Literarishe bleter · 1928-11-02 · 44 (2.11.1928) · p. Seite 866

44 ז4ר ליס זרוריןו ולוסור 866 אויף םעסער אכילה. אויף רײכער הלגשה. איך נענק נאך א לענן כןןםש >ןרעם און םשוס. אני נישם ני זינן נײ םישן נײ פרעמדע, אבי נישט נו נעטן גײ לײטן א העםד. — םען טןןר נישט, םײן קינד, םיטן םול זיך קריגןו איך זע די ניזט םיד אזוי, לןןז דיך םארוזיגן און זינגען א זםר םון רוישיקע יםען, פין זודיקע יםען, אז װײ נו דײן םאםען! — אוי, םאפענױ, םאםע, דו דריקמס םיך נום שםארבן. אוי, םאמענןו־סערבע, די דריקסט אזוי שסארק... און שטיל איז א ײד אין חלשות םארגאנגען נײם סויבן געהילך פון די נאדישע קלאנגען. עם פאםשן זיך לײבער, עם אוכעט און פלוכעס און ײדן, װי שדים אין שנײ-זאװירוכעם, זײ טויכן םין פארע, זײ טיקן זיך װידער אין דומפיקן טומל םארלןןרן א ײד. ערשס דאן, װען ארום איז שוין שטילער דעי טוםל, פארבליבן אין שװיץ־בןןד דער לענטער םזוםן, הןןט אײנער באסערקס אין דעם װאלקן פון פארע םון באנק ארןןפ שסעקנדיק םים א םןןר דארע. דאן לויםט ער בום בעדער און גיט אים בו װיםן. אז עפעץ אין בןןד הןןס סארגעםן די םים. געקוםען דער בעדער, געקיםען דער רוסא. און ײדן םון פאק־שטוב האלב נאקעטע לוים; בו כאפן א מבוה, בו װעקן א ײדן• עם סוס זיך ארום א געלאף, א ירידל און ײדן םים פלײבעס אין ײדן מיס עבות. םען שרײט אויפן בעדער: הןןסט ביפיל נעהײבט. דערװײל פין דעם גרויםן געראש און געסוםל דער חלוש דער אורח איז בו זיך געקיםען. םען גיט אים בו שםעקן, מען גיט אים בים ניסן. םען םוסרט אים אוים: א נעלנות אביסל, אן אײנשטעל דןןם איז םון א ײדן א קראנקן נו קלעטערן אזש אויף דער אוינערשטער באנק! ער װיל נעבעך ענטפערן, ^װיל זײ באדאנקען — זײ לאזן נישט רעדן, זײ םירן סין באנק אים, און םירן ארוים פון דער פארע דער הייםער אזוי װי דעם רב, בי להבדיל דעם קײםןןר, פען םירט אים אין פאק־שםוב, מען זעבט אים אין םיטן — אן אביון א ײד םיס א שװערן געםים. נו, װאס װעם ער אויםזיבןז דארף םען זיך ןןנסון. און װו איז דער זאק םים זײן גאנבן םאיןןנםיקז און װו איז דער קאסםןז דןןס היטלז דער סליתז — געװאלם, ליבע ײדן, געשטעלם םיך נדלותן אםילו קײן העםר נישט געלןןזס דער רונח! די שטיװלז — אװדאי! די קאפןןסעז — אויךן — װןןס רעדס איר, רב אורח! די ערד װעט ןר קײעןו װו איז ער, דער גנבז — גײ שרײ חײ־וקיםו — א ״ד נענעך בלײנט דןןך אי׳נאקעםער םםשו אויף אים איז געשריבן דער פסוק םון איוב. א ײד םיט א נאםען פון װארשע ביז קיעװ, םיט גרויע עםקים, םיט ברײטע פםחרים, איבס קוסט ער אין שטעטעלע שפל און ןןרעם, אין אײגענעם שסעםל נדבות בו קלײנן און ס׳גריזשעס דןןס ברודיקע העםד אויםן לײנ. דןןם רעדעלע דרײס זיך. דזןם לעבן איז ביטער... װער לויפם עם אין מארק דןןרםזידער אלסער מיקיטע, דער בדיק סיקיטע א־ן ביבענע םײטקעם: — אין באד ארײן, ײדעלעך■ קורץ איז דער םרײטיק! — מיקיםקןן. מיקיטקןן! װען קוםט שוין םש־חז — נע פרידע םשיח — ער הןןט נישם קײן שיך! א באסי ניע פרירע — ער שעםט זיך סאר לײםן... — מיקיםעניו, הארביקער, הײנט איז דען םרײםיקז — עהע. םי האלובע, סארנעםן דעם לוחז געפאסם עס זןןל זןןגן — א גוי א גילוח. אװדאי איז םרײטיקו אין בןןד ארײן גיכעמ נע פרידע םשיח — ער הוןס נישט קײן שיך... טןן װןןס װעס ער קלןןגןז סא װןןס װעט ער םענהן, אז ןןס איז נעקופען דןןס שםיקעלע תענוג, א שטיקעלע מזל אין װיסטן שליםמזל, אין חושך אין דחקות א פונק עולםיהזה. א ײד םיטן זעקל און שטעקן באלןןדן ער לויםם שוין םים אלע, ער לויםם שוין אין בןןד. — װןןס שטוםט איר זיך, אירחז װןןס הןןם איר קײן בײס נישםז באדארפם זיך באזןןרגן פיט שבת באבײםנם. װןןס װילם אירז א בעזעםז דןןס פאסם פאי־ א נגיד, א קבבן א ײד כיס א רײכער הנהנה. ם׳װעם קןןסםן א דרײער און דרײם נישם קײן םפןןדעק. עם הײבם זיך נןןר אײן םןןל א םרײטיק די בןןדז באהערשם םין דעם אײנביקן װארעמען רעיון, דער אורח איז םוחל דעם בעדער זײן שרײען. אין פאק־שםיב אנסבלויזט ער די בײנער די דארע און ןןס איז שוין ןןפן דער גיהנום סון פארע און ןןט איז א רוקן םיט טריקענע באנקעם און ןןט איז דאס גליק פון דער אויבערשטער באנק. פארכאפט אים דעם ןןטעם. א ײד איז בוסרידן — א נאקעםער ײד בװישן נאקעסע ײדן, א גלײכער מיט גלײכע. — אוי. הארביקער סאםע! פין היץ בײדע אויערן םול, װי םים װאטע, םון פאדע א טונקעלער, ברודיקער לײלעך און קולות־וביקים העט װײט פאר א םײל. די היץ נעםט ארום װי א הארביקע םאםע. זי גלעט אים אין סרײםס אים אין שםלן םעםר: — ני-םא! הןןם א ײר זײן פאי־םענן סארלןןרן. בדלות געװןןין, װי זןןנט די גםראז ביזט נאקעס געקימען — װעםס נאקעם אװעקגײן, םאר ארעם אין רײך איז דער אײגענער װעג. — נײן, מאמעניו, נײןו כ׳בין קײן גליקן נישס אויסן! איך הזןב שױן סק לאנג נישס קײן אויגן קײן גרױםע