Literarishe bleter · 1928-11-09 · 45 (9.11.1928) · p. Seite 883

883 ליסןוןרי<ו בלןםער 45 זא א עולם ומלואו. אײנמןןל נײ א גלעזל ברןןנסן הןןט דיאקןזז קוגעלן א זןןג געסין: — א־ך װןןלם אלע ײדן ארויםגעשיקט םין רוסלאנד נןןר םאר דעם אלײן, װןןם זײ הןןבן דיך — דעם טאלאנטסולמטן סענסשן אין רוםישן ײדנסום — נישט װי געהעריק אסגעשאגט... ןןט דעם װײטןןק סון נישט־אויםגעלעבטע מעגלעכקײסן הןןם קוגעל שטענדיק געטרןןגן אין זײן הארגן. ער הןןס זיך קײנמןןל נישס געקלןןגם און עו קײנעם קײן סענות נישט געהאט. עס הןןט אים אבער שסאדק םארדרןןסן, אין אין בערלין, װען םיר הןןבן אים אין שלום עליכם קלוב געמאכט א קבלת-סנים און איך הןןב אין מײן באגריסונג אים םןןרגע■ װןןרםן, םארװןןם ער הןןט זיך םין ןןנהויב ןןן סין אונז ןןסגע■ קערעװעט. אין אונז כםעט גןןרנישט געגעבן (איך זןןג ,כםעט״ װײל ער הןןט געלײענט לעקגיעס אין גראנןןװםקים סעסער■ בורגער טעאטער־שטודיע אין זיך שסארק אינסעריםירט מיט דער ,הביםהי און םיטן ײדישן קאמער־סעאטער), — הןןט ער געענסםערט מיט א װיביקער מעשה אז װען ער איז אמןןל געװען בוגאםט בײ אקים װןןלינםקים עלטערן, הןןט דער אלסער זײדע בײם םדר א םרעג געטון קוגעלן םון װןןס װןן• לינסקי לעבט אין סעטערבורנ. קוגעל הןןט דעם זקן דער■ קלערט, אז װאלינםקי איז א באלעט-קריסיקער אין שרײבט װעגן דעם באלעט סונם בארישן הויף. דער אלטער םלעקסנער הןןט א שןןקל געסין סיסן קןןס און מיט א בטיל באמערקט: — ס־איז נישם קײן פרנםה פאר ײדן... גןןרנישט םאר קײן ײין... םארלאג ב. קלעגקין, װארשע רחל־1 ה. קארן א ר ף ד •־•רס-יױםנאכע •רייז 2 נ־לױן לי-ןר.ז*ם*ו:נ יאדיע מאלאדאװםקי חשוונדיהע נעכט ס ■ר*כם-אױםנ>בע סד״ז 2 נילדן ל־דן־-זפםלתנ *דרעס: ■2 1>1**|1א ,8*28*ז•/^ ,■■011£8ד8. 1ומ־6|2^61ק5 ם א ר ל א ג 3■ קלעבקין, װארשע שוין דערשינען: פ. ד־זײלפערױ ערשטע טריט נ־זםסןמורזיז םןין זװזיזן יוין-יןי םי* 8יי ןי־גינזײ!ײננײנען _סיײז 2,50 גילדן_ ם. הײלסערין א*ן ד*ר םאקם װײגרײך פראהטישע גיאמאטיה פװ דער ײדישער עפראד — 1 םײי — םרײז 1,80 גילדן #דרןס ס2 נאעז^סדז ,ס׳סםכבזס/ג( ,׳זםוזםץס״ .ג8(6ק5 _8אר גערס: 13,196 .ס .א ,? _ גו שרײבן אין דער הומןןריסטישער ״סםרעקאזא* (אויך אנסאן סשעכןןװ הןם, כידוע, דןןרט אין דער ״ססרעקאזא* ןןנגעהויבן זײן קאריערע), און אין אײניקע חדשים ארום הןןט ער שוין ןןנגעשסארט אין דער גרױםער געלער סןןג-גײסונג ״פעסער-. בורגסקיא װיעדןןסןןםטי*, װו קוגעל איז ןןפגעזעסן 18 יןןר. אם די 18 יןןר ארבעס אין דער געלער פרעםע, װעלכער קוגעל הןןט ןןפנעגעבן זײנע בעססע ױנגע כחות, הןןבן ארויםגעלײגט א גײכן אויף זײן גאנץ װײסערדיק לעבן. ןןס די געלע