Literarishe bleter · 1928-11-16 · 46 (16.11.1928) · p. Seite 904

־46 ץא ליסערארישע נלזסזר 904 און פעטן ד,ילף. איך בין מאכםלאז׳, אין אס דער זאמלונג איז װידער םאראנען די סוזיקא• לישקײט, װאם איז כאראקםעריםטיש פאר זײן שורה, אבער עס איז שױן נישט מער די קינדערישע נאאיװיסעט סונם יונגל ניםנזאן, װאם האט זיך אין זײנע גאר-םרײע יןןרן געקלןןנט: ״בלוםען גארטע אינם גןןרטן יעדע בלום א קינד. בלומען צארטע אינם גארטן װערן אויםגעלאכט פון װינט״. פריער איז געװען מוזיקאלישער טרויעד. און איצס איז געקומען דער יאוש. - אבער מאכטל$זיקײם איז דאך נישט געװען דער ״עפעס אנדערש״, אויף װעלכן ניסנזאן הןט געװארט, און ער בעט זיך אין זײן סארבװײםלםער מאכטלןןזיקײם: ״צינד אן דעם ליכס־סורעם און װײז װוהין, — איך האב פארבלאנדזשעט זיך אין נעץ פון מײן אײביקער װעלט׳. ה א. ניםנזאן איז פון יונגל—מאן געװןןרן, און װי יעדן אײנעם און אט דעם פעריאד, האפן די נײע דערשײנונגען פון דעם לעבן אויסגערופן אין זײן געמיט אן א־בערגעסריבענע באװונדערונג און שרעק. דערפון עקזאלטאביע אין זײן בוך: ״סעטעארן׳. אבער ביםלעכװײז הײבן די װונדער זיך אן בו פאר• װאנדלען אין נאטירלעכקײטן, און םמילא װערס קלענער די שרעק. דער דערװאקסענער ניםנזאן הויבט זיך ןזן בו זײן דער• װאקינקײט צוביסלעך צוגעװוינען. א יונגערמאן מיט א בלייך פנים און צװײ םארחלומטע אויגן, מאכט ער דעם אײנדרוק, אז װען ער װןןלט זײנע שװארצע קרײזיקע הןןד געלאזט װאקםן, װןןלט ער געהאט דעם אױםזען פץ א פאעט אין די קלאסישע גײסן. איז ער אבער צופיל באהעפט מיטן לעבן פון אונזער הײנסיקער צײם םרןןגט ער דערפאר זײנע האר קורץ נעשױרן און א־בער זײנע אויגן הענגען א פאר ברילן לויט דער לעצטער םארע. אויםערלעך, א דורכשניםלעכער געשעםטס-יונגערםאן, װאם איז פארנומען טאג-אײן, סאג־אוים אינם געשעםטס־דעפארטא• מענט סונם ״מןןרגן־זשורנאל׳ מיט דיקע ציפער*ביכער, אבער אינערלעך איז ער שטענדיק דער פאעט, װאם הערט נישס אויף צו זוכן אין זיך דעם געגארטן: ״עפעס אנדערש׳. םימנים פון אנדערשקײט פ־לן זיך שוין אין די לעגסע לידער זײנע. אין א רײ פאעםען, װעלכע ער האט לעצסגס פיורעפנט• לעכט, פרוװט ער צו געפינען זײן דערלײזונג אין די סןןציא־ לע פראבלעמען פון אונזער צײט. איז זײן טרויער דערנאך אין יאוש פארװאנדלס: ״ער זיצט בײטןןג און קלאפט אויף דער מאשינקע און פירט ם־ט גאר דער װעלט קארעספאנדענץ: און בײ דער נאכט שפילט ער אויף א קאטערינקע און ערגעץ־אנדערש װיגס ער זיך אין טענץ*. איז דאס ענדלעך שוין דער ״עפעם אנדערשי, אויף װעיכן ער װארס אזוי לאנגז א־ך װײם נישט, אבער, אז א־ן ניסנזןןנם לעצטע לידער הײבס זיך אן צו הערן א װןןניקײס, װאס איז , ביז איצט בײ אים נישס נעװען, װעם באשסעסיקן יעדלר אײ־ י נער. װאס פאלגט נאך זײן