Literarishe bleter · 1928-10-26 · 43 (26.10.1928) · p. Seite 843

843 ליסערירי ״ז נלזסזר 43 זא נעבענטשםקײם, װי רןןװינאם, אין םארשײדענע גײסן געגאנגען אוםזיםס בו זוכן באםרידיקונג אויף םרעפדע בינעס. און אויך רןןװינא רוסס מען אהין שטארק. ןןבער זי סארשטײט אינטוי• סיװ, אז איר פח איז דװקא אויף דער העברעישער בינע. זי סעג אװעק םון טעאסער מיס א געסיל, אז זי הןןם ןןפנענארס דעם עולם, אז נישט אויף חורבן בית־הםקרש הןןם זי געװײנם (אין ״אײביקן ײר־), נןןר איר אײגענעם צער אויםגעזונגען. ןןבער דװקא די אסןןגיאביע סון חורבן בית־הםקדש הןןט גע• קןןנט זי דערװעקן גו אזא געװײן. װײל אט איז א תשעה-באב אין בערעזין. זי מיט איר שװעםסער גײען ארום מיס װײםע סיכעלעך אויף די בעם, כדי בו םארהיטן זיך םון די בערעלעך, װןןם די יונגלקך באװארפן זײ. און די מוסער, א הויכע, אויס• געצויגענע, זיבם אין דערהײם און לײענס סאר סאר די שכנות די קינות. און א םרער נאך א טרער — דורכזיכטיקע אםגלאנגן םון מענסשלעכן בער — קײקלען זיך איבער איר בלאסן פנים. און רןןװינא, װןןם טרןןגס אין זיך די סרער, דארף זי נישס םארגיסן נןןר םאר זיך אלײן. בדאש םון א םחנה בא• עװלהסע מענסשן, דארף זי, א הויכע נביאה. זיך לןןזן איבער דער װעלט און װײנענדיק אויםזינגען, פאטעטיש אויסלײזן דעם װײטיק םון םרוי, מוסער און מענסש. איז עם דען דער גורל םון רןןװינא, מיט אירע גרויסע םעגלעכקײסן אלם מענסש און אקםריסע, גו םארנעסן םון װאנען זי איז ארויםגעםןןרן און נישס װעלן געדענקען װוהין זי סןןרסז א טעאטער-קוריטילוער? ו ד ז ע ן / ב ער ל י ן םאגיאלאגישן כאיאקסער. ער דערקענם, םים װ$ס 6אי א *ידעע, םיס װאם אאר א באזונדערן װילן דער רעזשיסער םארװירקלעכט זײן באגיוזג גו דער אידעע סון דנר דראםא• סישעי שאסונג; ער קוקס־נאך, גי דער רעזשיסער איז דעם דיכסערם םןןרשסײער און ס(ען, איבערזעגנדיק וײן װערק אין דער שםראך םין כעאסער, גי פארקעיס, נישס האננדיק יענע הננעה, װאם ברעננס בביד דעם שע8ערישן ם־טאובעסער, װערם ער דער האיי, דער םיראן, דער דראקאנישער דיקנאסאר לנבי דןר דראםע• ער װייםס, אז אונזער גײס איז ניסה דערגו, גו געבן דעם רעזשיסער אבפאליסע *ולמאכסן לגבי דעם דיכסער• ער קען די ארבעט, װאס דער רעזשיסער האם אין םוז האנן םיס דעם ארסיסם, ער פארשסײם די הויכע קינסס-פעדאגאגישע אח־ױת 6ון דעם סירער. ער װייסט, װי דער רעזשיסער ארנעס גוזאםען םיט דעם נינע־םאלער, װי בינע-בילד און רעזשי-װילן װעין גיזאםען גענוירן *ין דער דרןפע. ער קען די באגיינגען 6ין אקטיארישער ש א 6 ו נ נ. ער חאלס זי נישט םאי א רעפיאדיקסיװער קינסס. ער העלםט דער אקסיארישער קונסס דורכגיקעספן איר א״נן לעבן-געזעץ, אז זי ייז א שאםערישע קינסס, װאם בא6רײס זיך אלײן םיט איר װערק, װי יעדע שאםערישע קינסס. ער העל6ש שםענדיק םינדאסנײ דעם זוכנדיקן אקסיאר אין נאפיס זיך גי װײזן אים דעם װענ אין 6אל, װען דער רעזשיםער האט עם סארזאםט. ער נעםם זיך דאס רעכס אארגולײגן םאר אן אקסיאר אנדערע ראלן, אדער אנדעו ש אײנגוכײלן די ראלן *ין א שסיק. און װען ער האס א נעװיםע גיים *ארשװיגן אומגעהויערע באװעגלעכקײם םון זײ. זי האס װײסער געשפילס םאר אן עולם, װאם פארשםײט זי נישט, איז איר באװעגלעכקײט געװארן א םארגליװערסע, אן אײנגעשטאנענע און זי האס אנ• נעהויבן גו שפילן ססאסואריש. װי םון א פיעדעססאל ארןןפ. אין אסילו אין פאלעססינע, װו מען סארשסײס זי שוין יא, שפילט זי נזןך אלץ אזוי דערװײסערט. אזוי לעבט זי און.