Literarishe bleter · 1928-10-26 · 43 (26.10.1928) · p. Seite 845

845 ליזזרוריון *ליםער 43 זא| ש מ ח ה־) *. אפאטאשו / נױ-יןןרק הוןם געהאט תרעומות גום רבונסשל־עולם, זיך געהאלםן אין איין אײםטענהן םיט אים. נישש םארשטאנען, פארװןןם, װען מענטשן האנן זיך געיואלט דערהויבן בו גןןט, האבן זײ אים, שמחהן׳ אױסגעהאלטן, זיך :עלאזט אױף אים קזןסטן געלט, און דאסזעלבע געלם. לאוט אים, שמחהן, נישט דוען, װעקם אין זײן װײב רשעו־ז. און װןןס עגגער עם איז אים געװןןרן אין שטוב. זיך געװוןרגן בװישן די ןןפענע זעק, װאם הןןבן געגלןןצט מיט ברוינע קאװע-קערנער, םיט בלעטלעך טײ אלץ מער הןןט ער שלום-נעמאכס מיט רער אײגענער געסאלנקײס. ם׳הןןט אים נישט געארט, װןןם ם־װײב שרײט, זידלט, באדינס זיך מיט אים, װי מיט א שיק־יונגל. און אז זי הןןט אײגמאל אין א נןןכמיטןןג נישש אויםגעהעים צו געיואלםעװען, זיך געריםן םון כעם די הןןי, איז ער געװען זיכער, אז זי נויטיקט זיך אין געלט. ער הןןט ז־ך אנגערוםן מיט תמימות: — װילםט אכשר כ זןןל גײן קריגן א גמילת־חםד? — זע נןןר װי מײן פרנסה־געבער שטעכעלירס מיךז — הןןם זי זיך ןןפגעריםן״. ם׳װעס דיר גןןרנישט שןןדן, אז די װעםט גײןו דעם גרויסן נדן, װןןם דו הןןםם םיר געבראכטז א שטיב מיט םןןרדאװאניע, מיט קראנקע לינגען... שמחה האש נישט געקענט אויםהערן דעם װײבס מענה■ לשון אין זיך א־ױםנעשז־ט פין ששיב. ער הןןט ז־ך נעדרײט איבעי רי נאסן, גישם באסערקש, װי ם איו נאכס געװןןרן׳ און אױ פאיקראכן צ־ם הןןדםןןן. םענער, סרײען, קינדער, מיט פעקלעך. מ־ס װאליזקעם האכן זיך נעשםו־ט, געװןןלט װאס גיכער א־ו׳ף אויף דעי שפאב־ר*ש־ף. װאש איז געשטא• נען גרײט אפדיםא־ן. ער הןןש זײער געװאלט ז־ך שארלירן גװישן עולם, אױםםעקן די םינף יאי אין אםעריקע אין ערגעץ אװעק. ער האש אײננעאשעמש םרישע, געואלגענע לופט אין דערםילט, װי ער װןןלט א גישן שרונק װאםער געםון, געגלויבט, אז אויםן װאםער װןןלט ער געןינט געװזןרן. די שיף איז אםגעםא־ן, זיך דערװײטעדש און שםחת איז געבליבן שסײן א פארלאזטער, א דערשלאגענער. ער איז אה״םגעקימען נןןך האלבער נאכט. ם׳װײב איז געשטאנען אויםן סיעפל א םארװײנטע זיך דערםרײט מיט אים: — זע נאר, מען טאר א־ש שוין נישם רעדן קײן װארסז לויף, לויףז נאך אמאל װעל איך דיך א־נגאנדן ארױםסרײבן! אויםן פינסטן יןןר הןןט שמחה זיך שוין אינגאנגן פון שםיכ נישט ארויסגערוקט. ער הןןט געהוםס, אײנגעגאננען, געװאדט אויםן שבת, װען קײן קונדן קומען נישם, ם׳װײב לײגט זיך גלײך נאכן עסן שלןןפן, די קינדער זענען אויף דער גאם אין ער קען ארײנקוקן אין א םםר. אין אמתן ןןגער האש ער שוין נישט געקאנט ארײנקיקן אין אםפד. די אותיות הןכן זיך געשםעלם איבער די שורות, אונסערגעטאנצש. אײנגערוימט, אז דער סוף א־ז נאענט. ס׳איז אים א רחמנית געװען אויף זײן ױנג לעבן, װןןס לויפש אײן, װערט קלענער, װי די םארקאשערטע זעק. נןןכדעם װי מען פארקויפט די נים. די רןןזשינקעם. א