אנסװיקלונג. נ־י״יזיק ג דער הויפס־כאראקטער פון א. ניסנזאנם לידער אין יע• נער צײט איז געװען דער געװענלעכער סרויער פון אן איבער• געטראגענער פלאנץ אויף א הארטן בוןדן, װאס האט נישט געהעס גענונ זאפט פאר זײנע װארצלען. ןןבער אויב אין דער הינזיכט איז ער געװען גלײך צו אלע זײנע חברים. הןןט ער זיך ןןבער אויסגעצײכנט לגבי די איבעריקע מיט דער אויסער־ געװײנלעכער םוזיקאלישקײס םון זײן פערז. אין די לאנערן םון די ,אלסע׳ און די ״ױנגע׳ הןןט םען אים באמערקס צוליב אס דער מעלה פריער םון יעדן אנדערן אין דער גרופע. — ניסנזןןן װאקםט א גרויסער פאעטז — האט מאריס רןןזענםעלד געהאלטן אין אײן טענהן װעגן אים. אויך מאני לײב הןןס אין יענער צײם נערעדט מיט בא• ציונג װעגן אים. גיסנזאנס לידער זענען אזוי מוזיקאליש און דין, װי מײ• נע. — פלעגט ער באמערקן בײ יעדער געלעגנהײט. אפילו דער אופן, װי ער האס זיך דערנאך געטשעפעט צו ניסנזאנען האט געוױזן, אז ער האט צו אים םיל מער באציונג, װי צו די איבעריקע םון די ״יונגססע׳. מאני לײב האט אין יענער צײט געליסן פון א מאניע, אז אלע ״יוננסםע׳ מאכן אים נאך, און יעדעס מאל [װען ער האט דאם געװאלס באװײזן. האט ער ציטירט אן אויםדרוק, אדער א שורה פון ניםנזאנס א ליד: — ער איז דער בעססער פון זײ אלע, —און נאט, זעטז אויף א שרײבערישער שמחה, װאם איז פארגעקומען אײנ• מאל צוליב עפעס א געלעגנה״ם בײ ל. שאפיראן איי רעם־ טאראן. הןןם מאני לײב זיך צאקלאגט אין א רעדע: — ניסנזןןן באנוצט זיך אין א םך פון זײנע לידער מיט םײנעם אן אויסדרוק: ״און אז״ די םארזאמלטע האבן צוערשס נישט פארשטאנען, װאס מאני לײב םײנט דערםיס צו זאנן, אבער װען ניסניאן האט זיך אויפגעשטעלט אין אויף א נאאיװן אוםן געפרעגש װאס םאר אן אנדער אויסדרוק ער זאל באנוצן, װען אים קומט םארט צי שרײבן, ,אין אז׳, האבן זיך אלע פרײלעך צולאכס, אין אברהם רײזען האס אים אפילו דערםאר א קיש געכין. ד נאך דער זאמלונג: ״הונדערט לידער״ האאי ניסנזאן א לענגערע צײס נישט געלאזט הערן פין זיך. חברים האבן זיך געװיצלט אויף זײן חשבון: — מסתסא בײם זיך נײ אים די שטימע. אין אזא אײנדרוק הןןס עם טאקע געםאכט. פאר ניםנזאנען. װאם איז םון א יוננל אין א מאן םאר־ װאנדלט געװןןרן, איז שױן נישט געװען געניג די בלויזע מיזיקאלישקײם םין פערז, ער האט דערםילם, אז אלץ, װאס ער האט געטין פריער איז געװען נישט םער, װי אויסצופרוװן דעם אינססרוםענט. ער האט געװוסס, אז עפעס אנדערש מוז זיך באװײזן אין אים און ער האט אויף אט דער אנדערש־ קײם געװארט. אין 1925 גיט ער ארוים א צװײטע זאמלונג: ,מעטעארן׳. איז זי דער אויסדרוק פון פארצװײפלסער הילפלאזיקײט די נײע אנדערשקײט אין זיך צי געםינען. ״װילדע ןןרגיעס דרײען זיך ארום םיר קינדער ליארמעןן מאמעם רירן זיך םין זיגען. שטרעקן אויס די הענט צו מיר