Literarishe bleter · 1928-11-02 · 44 (2.11.1928) · p. Seite 865

865 לים*רןרי*ע נלזסער 44 זא אדעליע קיקט ןןן איר באשערסן דערשרןןקן. אין בליבלינג פארלײגם זי די הענס אץ די בןןקעם אין — הערם א געלעכםערו — אז ןןך אין אז װײ איז בי דעם, װןןס א קלײניקײם מאבס אים נערװעישז א מעשה א ביסל; א שפילקע געפינעןז א ײר זןןל עס מאבן א װעזן דערםיןז םארשסײט שוין רב תנחום: ס איז גלײכער בי שװײגן. םארביםן די ליםן און ששל־םארדאגהש גענאנגען א ה־ים. אין גײ שאך זיך בום נארן בי זען אין דע־ זוףשײן די םינסטערע כםארע. ער םילם װי די כסאי־ע םארלירם שײן א סרןןפן, ער שפירס: עס םארגײט מיטן םיםער ארןןפ. אין איך װעל אײך זןןנן, רבותי, עם םויג נישס בי זען דעם שליםםזל מ־ם ןןפענע אויגן. דער ײר הןןס געשרןןםן: דער םןןניע-געשלאנן, זײן אײגנס-בעטרןןנן, דער נעכסיקער נגיר איז לאנג שוין א קצבן, םארטריבן םון סוילן, נײ לײטישע טישן אין הויל װי קאשויל. און איר, מײנע הארביקע, םײנם דןןך אװדאי, אז דןן איז די ענדע אין — אוים וזנחוםיאדעז דאן לעבט איר אין סעית. ם־ר האלסן אין םיטן. די מעשה שארלאננס נןןך א צװײשן קאפיםל און דאן, מיט דעם אויבערששנס ה־לף, לןןםיר הןןםן, װעש שלןןנן די שעה אין םיװעט נעםען א סוף. תנחום ב. אין װעג איז געגאנגען א ײד םיס א שסעקן, די סןןלעס םארשטעקש, אויף די פלײצעם א םעקל — א ײד מיט א פעקל — א שיף אין די בלןןטעם, בארג או־ף אין בארג ןןפ, און שוין נןןנט צו דער שםןןט א־ו, א שטןןטז — סיאיז א שטעטל מיט טויזנם זײן גלײכן, מיט שטרוי אויםן מארק, מיט א םרחץ בײם סײך. א םרחץ, אוי װײנ סיװןןלט געװען א מצוה אביסל דעם חרובן גוף צי דעיהיצןו א יןןר שוין אװדאי — א שפ־לכעלע זעם איר, דעם טעם נישט געםילם םין א בעזעם מים בלעטערנ װען ער איז עם רןןטשילר, דאן װןןלס ער געעצהס, דןןם םרחץ זןןל זײן אין רערװןןכן געהײצס. נןןר װער װעט עס םןןלגן א קבצנס אן עצהז און ןןש איו די שול — װי אויף בידיקעס שטײט זי אויף רויםן געשסײן. און אויף דעכער םין שיםל שפאצירן די ציגן אין לעקן דעש הימל. די זעלביקע ציגן — .א ײד װןןלט אײך שװערן, װען ער איז געזעםן אויף קעםט בײ זײן שװער. אוי. יןןרעלעך-יןןרןז געװען אין םארלןשןן געשןןכםן ײרן םיט םעםפע חלםים, און, סונקט װי דעס הןןן. נישט דערשןןכםן אביםל, געפענטעס געלןןוס א־ן א טאנץ םיט גסיםה. דןןס װיםםע שליםםזל צים ןןן בארן שסריקל, םען קןןן נישט אהין און םען קןןן נישס צוריק. דערװײל םוז פען װארסן• די נאכס איז םארלןןשן, י איז גלײכער צו שלןןשן א רויקן שלןןף. אין. כ׳לעבן, דער ײר איז געשלןןםן גאנץ רויק. באגינען, דערםןןנס זיך די נעכטיקע שביעה, םארװילט זיך דעם נגיר קאסןןװעם צי םרײבן און םאכן דעם אנשםעל. דאן װעקס ער זײן װײבל און בײרע םארשלןןפן, אין אזיר דעם קאלםן זײ לןןזן זיך זוכן די שוילקע אין װאלד. אין װאלר א־ז געװעזן װי נןןך א בהלה. װי נןןך אפןןניאם סון דעם הונגערם חײלות, די נעכסיקע חברה אין װאלר הןןט םאיגעסן נןןר דןןם, װןןס םען קןןן שוין נישט זוישן און םרעסן. עס ליגן צעזײסע דעם הוננערס מכשירים, צעגריזשעםע בײנער, צעברןןכן געשיר. צעלאכס זיך רער נניד: — צי ביזםו בײש זינען, צו סריװן נןןר װעלן דײן שפילקע געשינען; שױן לײכםער דעם טעלער םין היםל דערלאנגען און אםשר אין ים דעם לויתן צו םאנגען און אפשר... דעם נגיד םארהאקט זיך דןןס לשון, ער הערס איר געשרײ•—כ־הןןב געשינען די ברןןשז גײ לײקן ןןן רעם, װןןס דו הןןשט םאר די אויגןו ןןט האלם זי די ברןןש, נןןר א ברעג איז סארבויגן, םשםעית םין שװערע שםיװאלעם צעםרןןטן, אזוי איז נעלעגן אן אובר אין בלןןםע, פזן אלעם פארשעפסער, םין קײנעם דערקענשער, געלעגן, געװארט אויף די גבירישע הענס. אדעליעס'התסעלות איז קוים צו באשרײבן. בײ אים אויפן האלז בלײבם שוין העננען דןןס װײבל — א װןןגיקער םלאך מים אויגן םארםאכטע, זי בײםט אים און קושם אים, ןןט װײנס זי, ןןט לאכט זי, זי עטעפס אויף אים מיס פארשיכורסע װערסער: אז גרויס אונזער מזל—םםתם זע׳םיר װערט! בארוישט און םארםויבט, װי דורך פארע דערהערס ער דעם שיכורן זין םון די װײבערשע װערטער און רײבם זיך דעם שטערן, אזוי װי םון חלום. ם׳איז נארישקײט, כ־לעבן• ס׳איז הבל-הבלים! װןןם איזזיא קןןנטראקס םיס זײן מזל געשלןןסןז בםרוש: עם גליקט אים שױן איבער דער םןןס! אין רעש םון םלחםה, אין בראנד פון עשירות, א ײד זןןל עס צײטי הןןבן זען: װען דער שיעור איז, א ײד זןןל עס קןןנען דעם כח זיך ןןנטון צו םרענן, װי האלם עם בײ גןןס םיס זײן קןןנטע. אײד איז סארסזן אין זײן גרויסן פארפענן — און סלוצלינג — ןןש שסײם אים זײן סול אין װענ. דערשרעקס אים זײן םזל שוין נישס אויף צו םלײסן. — אדעליע םײן װײב: ם־איז א ביםערע םעשה, װי קןןנסטו זיך םרײעןז—װןןם איז דען םײן תנחיםז דער ײד הןןס זיך סלוצלינג היםשעריש צעסלאנכעש: — כ׳הןןב םורא: דןןס םזל טרײבט איבער די גליקן צו װײזן דעם רוקן און גײן אויף צוריקן