Literarishe bleter · 1928-10-26 · 43 (26.10.1928) · p. Seite 849

9י־8 ליטערארישע בלעטער ).<•. 43 מרדכי םפעהטאר איז אמערילוע ש• שרעבערק / װארשע װעלן זײ שוין אײסקװעטשן םין זיך אביסל ױםוטובדיקײט... ער האס נעריבן סין התפעלות א האנט אן א האנט, הןןט זיך לײכט, ײנגלשדיק באװעגס, געשפרונגען םין אײן >ןרט אויםן בװײטן און אין זײנע גרויםע שװארבע אויגן הןןבן ארויםגעשמײכלם •יום׳סובדיקע םײערלעך. איבערגעשפרונגען א פןןר מןןל דןןם צימער, געכאפט א קוק אין קיך, אינם אזויגערוםענעם אײזבןןקסט, הןןט ער זיך האסערדיק אנגערוםן: — קורם, ר׳ שלםה, װעלן מיר פראװען ציזאמען א יום• סובדיקן פרישטיקל... מיר װעלן א שפיל-טין מיט דער אכילה... זןןנט אײך, װאם איר װילס, בײ דער אכילה װערס א מענסשן לײכטער אויםן געסיט... און איך װעל זײן אי דער םארװער, אי די דינסט, אי די באלעבאסטע, אי דער באלעבןןס, אי דער עסער... איך װעל אײך מהנה זײן מיט אזא עשירות םון מיל• כיקם, װאס איר האט עס נאך קײנמאל נישס ןןנגעזען אין אײער לעבן. םפעקטאר הןןט זיך א נעם געטון *ו דער ארבעט. — ר׳ מרדכי, — הןןב איך אים געפרוװט אפקילן, — צו װאס דער גאנצער טאראראם? א שאד די ארבעט... — װןןס הײסט? — איז ער געבליבן שטײן מים ארןןפגע• לאזטע הענט. — און מילכיקע קנײדלעך װילט איר נישט? און לאטקעלעך, געפרעגלם אויף פוסער, געפעלן אײך נישטז און בלינצקעלעך געסילט מיט סמעסענע זענען בײ אײך גןןר קײן סחורה נישםז הןןט קײן מורא נישם, איך װעל עם בוריכסן, װי די בעםטע קעכין. כאטש פאר א מלך בו עםןן איר זענס דןןך א הארטער מתנגר, אן אויםגעטרוקנטער ליטװאק... מיט גרויס מי הןןב איך געפועלט בײ אים, ער זןןל מרוצה װערן אויף א פשיסן געװײנלעך פרישסיק מיס א ײדיש שטיקעלע הערינג, א גלאן קאװע, א פאר אײער. — מילא, םארםאל[! — הןןט ער זיך אוםבאהןןלםן אונ• סערגעגעבי. — איר זענט מײן גאםט און איך מוז אײך צו• פרידנשסעלן. אבער איר קענט נאך חרטה האבן. זײן שםײכל, זײנע שסראלנדיקע אײגן, די באלעבטקײט בײם שםועסן און די װיציקע מעשױת, װעלכע ער האט מיר אין די הםםקות דערצײלס — דאס אלץ האט מיך אויפגע• מונטערט און דערװארעמט. בײ םפעקטןןרס טיש האב איך געפונען א שטיק ױם• סוב םון דער אלסער ליבער הײם. און $ט איז געקומען דער מאמענט, װען איך הןןב גע• דארפט זאגן א .זײ׳געזונס- דעם טימלדיקן פארשמײעטן נױ• יןןרק מיט די קארם, עלעװעסערם און סןןבװײם, פאר ויעלכע ספעקטןןר הןןט זיך אזוי געשרןןקן. אין קעשענע הןןב איך געהאם ליגן א שיפקארט און דעם 26-טן יאנואר, נײן אינדערפרי, באדארף איך םארלאזן דעם ברעג. זיך ןןפגעסארטיקט סיט אלע עסקים, בין איך אװעק צו ססעקסןןרן םיט א װיזיט. דאםםןןל האפן מיר שוין געשמועסם םון םארלאג־ענינים. עס האט זיך געהאנדלט װעגן דעם, ארויס• צוגעבן א ל ע װערק ספעקסןןרם, אין םוםצן בענדער. איך בין געזעסן בײ אים אלס םארלעגער, און מיר האבן לאנג ארומגעשמועסט דעם פלאן םון דער אויסגאבע. (״ י ף ) מרדכי ספעקטןןר הןןס אפגעצויגן דעם אטעם און געזןןגט — כ׳לעבן, נןןך אזא הןןרעװאניע בין איך װערט א יאזדע קײן פוילן. און באלד צוגעגעבן: — אין אמעריקע םוז א שרײבער ארבעטן, װי א םערד. יעדן סןןג מוז מען געבן .