Literarishe bleter · 1928-11-02 · 44 (2.11.1928) · p. Seite 864

44 זא ליסזרזזריןז גל עדזר י 854 מגייד־ת תנחרם (פונם גיקל ״הײמישע קװײטן*) אלטער קאציזנע / װארשע אין קוקן זיך די צי דעם גבירישן אוסן פון לאזן זיך װוילגײן, םין סרעםן און זויםן, פארניסן מיט װײן די םפנה די נאנטע. דער גביר הןןט״דערזען אין זיך עפעס דערםןזנט: מען דארף פיט די פויערים לעבן בשלום... דאן הײסס ער די דעשסלאך סין אלע פאכלים, די שסויסן געבעקס און די װײן אין די סלאשן] צו לןןזן אויף הפקר, כל דיכסין — זןןל נאשן. די גײט איז אזא, אז םען װערט דעםןןקראסיש, כפרט אז די געםם זענען שיכור און זאט. אזוי האס רב תנחים געפראװעט א יום׳טוב סאר ארעם און רײך אין זײן גרױסן פאיאנסעק און דאן, םעשה נניד געםארן שפאבירן מיט ביײטן פארנעם, םיט א שטאב אםיבירן אויף גומענע רעדער גערעט פון פאדריאדן, םון זיך און זײן מזל הנאה געהאט. א שסיקעלע גער הןןט אים דאך נישם געםיסן. — עס מוז דאך סארלויםן אפןןל אין א שפיסה א קלײנער םאילוםט ז — װען אדעליע די גבירד״ געקומען אהײם נעםם ארןזפ אירע צירוננ, דאן גים זי א קװיסש און זי םאלט אין חלשות. רב תנחום דערהערט נןןר: סארלארן די ברןןש ז א שאדן א חיפשערו א בראש םיס ברילאנסן. דערבו א געשאנק פון דער לײפביקער ט א נ ט ע פון פאר דער מלחםה. א זאך לזכרון. -כ־װןןלם בעסער שוין װאס-מי יודע םארלןןיץ — קומס בו זיך אדעליע. נןזר װןןס איז די פעולה, גײ זוך, אז דער װאלד איז מיט פויערים סול. פארטרײבן די פויעריםז ןןנשטעלן װעכטערז עט־ כ לעבן. זיך מאכן בו לײטיש געלעכסער! עם סאר םון דער מעשה א האן נישט א קרײ׳כון. שוין בעםער פארבארגן פון לײטן דעם װײסןןק. די בראש האס שוין װער מיט א כשר געװיםן געפונען אין װאלד אין באהאלטן געװיס. אזוי מײנט א גביר, אבער נישט זײן באשערטע. זי האלזט אים און קושט אים, זי װײנט און באשװעים אים בו לויפן אין װאלד און בו פרוװן דאס מזל — װאס גרעםער דער נגיר, אלץ מער עולם הזה. זי ביעכט שוין די הענט און זי מאכס שוין נעװאלדן בו לויםן און זוכן די שפילקע אין װאלד. װןזס סוס גישט א םאן בוליב חוהס עקשנותז דער ײד זאגט איר בו, אויף א נגידס נאםנות, אז מןןרנן גאנץ םרי. װי דער הןןן װעט נאר קרײען׳ בו לויםן געםינען דער סאנטעם קאםײע. תנחום א. װער עם האט די מאה — יענער האט בו זאגן... אנסקעגן דעם, װאם םען שמועסט: רב תנחום דער נגיד, װי קוםט עם בו אים די הײנסװעלטיקע שיסה מיט בעלער, הולאנקעס, מיס רענדלעך בו שיטן אויף רעכס און אויף לינקסז א געבראסענער שררה םיט אלע די פריב-שע דרכים — און גאר. סא סרעגט־זשע בײ אים. װעס ער םלכותדיק שסײכלען און גלעטן זײן בןזרד און דערקלערן דעם שכל. אז הײנט איז א װעלט, װו עס סויג די פזרנות פון בעלער, הוליאנקעם און פעסע מתנות פאר דעם און פאר יענעם. עס גײט נישס סארלוירן, עס קערס זיך נאך אום בכפלײם — און גאר: הײנט שטעלס איר זיך פאר, װי אזוי, אויף סשיקאװעס, בײ זיך אין מאיאנסעק דער ײד האס געפראװעט א באלז אז מען שמועסט: א באל פין די בעלער: װי זאגט סען אין בריםקז — װו םען שטיקם גענערעלער... געפראװעט א באל פאר א פולק אסיבירן. דער פירשט׳קאםאנדיר האט די שמחה באבירט. פון װאן אזא גדולהז — השגחת־הפרטית: עם ליגן אין בלאטעס די פאנישע רןןטעם און שיםן אריבער בום יעקע דעם נןזנטן. רב תנחוםם םאיאנםעק איז נאענס בײ די םראנסן. דער סוחר, דער ײד מיס די היפשע פאדריאדן. װײזט״אוים—האט בײם םלכית א חשיבות געהאט. נו, לאזן זיך װוילגײן אין גבירישן װעלדל בעכריאטשעטע גײססער—די פאנישע העלרן: העי, ברודערקע װאסיא! העי, פעטערקע װאניא! בו סײװל הכנות׳ אהער די שאמםאניער! דו הערםט װי עס ברומען װילהעלמס מזיקיםז זןזל לעבז דאס לעבןן זאל שפילן םוזיקן זןזל שפילן מוזיקן-און בײ זילבערנע קלאננען די סארװערס דערלאנגען אויף טישסוכער לאנגע. א װימל, א װיכער. א פרײלעכער לאגער. זאל שיסן שאמפאניער! זןןל פליםן מאלאגער.׳ בום טײװל די שטיקעס. פאפאכעס, באשליקעס. װען טאטערן ברןזטן אויף שפיזן שאשליקי רב תנחום אלײן מיט זײן װײבל אדעליע, זײ חאלטן אן אויג און גיבן באפעלן דער גבירישער מןןלבײט זןןל בוגײן מיט סולן. א גביר איז באשערט — איז ער עולה לגדולד״ דער פירשט קןןםאנדיר, װי א חתן באזעבט אים און קושט אים אין פאה: יאװרײ םן^לאדיעץ! םון אלע ארומיקע דערםער םארברענטע געקוםען די פויערים. רוקן זיך נענסער