Literarishe bleter · 1928-11-16 · 46 (16.11.1928) · p. Seite 900

46 זא ליסורוריוו ול <ס<ר 90() טיםטישער שפיל, און אםטםאל פון א גאנץ הויכער קינםםלע רישער קװאליטעט. לסשל, דאם שפילן פון לוסי העפליך, װעלכע האס געשאםן א מוםטערהאםטן סיפ פון א הארטהארעיקער און סעמפער דינסטמײדל, װאס דערהרגעט איר ליבעס־קזןנקורענטקע. זי איז באמת געװארן די הויפט-העלרין םון $װנט, מיט װעמען דאס פובליקום האט זיך לאנג נאך דער פזןרשטעלונג נישס גע• װזןלט צעשײדן. ארויםרוםנדיק זי מיט װאס א םאל װאקםנריקער באגײםםערונג. סאיז אלזא גאר קײן חרוש נישט, װאם צװישן די אלע בלויז האלב און צײטנװײז גזןרנישט אינטערעסאנטע און אום■ ק־נסטלעדישע אויפפירונגען, איו די קינםטלערישע סענםאציע פון בערלין איצם אונזער ײדישער מןןסקװער ,קאמער טעאטער־. םאיז נישט מער װי נאטירלעך, װןןם ןןנזעענדיק זיך מיט די בעםטע טעאטערם אין בערלין, קומט מען גאנץ לײכט צו דער איבעדצײגונג, אז גראנןזװסקים אויפפירונגען און מי• כאעל־זוסקינס שפילן זענען דאם אינסערעסאנטםטע, סרישסםע און מאדערנםטע אין גאנצן דײטשן םעאטער׳װעלטל. איך האב בײ די ײדישע מאםקװער געזען, ,בײנאכס אויםן אלטן מארק* און ,מםעות בניסין השלישי*. כ׳בין נאך אונטערן פרישן אײנדרוק, און װןןלס װעלן אויססײדן איבערסרײבונגען,ן)נער עם טרןןגט זיך פון זײערע פארשטעלונגען אזא םרישקײט, אזא פרײד און אזויםיל מעאטער־נחת, װןןס ם׳איז שװער איבערצו■ טרןןנן מיט א־ינמאל. כ־האב געמוזט קוםען זעען זײרע סןןר• שטעלונגען א צװײט און א דריט מןןל. װעגן זײ װעל איך שרײבן באזונדער. אבער אויב איך װןןלס נישט מורא געהאס עם זןןל קלינגען װי א װיץ, װןןלס איך סארענדיקס םײן שרײבן:- עס הןןט םון גאנצן הארצן געלוינט צו םןןרן קײן בערלין, די הויפש׳שטןןט םון דער דײסשער בינע, בדי צו זעען די םןןרשטע• לונגען םון דעם מאםקװער ײדישן מלוכהשן ,קאםער טעאטער׳. *עריין, דעם 1-זן רנדיזנער 1928 צוזאםען םיט אלע ײדיש״װעלטלעכע קולטור-אמסטיטוציעס דריקן םיר אױם אונוער טרויער צוליב דעם פריצײטיקן טויט םון אוםפארנעםלעכן קעםפער ב. מיכאלעװיטש דעם קעמםער און בויער םון אנײער ײדישער קולסור. _פרץ-ז^מלער פןןרן יװ׳א אין?!אל$גוײ צוליבן טויט םון אוםערםידלעכן קעםסער סאר דער *דישער קולטור ״־ ב• מיכאלעװיטש ןדריקן םיר אוים אונזער טיפססן צער 1 ײריעע ביבליןןטעה ״ד־ןזמיר״ 1 אין פלאצק פארלאג 3• קלעצהין פראפ. ד׳ר פ• שניאורםאן דער וועג צום מענטש (די יםודות סון םענמש װ־כנשפפש און די לערעפיןנסרוזעישה־יב) - פדיז 4.50 נילדן —_ באסערמאן, װעםען די דײטשן הןןבן ליב צו באצײכענען אלם זײער גרעסטן פסיכןןלןןגישן שוישפילער. אין ,לעםינג-םעאסער*, װו באסערמאן שפילט מיט זײן פארטנערין,. די בארימט• געװןןרענע לוסי מאנהײם, װערם אונסער םעליקם יערגענס רעזשי געשפילס .