קןןפיע״• װען איך זאל, חלילה, םארםעלן א סןןג, װעלן זיך סון מעשים-תעתועים. די מאשין האלס אין רעכסן גײן אין איך, מרדכי ספעקםןןר, בין אינמיסן! איך בין קײנםאל נישט געװען קײן שכור־יום. דא בין איך א האנס. אינדערהײם בין איך געװען א רעדאקטאר, דא א שרײםל אין א גרױםער מאשין... אויף מײנע פלײצעם האט זיך גע־ האדעװעט די ײדישע פרעסע אין א גרויסער טײל םון דער ײדישער ליטעראטור... איך האב פײנט גדלות און באריםערײ אבער אמאל, בײנאכט, אז איך בין אלײן צװישן די םיר װענט, םאך איך נישט װילנדיק א חשבון פון מײן גאנצער ארבעט. פון םײן לעבן, און דעמאלט קים איך צו זײער א סןןלידן םך־הכל... כ־לעבן, ר׳ שלמה, עם איז זיך גןןרנישט דא װןןס צו שעםען םיט אים... ער איז אנסשװיגן געװארן און גענומען קלאפן מיט די םינגער ןןן סיש. װארטנדיק. אפנים, אז איך זןןל אים אויך באשםעטיקן דעם סך־הכל... עס איז געװען יום׳טוב בײ ײדן. איך הןןב מיך םאר• בענקט אהײם. עם איז מיר מיטאמןןל נמןןס געװןןרן דאס נױ־יארקער צימערל, די װענס, דאם מעבל. איך האב נישם נעװוםט, װאם מען םוט םיט זיך אין דער דןןזיקער גרויקײס און װןכעדיקײט. מיטאםאל איז םיר ןןבער לײכטער געװןןרן. איך האפ מיך דערםןןנט ןןן ספעקטארן. אין ספעקסןןרן װעל איך זיכער געסינען א שטיקל יום-טוב, א רמז םון דער הײמישער װארעמ• קײט און הארציקײט. און כאטש עס איז נאך געװעז גאנץ פוײ הןןפ איך אים באלד טעלעפןןנירט. איך הןןב מיך נישס גענארט: א קלאיג םון יום׳טובדיקײט הןןט דערגרײכם צו מײן אויער אין טעלעפאן־םרײבל. םפעקטאר האס גערעדט: — ר־ שלמהו נעמט שוין די פיס אויף די פלײצעס און פליט גלײך צו מיר! י איך בין טאקע כהרף־עין געקימען צו אים. ער האט מיך אויםגענוםען מיט אויםגעשפרײטע הענס: — אי, ר׳ שלמה, איר האט אײך געקויסט עולם־הכא, װןןם איר זענט געקוםען: איך זיץ אלײן אין שטוב און בענק... א פאעט װןןלט ןןנגעשריבן א קינה-ל־ד אין םײן לאגע... איר קענט אײך גןןרנישט םארשטעלן, װי א־ך בין םארבענקש נאך אביםל יום-סובריקער ײדישקײס. אינדערהײם בין איך געװען א קנאפער גײער אין שול, איר װײםט דאך... דןן ןןבער האט מיך גענומען ציען, װי מיט צװאנגען... ןןבער װוהין גײס מעןז איז דען די ניו־יןןרקער שול א מקום־קדושז אםשר םאר םײן בתיהן. @(זי איז טאקע אװעק אין שול. אבער םאר מיר איז עס א װיםס קרעםל... כ׳זיץ איך און טראכט, װאס טוט םעןז הןןט ןןפער גענוםען קלינגען דער טעלעפןןן און איך נין געראסעװעס געװןןרן... אינצװײען, ברודער, צװײ ײדן,