Literarishe bleter · 1928-11-09 · 45 (9.11.1928) · p. Seite 878

46 זא לי#ײורינן 878 אין קריגם־בײט קומט ער קײן פוילן. געת דער דײםשער זןקופאביע איז מיכאלעװיטש זײער סיל טעםיק םאר דער ײדי■ שער ארנעטערשאםס. ער לײענט לעקביעם איבער פןןליטישער עקןןנאמיע אין װילנער ,אוניװערםיטעם םאר אלעמען״. ער איז אויך מיטגליד אין ײדישן בענטראל־קןןםיסעס סאר דער הילםם• אקביע םון די הונגעריקע. די דײטשע מאכט ארעםשירט אים סאר זײן רעװןליביןן■ נערע טעטיקײס. אין יןןר 1918 װערט ער באפרײס און בא־ זעבט זיך װארשע, װו ער װערט מיטגליד םון דער רעדאקביע פון דעם בונדישן ןןרגאן ״לעבנם־םראגן׳ א1ן ,סןןלקסבײסונג*. מיכאלעװיטש איז אויך געװען םןןרזיבער סון דער ײדי• שער שול-ןןרגאניזאביע אין פוילן. ער נעמם אן אקטיװן ןןנ• טײל אין דער ײדישער שול־באװעגונג. סיכאלעװיטש הןןט ארויםגעגעבן בוריק מיט עםלעכע יןןר א באנד ארטיקלען .סןןביןןלאגישע עט־ודן׳ און .זכרונות םון א ײדישן סןןביאליסט׳ (דערשינען 3 בענדער). אין די לעבטע יןןרן הןןט ער כסדר םארעפנטלעכט טעאטער־רעבענזיעם אין ,פןןלקסבײסונג* אונסערן נןןמען ,א סעאסראל* איבער דעם פוילישן און דערעיקר איבער דעם ײרישן טעאטער אין װארשע. מיכאלעװיטש איז ערנסט קראנק געװןןרן בוריק םיט עטלעכע װןןכן, און קײנעם איז גןןרנישט אײנגעפאלן. אז ער װעט אזוי גיך אװעקגעריםן װערן סון דער װעלם. דןןנערשטיק, דעם 1־טן נןןװעמבער איז םןןרגעקומען די גדאנדיעזע לויה םון ב מיכאלעװיטש. אזא םין לױה הןןט שוין װארשע לאננ נישס געזען. בענדליקער סויזנטער באגלײ• טער, עםלעכע הונדערט דעלעגאביעס, רויסע םענער, ןןן א שיעור קרענץ, אן אלגעמײנער טיםער טרויער םון אלע באגלײטעד. םון גןןר דער װעלם קוםען ןןן מיטגעםיל־דעפעשן. אלע זענען םארײניקט אין דעם טיםן בער נןןכן טוים םון דעם איבערגעגעבענעם קעמםער םאר א בעסערער בוקונםט. םון דעם סרײען בויער פון דער ײדיש-װעלטלעכער קולסור. מיר פזדײגיקן זיף צום אד־יגעמײנעם טרויער נןןכן טויט פון קאאפעראטיװ *ביכער״, װ&רשע. נ מיכאלעװיטש םיר סארײניקן זיך בום טרויער בוליבן טױס סון קעמםער סארן סאביאליזם װעשעראן און מיכאלעוױטש חיב. דןום זעצער*פערםאנ#ל םון דרוקערײ בר. װאיביקעװיסש װארשע לײדנשאםט. איז ער דעריבער געװען און םארבליבן מער םןןלקס• מענסש, װי פארטײ״סאן. און םון דאנעט זײן באהארביקײט, זײן ברען, זײן התלהבות. און דןןס איז דער .סוד סון זײן געװאלטיקער פאפולארי• טעס. און דאס איז דעד באשײד םון דער באג״םסעדטער פיעטעט, װןןס אלע הערבער זענען םול איבט בו אים. הערבןר סילן א הארץ, און דורך דעם םילן סון די פארשײדנססע הערבער װערט ערשט קלןןר און פארשטענדלעך ז ײ ן הארץ, דןןס ברויונדיקע און הײםע הארץ םון דעם ײדישן קעמםער, םארםירער און בויער בײניש מיכאלעװיטש. מיכאלעװיטשם ריכטיקער נןןםען איז יוםף איזביבקי. ער איז געבוירן אין 1876 אין בריםק דליטע. זײן םןןטער איז געװען א שלןןסער-מעכאניקער אויף דער אײונבאן. ער .