שבת נןןכמיטןןג זענען אין דער םיר געשטאנען גװײ;ןנגעזעענע חב״דניקעם: — גיט שבת, ר׳ שמחה. — גוס שבת, זינט, די צװײ צימערלעך םים דער קיך זענען םול געװען מיט זעק ניס. קאװע. םײ און ראזשינקעם. אין דער קלעפיקער ענגשאסט איז געשטאנען דער ריח פון װײן. שמחה הןןט זיך נישט ארײנגעפאםט אין דער דירה. א הויכער, א דינער, םים א װילרער, רויטער בןןרר, מיט א ױנג, דורכזיכטיק פנים. דער צער אין די גרויע אויגן הןןם שםחהן ענלעך געמאכט צו די רוסישע הײליקע, װי מען מןן״ס זײ אויף שםזןלע, לאנגע איקאנעם. ער א־ז זעלטן ארוים םון שטוב, געװארט א שכנה זןןל ארײנקוסען נןןך א םערטל פונט סײ נאך א םונט ניס, נןןך װײן אױף קידוש. אין די נאכמיטאגן הןןט ער געלערנש מיט דרײ דערװאקםענע יונגלעך, צוגעװיגט בשעת׳מעשה א קינד, װאס איז געלעגן אין אװיגל און איז םון טאג צו טןןג אײנ• געגאנגען. ם׳װײב, א באלײבטע, מיט א בלײפעדער אין די םארלײגסע הןןר םין קןןפ. האט צעטראנן באששעלונגען, שטענדיק געװען אין גאס, געזוכט קינדן. אין אז זי איז ארײננעםאלן צי א ליבאװיטשער חםיר, האש זי נישט געבעטן קײן באשטעלונג, נאר געפאדערם, געגעכן אנצוהערן, אז זײ זענען עס שולדיק איר שםחהן. דעם מאן אבער האט זי קײן גלײך װןןרט נישם געגעבן, שסענדיק געװאלםעװעט, זיך נישט געקאנט םוחל זײן, װןןס זי. א װארשעװערין. האש זיך געלאזט איבעררעין און גענימען א באנק-קװעסשער. םין די גליקן, װאס מען האש איר צינע• זןןגס, האט זיך אױסגעלאזט א בוידעם הןש זיך א ק׳נד א קל זפ געטון, צי געםאלן — זי הןןט תסיד געהאש טענות צו שמחהן. דןןס הןןט אבער נישט געשטערט, זי זאל הןןכן מיט א־ם סאי די פינף יןןר םון דער חתונה םיר קינדער. צו נײנצן יןןר הןןט מען זיך שוין מיט שמחהן איימ• געטרןןגן אין ליבאוױםש. ער איז געװען פין די ױנגםטע ,תורה׳־זןןנערם, אויםן ןןרט געהןןנט איבערגעבן דעם רבינס א ,םאמר׳ מיט אזא טיסקײט, אז דער עולם הןןם געגלויבט, שסחה װעט װײט אװעק. זײן שם האש דערגוײיכם ביז איבערן ים. אין סאמע ברען םון דער מלחמה, װען ײדישע העיצער זענען צעגאגגען םין רחסנות האין ליבאװיםשער חםידים אראפגעברענגט שמחהן קײן ניו-יארק מען האט זיך געקליבן אויפצוםויערן אין די ברןןנקס א ,שטיבל/ װי שםחה װעש זאנן תורה, אויפלעבן ס׳חרוב־געװןןרענע חסידית. אױף דעם םמך הןןט מען אים חתינה געמאכש, או־סנע• האלטן די ערשטע צײט בכבור. נאך דער חתונה האט שמחה ןןנגעהױבן צו לײרן אויף די לינגען, נישט געטןןרט רעדן סארן עולם. דערצי האט קהל זיך צעקריגט און דאם בויען פין דעם ,שטיבל׳ האט זיך אפנעשטעלט. מען איז מיד געװארן צי צאלן שםחהן װאכערם, אין ם־װײב איז געצװינגען געװען צו געםינען א שםיקל האנדל אין שטוב. אזוי האבן זיך געצויגן יאין. שמחה איז געװארן דא• רער, די םײערדיקע בארד—װילרער. סיפנים—לענגער, שסעלער, אין אונםער די רויםע פיעמען-גרױע, הינגעריקע אויגן. ער _ 4 •) §ון נ*נד נןװעין .נ־ן:קן־, װןס דיר״ינז ימנינן *־ן קלאוקין- } *ויונ.