Literarishe bleter · 1928-10-26 · 43 (26.10.1928) · p. Seite 846

43 ץא ליסזגרסרישע 0991*ר 846 — שא, שטיי, ר׳ שםבה״ רויםע ,יעדלעך הןבן זיך אװעקנעשסעלט^ אייף שםחהס דורכזיכטיקע באקן, דורכגעשײנט די פײערדיקע האר. נישס קײן װערםער, גאנבע שטיקער ,תורה״, װןןם האבן זיך געקליבן אין אים פאר די לענסע פינף יאר, האבן זיך א רים געסון אין איס, פארשטעלם דןןם קול, זיך ארײםגעשפארט םיט א הורס... אין דער שםילקײם האט זיך געסרןןגן שמחהם שטים מיס רוגזה, מיס תרעוםות און םענות בום כביכול, אז די ארומיקע האבן געעםנם םויל און אויערן. מיט די רײר האט שמחה זיך א שטעל געטון, העכער געװןןרן ער האט זיך געװיגם איבער די םינף םנינים חסידים, געשפרײם איבער זײ די הענט, םארטיפס די רעיונות, אז קײנער האס אים נישט געקןןנט נאכגײן. דער עולם הןןס געגאפט פון דעם קלאנג, געשלונגען די װערסער. און אז שמחה האס געענדיקט. איז ער נישט געװען אויסגעלײדיקט, נאר, פארקערט, געװען זיכער, אז זײן לעבן האט זיך איבער• געסאשט, ם׳הויבס זיך װידער אן פון ןןנהויב. שפעט אין ןןװנס האס פישל אפגעפירס שמחהן אין זײן אויטאמאביל. אין די ענגע ניםערלעך זענען די קינדער נאך נישס געשלאםן. געזעםן איבער טעפלעך מילך, געגעסן חלה און זיך געפאטשקעט. ס׳װײב האט באגעננם דעם םאן אן אנגעדראדלםע: — האסט שוין געקענט דארס נעכםיקן אויך, מײן פרנסה־געבער: ישע טעאטער ב ו י ם ׳, װ א ר ש ע מאדמואזעל מארס און סײ מישעלןן. די הויפט״שוישפילײר פין טעאטער, זענען געװען שוין נו אלט נו קעיען זיך בויגן. די רעפעטיניעס זענען דורך בײ זײער אנגעשטרעננטע באדינגונגען. פרײלין מארם און די איבעריקע אקטיארן האבן געמאכט די גרעסטע שטערונגען אין געלײגט די שװערסטע שטײנער אין װעג. אבער הוגא האט מיט דער גרעםםער גע• דולד און מיםן סײנםטן סאקט אויסגעמיטן יעדן נוזאמענשטוים עס האט זיך דערנענטערט די נאכם פון דער ערשסער פארשטעלינג. הוגןןס אנהענגער זענען געװען אויף דער װאך. עס איז אראנזשירט געװארן אז דעם מחברס םרײנט זאלן ארײנגעלאזט װערן אין טעאטער ארײן פריער. הוגןן האט געלאזם נעםײלן נװישן זײנע פארערער אין די ססודיאם א םפעניעלן אײנטריט־בילעס, א פלאם־םײער־קאלירסע קארטע מיט דער שפאנישער אויםשריפם: ,היעררןן־ (אײזןו און שוין םון גאנץ פרי אן איז דער נוגאנג נו דער ,פראננויזשער קאמע• דיע• געװען באלאגערט םון די הוגןןלאטארן א׳ן מאדנע קא• לירסע קאססיומען, באװאסנט מיט דער םעסטער אנטשלןןסנקײט נו באגעגענען .