Literarishe bleter · 1928-11-09 · 45 (9.11.1928) · p. Seite 879

879 *•סערןרי** ו* ע ס * י 45 זא װי מיר ד־ןאבו געארבעט אויף פרצעם ״בײנאכט אויפן אלטו מארה״*) פ נ י מ י ן זוסהין/פערלין פ*לק,—אײנער סון די געססע פןןסקװןד קיגםסלעד,— און דעם קןןמסןןזיטןןר אלעקםאנדער קרײן. — די אלע דרײ (גראנןןװסקי, םאלק, קרײן) הןןנן געשןןםן ןןט די װונדערנארע םןןרשסעלונג. די םןןרשםעלונג נאשטײם םון 2 טײלן. די ע ר ש ם ע טײל-דער ןןםשטארגנדיקער סןןג און די ןןנקוםענדיקע נאכם און די וװייסן טײל—דער אױםלעננדיקער נית״עלמין. דער הויסט״םןןטיװ — דןןם אלטע ײדישע לענן איז סארשימלט. דער םארק-סלאץ, דער קלויסטער, די ײדישע שול (װעלכע סיסרעסט דער װןןרעם). שטיקלעך־נרעקלעך םון טןןג. ם׳שמעקט םיט אימה, םים סחד. ײדן װי װערעם, םרויען װי םלעדערמײז. נאכססײדלעך, םוחרים, שיכורים. מ־קריכט. ם׳װימלט, װי םילנן• הױםן. ם־פױזעם ארום אײנגעגויגענע, דערדריקסע. דער שםש םיט זײן םקריסענדיק־װײנענדיקער שטימע. דער סריםטער (םון אוינן), און אינער זײ שװענט און חוזקם דער נ ד ח ן. דער נדחן אין נװײ סערזןןן, אײן געשסאלט אין 2 סערזןןנען. א ײ נ ע אן ערדישע, װןןם רעאגירט, רעזןןנירט, לאכס־אױם און שסןןס דןן אויםן ןןרט, די צ װ ײ ט ע-דעם גדחנם אוםרו. זײן שןןטן, װןןם שװעגס אץ דער לוםסן. דער ןןסהילך זײנער... דןןם אלטע םארהויקערטע ײדישע לענן איז אין סעמסן װינקל, נישםןן קײן אױסגאנג. אײן מיטםיל-געםיל איז םארנליבן נײם נדחן — נו די קינדער: .קינדער װײםן נישס, קינדער םוזן שלןןסן גײןז׳ נולינ גאננקײס און קןןננענםרירטקײם-װעגן הןןס גרא■ נןןװםקי ארויסגענוםען א רײ געשסאלסן סץ סרנן און אױך אײניקע סרטים, װןןם אן זײ איז אויך גענוג נולט און קלןןר די גאננע סארםשססקײם םונם ״דישן עולם־התוהו. גראנאװסקי האס װעגן דער אויםםירונג זײער טרעסלעך אמאל געשריבן: .די אסמאסםער םון דער נינע, איר דעקאראטיװער אויםנוי — אלץ דארף איבערגעבן יענעם שוידער, יענעם גרויל םון סוף. יענעם שרעק, םיט װעלכן ם׳איז אנגעזאסט די סיע- סע. קײן אײן שסאן םון דער בינע סאר נישט רעדן םון לעבן. אלץ איז םארמשסט, אלץ_ איז סויל. איבערגעלעבסע דורות דארםן זיך לןןזן םילן אין אלץ און אין אלעם שסירן, אז דער םארק• פלאץ און נית־עלםין — ם־איז אײנס. און אלץ און אלע זענען שןןסנם. און די לעבעדיקע זענען גע־ גליכן נו טויםע, אין די טויטע זענען געגליכן נו לעבעדיקע*. דער בדחן טײלס זץ אויס םון אלע־ םען. ער שסןןס אס. אין אים דערװעקם זיך דזניי נ. זוסקין *.ן דזר ר$ז ■וןיםעדערי אלסער שסןןסער, דער (.םסױ״ יגיפין ״■יייי־) עם איז םאר אונז א גרוים באסרידי• קוננ, װןןם די םארשטעלונג םון סרנעס .בײנאכס אויםן אלםן מארק* הןןט אזוי אויםגע• נומען אין בערלין. די סארשטעלונג איז בײ אונז םארבונדן מיט גיױם ןןנ■ שםרענגונג און מי, און זי רעכנם זיך בײ אונז סארן .קורש ■ הקדשים־. אויב אין יעדער אונזער אויםםירונג ליגט קןןלןןםאלע ארבעט, איז די אויסםירונג םאר• מןןגס עס נאך םער 1 נ י ם י ן ז ו ס ק ן און םער• גראנאװסקי האט א םסעניעלע באנױנג נו סרנן, און ם׳איז געװען זײן אםביניע און לאנג-יאריקער װילן אױםנוםירן סרנעם א װערק. אגב, אין סארסםעל פון אונזער סעאטער געסינט זיך זינם עטלעכע יאר סרנעס ,װןןס אין םידעלע שטעקט*, נו װעלכער עם איז שוין אםילו אנגעשריבן פוױק סון ױםף אכרןןן. אבער גראנאװסקי האט זיך דערנאך אסגעשסעלט אױף .נײנאכס אױםן אלטן םארק*. די אויפגאגע םון שטעלן די סיעסע איז זײער א שװערע. די סעקסטן זענען לאקןןניש, קײן אײן אויםגע• שסרןןכענע האנדלונג ןןדער םנענישער קןןנסליקם, װןןם זןןל םארםןןגן א דראםאטורגישן שטאף. און ם׳איז זײער א דאנק• בארע, נונלעכע, ןןבער זײער־שװערע ארבעס-ארײנבלאזן לעבן אין פרנעס זײער־קאםסליבירםן סעקסם, ןןנסולן םים םנענישן איגהאלם פרנעם סינםעלעך און די נזישן־שורות סון דער סיעםע. שוין אין דעם ערשסן יןןר םון םײן קוםען אין םעאסער (איך נין שוין אין טעאסער 7 יןןר), הןןב איך נישס אײן מןןל געהערם םון גראנאװםקין, װי ער רעדם מיט נאגײסםערונג װעגן דער אויםםירונג סון .נ. א. א. מ.*. גאנגע נװײ יןןר הןןס ער געארבעם אויף די טעקסטן, װעלכע ער הןןט נונויםגעשםעלט אויםן םםך םון די םארשײרענע סרץ-װאריאנסן, און אויך גע• נוםען םון אנדערע סרץ־װערק (לםשל, םון דער .נאלדענער קײט*). די רעסעסיניעס הןןבן געדויערט 10 חדשים, ם׳זענען געװען איבער 250 סרןןבעס. םאר זײנע םיםארבעסער־פיםשאסער אין דער אויםסירונג הןןם ער אײנגעלאדן דעם םןןלער רןןבערס •) *ניםין זוסקין סיז 1ון די ןננקזיסגספס *ויאייזסר *ין יסם פןסק- חסר ייויסן םיונו,״סס*ססר. סר *יז •*ויך דסר ססקדס*•״ •ון *. ניסנעמסק• וסס $נ#ירסר *ון רסזסיססר •ונ■ *סןססר. רסו.