שאםס אן ןןפגעזינדערטע און גײס ארוים סײ פון לעבן, סײ סון שפיל. נישם קײן באםרידיקסע און א היננעריקע. הונגעריק רײסס זיך נײ איר ארויף איר אויבערשסע ליפ אין הונגעריק האלסן אירע אויגן אין אײן נעעסענען זיך אלץ ברײטער און ברײטער. ןןט גײט זי א מידע נוריק םון טעאםער נןןך אן אוםגעהויערן ערסןןלג, ןןט בא• װײזט זי זיך אין א פראכטםול קלײד און לןןזט זיך סון אלע־ םען באװונדערן אויף א ״הבימה׳-באנקעט, ןןט טאנגס זי מיט בעװןןרםענע הןןר א ״הןןרא׳ אין עםק ןןדער אריםגערינגלט פיס קינדער, זינגט זי סאר זײ לידער אין כםר־ילדים׳, — שסענדיק לויערט ארום איר א שןןסן. װןןס װערם קײנמאל נישס זאם, װןןס שלינגט אלץ ארײן אין זיך אין לןןזס זי אויסן םון אלץ. און אויך די אלע, װןןס קוםען גו איר אין בו איר שפיל םון דער װאך ארוים, גײען נוריק אין דער װןןך אװעק םיס נישס קײן געשסילטן הונגער אין נישס קײן אויסגעלײזסן װײטיק. זענען אנדערע ײדישע אקסריסעס. מיס אזא גרויסער וואס פאדערט זיך פרן ד׳ר ד־. א נ ם ה נ *ין דער יעזסער *ייס *יי רי *רןנע װענן רער ר*י *יז יזפ נ*סײס 6ין דסר סס*סער-קריסיק גזזװ*רן זײער *קסיסי *ין יײססיןנר. * גןנזק רײ ביז *ננקזקקנק קריסיקזר *ין ס**סער-ס*ניײס ז*נן זיך *יװס יץ דקר סיקס*, ס*ך.זקירנ*ין *ין *ר*שורן װקגן דקר ר*זיקקר םקםק. ד״ר הונס קנירזקן, * 1*װירםקר נקריינקר סקןסקר-נריסיקקד *ין םק*סקי-ה-םם*רינקי, ה*ם *ינקסיקס סור יי .ליםקר*רי*ק ניקסקר״ *ן *ויסקיג 6ין זײן ני*קיר, װ*ם רקרקײנם *ין דײסש רקר. דער אפתער םעאסער־קריסיקער האט נישס שנאה, נאר ליבע אין הארגן, דעם אםתן עראס; סיםע לײדנשא6ט פארן טעאםער• ער איז אייסגעפילם, אינגאנגן אייםגעפילם 6ון דעם גאסײט, חשיבית, נויםיקײם םון סעאטער. ער איז םארנלויבס אין סעאסער. ער ק ן דאם סעאסער בלז אין זײן סיפססן נרונט. ער קען עם אין אלע גױײגן וײנע. ער באהערשם די ד ר א פ ע, איר אנסוױקלונג, אירע פענלזכקײטן, ער אנס איר װזג אין דער גיקונסט, ער האם א םארגעסיל פאר דעם קוםענדיקן. ער װײסם פריער םאר אלץ, װאם א דראםע א י ז, ער קען אירע אינןרלענע געזענן און עי איז 6רײ אייםגונעםען דאם נײע און װערנדיקע, װאס ש>ו6ס םיס ויך אנדערע פללים אין באדינגונגען• ער װײסם, װאס רןזיי איז. ער װײסס, אז דא אר• בעס דער גײםסיקער םאסאר ■ון אן אויםפירוננ• ער װײםס, ן.י די דאזיקע קונסס, װאם האס םארנוםען דעם אןיבנאן עישס אין לעגטן ד1ר, לײדט הײנס שיין 8ון א םין היוער- סראסיע, ער װײסם, װי די דראםע, זײענדיק א שאםיננ 6ון דער געשסאלםנדיקער װ א ר ט קונסם, װערם איבערסרינםסא• גירס אין דןר קונסם 6ון סעאסער, װאס סראנם א רײן•