הערנאני׳ מיט ענטוױאזם און ליבע עס איז געקוםען נו א נוזאמענשטוים נװישן בײדע םײנטלעכע לאנערן, און בײם ארײנקומען אין טעאטער און םאינעמען די פלענער האבן זיך אפגעשפילם זײער היניקע סנענעס. דער רעכטער קאמף האט זיך אבער צעפלאקערס ךשעת דער פארשטעלונג. הוגאס אנהענגער האבן נישט דורכגעלןןזן קײן אײן געלעגנהײט ארויסנוװײזן זײער גרײטקײט צים קאמף. יעדע ניננביקע פו>זע איז באנעגנט נזװארן םים שטורעםדי — םיר װילן אײך םיטנעמען צו דער אסיפה. איר װעט נישט דארםן רעדן. םיר האלטן שוין הײ סארענדיקן דאס ,שסיבל״. קימט. ר׳ שמחהז שמחה איז מיטגעגאנגען, קוים געשלעפס די םים. בײ םישלען, א פאבריקאנט פון אײזערנע בעסן, האט געװארס אן עולם פון איבער סיםניק חסידים. — אט איז ר׳ שםחה: — זענם אים אויבנןןןו — אויבנאןו מען הןןם אים אװעקגעזעצט בײם פאבריקאנט. שמחה האס זיך נעהאלסן נישס הײמ־ש, געסראכט אז דער עולם האט זיך םארבענקט נאך חסידות. װיל הערן פון שמחהן תורה אין אים קריכט גאר אין קאפ ארײן סישלס ע ש י ר ו ת, חידושט זיך, װאס ער, א קבנן. זינט םיט אזא געלט־זאק? םען האס געשטעלט םעד, ניס, מאקערןןנע?• מאירקע שוחט מיט א צוגעשוירן בערדל, הןט עסװןןס ארויפגעשארט דעם ארבל סון זײן רןןק, א הויב געטון די האנט צו דער באק און זיך צעזוננען. דער עולם האם אונ• סערגעכאפט. שםהה האס אינגאנצן אויפנעציסערט פונם געזאנג. דער שװאכער גוף זײנער האט אנגעהויבן קומען צו די כוחות. דער קאפ איז געװארן לײכטער, די רעױנות לוםטיקער, װי ער װןןלם נישט געװען בײ םישל פאבריקאנס, נאר בײם רבין אין ליבאװיטש. ער האס זיך א ני געטון, געעםנס םימויל, װי צום רעדן האבן די ארומיקע גענומען קלאפן אין די הענט: דאס ראמאנט ד ד אנרהם טײטע (םיף) אין טעאסער זענען דערװײל געגאנגען די פארבארײ■ טוננען צו דער אויפפירונג פון דעם שטיק. מען קאן נישט זאגן, אז די שוישפילער פון דער ,םראנצויזישער קאמעדיע• ראבןןגעשפילס א זײער ערנהאפטע ראלע אינם קאמף פאר די נײע אידײען. דער אמת איז, אז מיט גאנץ קלײנע אויסנא• מען. האבן די ראםאנטיקער געהאט זײערע שארפםטע קעג• נער בײ די שוישפילער. װעלכע האבן זיך מיטן גרעסםן קאנטערװאםיזם און פאראכסונג באנויגן ני די נײע פיעסקס אין די נײע ראלן. װאם זײ האבן באדארפט שפילן. דער קלאסישער רעפערםואר, אויף װעלכן די אקטיארן הזןבן זיך געהאט דערצויגן, האט נישס געפאדערט קײן בא• זינדערן אינדיװידועלן אוםן פון שפילן. ער האס נאר געםא־ דערש א געװיםן שאנלןןנעם מאנעריזם, א געװיםן אופן סין קענען טדאגן די שװערע. מיט גןןלד־באנירטע אין מיט פעדערן באפיצטע קעניגלעכע קאסטיומען און דער עיקר — א געװיםן אנגעצויגענעם ארט םין אראפרעקלאמירן די קאלםע, אויפגעבלזןזענע מלינהדיקע פערזן. די נײע ראלן מיט זײער װונדערבארן געמיש פין סראגישן און גראטעסקן. די נײע פראזע, װאס איז געװען אזוי מענטשלעך אײנפאך אין דאך אזוי םײן פאעטיש. הןןבן אבער געפאדערט א נײע פ־ורשטענ• דיקינג אין נײע אויסדרוקס-מעגלעכקײטן. און דערני זענען די שוישפילער שוין נישם געװען נוגעגרײס. דער ג־ויסער טראגיקער טאלמא, װעלכער האט אזוי געװארט אויפן אנקום ניין רןןמאנטיזם. איז נןר-װאס געהאט געשטןןרבן, אין םיי