Literarishe bleter · 1928-11-09 · 45 (9.11.1928) · p. [Seite]

םינפסער יןןרגןןנג פרײז סס גר• פרײסיה 9 נ$װעמ3ער~@103 לליבינזףאדי־עןע יזריויד אי?וסםדידםע?•םעראטוד _ טעאמקראוןקונסמ פאױילאג מ.קעעעק*7.װארישע |בייביש מיכא^עוו^טש^ טאדלער אין שסרןןסעח אװעקלײגן ילתים די ■זורטײ-סעדער, דעם ■ארםײ״טײםל, אין קיםען אין ײדישן םןןלקס-טעאסער אין װערן ״א טעאטראל׳ און הגאה האבן און זיך אנטביקן סריער ב ע ל פ ה אין דערנןןך ב ג ת ב װי א ■שוםער .עםך•״. אויסנװײניק אין כלפי-חוץ — א ל ץ ■ארטײ, ר ק ■ארםײ און נ ןן ר ■ארסײ, און אינעװײניק, כליי־ינים (אין עגגערן זינען סון װןןרט — בײ זיך גוםאו) םןןלקס• קװאלן, םאלקם אוכרות. סון װעלכע ער הןןט געשעפם סולע הױםנם און געםױכט און געהײ• ליקס זיך אין זײ םיס תסיםות און גלויגן םון א ײדן םון א גאנץ יןןר. םאראן פארטײ־טוער, װאם קומען עו די ארכעטם-םאסן ג ל ו י ז דורך דער פארסײ. א שםןןלער װעג, װןןם ברײסערס זיך זעלסן םאנאנדער. נןןר יחידי־םגולה (א מעדעם, אגרן• סער, א *ןןרןןכןװ) ה$*ן די זכיה און דעם גליק םאנאנ• דערבעװאקסן אויף ןןס דעם בןןדן. דןןס רוב ןןבער םאר• בלײבן נןןר אוסגאקאנטע זעל• נער אין דער ■ארסײ״ארםײ ןןסטסןןל בלױז זעלנער םיט אײזערנער פארסײ דיסביעלין. םיכאלעװיטש איז געקוםען בו דער •ארםײ םון די םןןלקם־םאםן און שטענדיק און ןןן אוים• הער געבויגן חױת און יגיקה םון די םאלקם־אוברות. אין די םןלקס־םאסן איז געװען דער םקור םון זײן *אג״םסערוגג און דער םריבײםיקער אץ אומגעריכטער כוים םון בײניש םיכאלעװיטש הןןט ארויסגערוםן גרויםן םרויער װײם-װײס איבער די גרענעבן םון דער פארםײ בו װעלכער ער הןןט כל־יםױ געהערט און םאר װעלכער ער הןןם זײן גאגץ לעבן םיט מםירת• נםש אװעקגעגעבן. סיכאלעױיסש איז נעװען םיל מעי װי ■ארסײ־םאן. ■אדטײ פאן און םןןלקס• מענםש, — אם די בװײ קעגנזײ• טיקע כוחות האבן אין אים גע• װאלדיק געקעםסם. דורך און דורך פאדסײ׳פאן, זינט בענדלי■ קער יןןרן ארײנגעםאםם אין פארטײ-ראםען און געשםידם דורך פארטײ־דיםביפלין, איז ער דןןך געװען און םארבליבן א קינד סון דער ײדישער םאםע און םיט די אלע װונדערלעכע מעלות םון א ײדישן םןןלקם• םענטש. די םארשידנםםע סרײ• דיקע און סרױעריקע לעבגס• געשעענישן, די נרויסע און קלײנע קולטור־אויסטוען אין דער ײדישער װעלט הןןם ער קודם• כל אויםגענוםען און אויף זײ רעאגירט װי אן אםתער סןןלקם• פענםש, און ערשס דערנןןך איז געקופען אין אים דער ■ארםײ• פאן און געלײגט דעם ■ארטײ• שםעמםל. א סײנסילנדיקער, בא• הארביקטער פענטש פים אזױ םיל קינדישקײט, װײכק״ם און גוסםוטיקײט, און אין דער זעלבעד בײם אויסםילן אױף די שיאלסן םון דער *ײטונג די רןלע םון א סארביסענעם, גאליקן