פרעסע, װו קוגעל פלעג םארשװענדן זײן זאםטיקן און קערנדיקן טאלאנט, װו ער סלעג מיט לײכטזין, מעגלעך, פרןןדוגירן הונדערסער שורות םארן הםון, הןןס אים כםעט גװײ גענדליק יןןרן געהאלטן אין אירע װולגארע נעגן און געשאםן םאר אים װי א םין געטןן, װןןם הןןט אים מיט א מין םחיגה אפגעטײלט םון דער גרויםער ארוםיקער װעלט. קוגעל הןןט געשריבן גלענגנדע שארפזיניקע םעליעסןןנען. און דןןך איז זײן שטימע גו דער גרויםער פא■ ליסישער װעלט כמעס קײנםןןל נישס דערגאנגען גישס ם׳הוןט זיך גו אים גוגעהערט, נישט םיהןןט זיך מיט אים גערעכנט. און דןןם איז אםשר די עיקר סיבה, םארװןןס קוגעל איז אװעק גום םעאטער. געםרןןםן הןןט זיך דןןס על פי ג ו ם א ל (ער אלײן דערגײלס, אז ער הןןט דןןם טעאטער גןןרנישם ליב געהאט און זיך זײער װײניק מיט טעאסער אינםערעסירט) און דןן הןןס קוגעל דערםילט, אז אויף דעם געביט װעט זײן שםימע דערהערם װערן. הןןט ער זיך א װןןרף געםון םיס זײן נאנגן ברענענדיקן סעדםעראמ;נט אויף דעם רוםישן טעאטער. דער פיעל־ױגא איז געװען: די מחוגה איז םארשװונדן און דורך דעם טעאסער איז קוגעל ארױס אויםן שליאך םון דער גרויסער רוםישער זשורנאליםטיק און םארנומען דןןרס דעם אויבנאן. איבער גװײ גענדליק יאר איז ער געװען דער אלײנהערשער איבער דעם רוסישן טעאםער. איבער סב יאר האט ער אזוי גענרענס, און װען די רעװאלוגיע הןןט אויסגעבראכן. האס זיך קוגעל ארומגעקוקס און דערזען: אפגעלעבט. אפגע• רעשם א לעבן און געבליבן א ז... גארנישט מיט גארנישם... די באלשעװיקעם הןןבן זײן ״סעאטר אי אוםקוסטװא׳ ליקװידירם (אין דער רעזןןליגיע איז געשםאנען .זא גענאנאב• נןןססױ* — פחמת אוםנויסיקײס...). די רוסישע פרעםע האט אים װי ארויסגעשטויםן (נישט זײ הןןבן געסויגט פאי אים און נישס ער הןןס זיך געקןןנט גופאסן גו זײ), זײן טעאטער הןןט זיך םארמאכס און ער הןןט זיך גענומען שרײבן מע• םוארן• ןןט די דרײ ביכער.זײנע זענען א מין קהלת־ליד םון א ײדן, א פקח, װןןם קוקט דעם אםת גלײך אין די אויגן ארײן. ער װיל קײנעם נישט גארן און קודם כל זיך אלײן• ער קלןןגט זיך: — עם איז טרויעריק םודה גו זײן, וחןס איך װאלס געקאנס זײן און װאס םאר אן אפגעםליקםער און אפגעבליא• קעװעסער איך גײ אװעק םון דער װעלט... איז זײן גורל טיפיש ײרישז אין א געװיםן זין אװדאי. קוגעל האט דאס געםילס, הגם אין אין אלע זײנע ביכעד םײדט ער אוים דאם פראבלעם ײדישקײם. _ נאר אין אײן ארט דערנײלט ער װעגן א שמועם םיט א רוסישן זשורנאליםם םון ״נאװאיע װרעמיא* דיאקאװ. דיאקאװ םלעגס דארס יעדן םאג שיסן םעך און שװעבל אויף ײדן און דערבײ האט ער געהאס א בילד־שײנע םרוי םיט גרויסע םרױעריק-ײדישע אויגן. םון קוגעלן האס דיאקאװ געהאלטן