הער לאמבערטיער*, א פ־עסע פון דעם בא■ קאנסן םראנצויזישן בולװאר-שו ײבער יוי װערנויל. דאס שםיק איז אינסרעסאנט דערםיט, װאס עם פארמאגט בלויז צװײ ןןנ־ טײלנעמער, א מאן און א פרוי, געשפילם רורך די צװײ דער־ פאנמע שו־שפילער. לוי װערנויל איז א זײער קלוגער און גע־ שיקטער כעאטער־שרײבער. ער באװײזט פשוט חדישים, ױי אזוי ער פארפלאנסערס און סא־דרײט דעם סױזשעט. אז דער אינ• סערעס בי־ם צושױער פאלט נישט. נאר פארקערם, שטײגט םיט יעדער םינומ, װאם די צװײ םענטשן זענען אויף דער בינע. דער הער לאמבערטיער, דער סיסל-העלד פון דעם שםיק, פיגורירט נישט אױף דער בינע, מען רערט בלויז װעגן אים, און דאך איז ער כסעט א גלײכער אנטײלנעמער אין דער האנדלוננ. צוליב אים זאגט די ערשם נאר װןןס םארהײראסע םרױ לינן. מיס אים באסריגט זי דעם מאן. צו אים איז דער םאן אײפערזיכסיק. און אים דערהרגעט ער םוף־כל־סוף, כרי זיך אלײן איבערבוגעבן דער גערעכםיקײם. די רןןלן באשסײען פון גאנץ׳רױע, ןןבער געשיקט בא• ארבעטע גאםען פון ליבע, האם, אײםערזוכט, פארשםעלסקײט און רחמנות. לײדער הןןט נאד בלויז אײנער םון די צװײ שוישפילער, לוםי מאנהײם, באװיןן אױף א קינםטלעריש־איבער• צײגנדיקן אופן אויסצושפילן ןןט די שװערע און פארפלאנסער• טע גאמעס. בלױז זי הןןט אױף א מײססערהאפטן אוםן באװיזן געשיקט איבערצוגײן סון אײן סאנארם אין צװײםן, םון אײן געפיל צום צװײסן, און פון אײן שסיםונג אין דער צװײטער. און געטון הןןט זי עם םיס א מערקװירדיקער לײכםק־ים און גראציעזקײם. זי הןןט ארײנגענראכס אזא נױאגםן־ארטיקײט און אזא פארבן-רײכקײט םײ אין איר םײףװיברירנדיקער שטימע און םײ אין איר צארט זיך ענדערנדיקן פנים-שפיל, אז דאם פובליקום איז אינגאנצן געװען םארכאפס מיט איר שוישפילע• רישער װירטוןןזיטעט און סארגעסן אן שטיק. באסערמאן דא• קעגן האט נישט םארינםערעסירם סײ םים זײן שױן צו אלטער םיגור און םײ מיט זײן נישט זײער ןןנגענעמער שםימע, װאם האט אויף קײן פאל נישט געסאםט פאר דער רןןלע. א שטארקע פארינטערעסירונג האס אין בערלין ארויס■ גערוםן די פרעמיערע םון סערדינאנר ברוקנערם .םאיברעכער*, װאס האט פארנומען די בינע אין ,דײטשן םעאטער* אופן ארט פון ,ארסיסטן*. דער מחבר פרובירס א־ן דעם דרײאקטיקן שםיק, װאם איז אײנגעטײלט אין עטלעכע צװאנציק באזונדערע םצענעם געבן א קװערשניס-בילד פון דעם איצטיקן לעבן אין דײטשלאנד. די פארשױנען םון דעם שטיק זענען געזעלשאפט■ לעכע אויסװורסן, געלס-אויספרעסערם, האמאסעקסואליםטן, מער• דער צוליב אײסערזוכם און םארשידענע אונםערװעלם־העלדן. די האנדלונג שפילם זיך אפ גלײכצײסיק אין פארשידענע סײלן פון דער בינע. ברוקנער סארדאמט שסארק דעם גאנצן אפאראט םון דער הײנטיקער ױםטיץ און םון דער געזעלשאפםלעכער מןןראל. אין דער אויםפירונג איז אבער געװען א כאןןטישע צעסלאסנ■ קײס.׳ הײנץ הילפערם, דעם רעזשיסער פון דעם שטיק, האס זיך נישס״אײננעגעבן צו ןןרגאניזירן ןןט דעם גאנצן פלןןנטער, לוים װעלכן די באזונדערע םצענעם זענען געװען געבויט. מען איז םיד געװארן נאכצולויםן מים די אױגן אין די פארשידענע ריכטונגען, װוהין די האנדלונג הןןט זיך מים א מןןל איבער■ געװןןרםן. דןןך ןןבער זענען געװען םןןמענסן סון סײנער אר•