זערס ןןבער אפנעזןןגט םון זײן שטעלע, װײל ער איז א ײד. ױםף בײכנט זיך אוים אין די יונגע יןןרן םיט זײנע פעיקײטן. ער באקוםס א טראדיביןןנעלע ײדישע ערבױנג. זײנע עלטערן הןןבן געהןןפס, או זײער זון װעט זײן א רב, דןןך הןןבן זײ אים בו 12 יןןר ןןנגעהויבן לערנען רוסיש און אלגעמײנע למודים. אין דער ױגנס הןןס ער סיספאסיזירט םיט דער אידעע םון חיבת־ביון. בו 17 יןןר באקענס זיך ױםף איזביבקי מים דער סןןביאליסטישער אידעע און טרעס ארײן אין דער בריסקער ארגאניזאביע פון די ײדישע סאגי&ליססן. מיםן גרינדן םון ,בונד׳ אין ער םון זײנע טעטיקםטע טוער. םאר זײן געהעריקײט בום ״נונד״ װערט ער פיל מןןל ארעםסירט. נןןך דעם 2־טן בוזאמענםןןר סון ״בונד״ אין יןןר 1898, װעלכער איז םןןרגעקוםען אין קןןװנע, פןןרס איזביבקי אריבער קײן ביאליססןןק. דןןרט, אין דעם דעםןןלססיקן בענסער םון דער באװעגוננ םון ײדישע סאבריק-ארבעםער, האט ער אדױסגעגענן דעם ערשטן גוסער םזן דעם ,ביאליסטןןקער ארבײםערי. ער באזעבס זיך אין װארשע, װו ער איז געװען אונטער דער השפעה פון י. ל. פרץ. מיכאלעװיטש גיט ארוים אין װארשע דעם אומלעגאלן ,װארשעװער ארבעטער׳. אין 1899 װערט ער װידער ארעסטירט און םוז ןןפזיבן 16 חדשים אין בענסן פאװיליאן פון װארשעװער ביטאדעל, אין ״פאװיאקי און אין ראדאםער תפיסה. מיכאלעװיםש װערס אין טורםע קראנק. םען שיקט אים ארוים אויף 5 יןןר אונטער פןןליבײאישער אויםזיכט קײן פאל• טאװע. שפעסער קוםס ער װידער קײן ביאליססאק, װו עם איז דעםןןלס געװען דער בענטראל־קןןמיסעס פון ,בונד׳. ער װערט רעדאקטןןר סון פארטײ־ארגאן ״די ארבײטער־שטימע׳. ער מוז ןןבער בוליב דער רוםישער ןןכראנע םארלןןזן ביאליםסןןק און םןןרם א• קײן מינסק. װו ער רעדאגירט דעם ,װעקער׳ און דעם ,קעםםער׳. אין יןןר 1903, בעת דער םײערונג סון ערשםן מאי, איז ער ארעםסירט געװארן בוזאמען מיט זײן םרױ. םיכאלעװיםשן פירס םען איבער די תסיסות םון מינםק. סלובק, מןןסקװע. און ער װערם פארשיקט אויף 5 יןןר אין ארכאנגעלסקער גובערניע. ןןנהויב 1905 אין ער אנטלאפן און געקומען קײן בערדיםשעװ. אין 1906 װערט ער װידער ארעסטירט. פיכאלעװיטש אנטלויפט װידער. ער נעמט א גרויסן ןןנטײל אין װאל־קאםף בו דער בװײטער דומע. בוליב זײן שװאכן געזונט״בושטאנד לעבט ער א געװיםע בײט אין דער שװײץ. אין 1912 יןןר באזעבט זיך מיכאלעװיםש אין פעסערבורג אלס םיםגליד סון דער רעדאקביע םון בונדישן ןןרגאן ,די בײט׳.