Literarishe bleter · 1928-10-26 · 43 (26.10.1928) · p. Seite 842

43 זא ל׳סזו ןןריןז בלעסער 842 דעם מענטש אין זיך אין שטוסט םים נײדע הענס סןןרוים איר װײבערישקײט. ד קויםם זיך ריננען אין םאםלנם סון שװערער שטיםונג און װיל זיך אלײן סארוױגן םים כלערלײ װײבערשע שפילערײען, בשעת איר שארפע פערזענלעכקײם קןןן אסשר יענעם םארװיגן, אבער אלײן מוז זי בלײבן נישט פארװיגס. אבער ראװינא, װאס האט זיך געקןןנס דער.זויבן ביז?בו די סראגישע הויכן, װיל נישם ןןדער קאן נישט אײנהאלטן זיך דארט. י זאל ראװינא אויף אײן מ־נוט אויםהערן בו זײן הערשע■ רין און זיך לאזן באהערשן דורך דעם שסיל, סוט זי א װאקם איבער זיך אלײן. און א־ר זשעסט און שסים װערן דערםירט ביז מאנומענטאלישקײם. אבער רןןװינא װיל נישס זיך איבערװאקסן. איר גאנבן טיפן סבענישן שכל װיל זי פארװענדן נןןר אויף ארויםברענגען נ$ך א טאן, נןןך א קנײסש פון זיך אלײן, אין דעם שטרענן בו א רעאליםטישן טעאטער. קאן דען זײן טראגעדיע אן פאסאס, ןןן דערהױבנקײס, ןזן ברײטן פארנעםז און איז דען כדאי בו דערשטיקן אין זיך די בונסאריש■ קײט און אנגרײסערישקײט, װןןס רןןװינא טראגט אין זיך, כרי בו סארבײסן זײ אויף שטילן ליריזס, װי רןןװינא װ י ל עם טון. װײל זי רעדט זיך אײן, אז בעםער םון אלץ ניס זיך איר אײן אויף דער בינע װײכקײט (בעת איד װײכקײס איז שוין םארהארטעװעט, דורך פיל נסיונות דורכגעטרןןגן) און אז די בעסטע ראל אירע איז די ערשטע — דבורה האלמנה אין ,אחות הבכירהי פון ש. אש. האלט זי זיך מיט בײדע הענט םאר זיך אלײן און זוכט אין זיך װײכקײט, זיך אלײן בו סרײםטן — בשעת אין איר ןןרגאנישער טראגישקײט קןןן זי אםשר י ע נ ע ם טרײססן, אבער אלײן מוז זי בלײן אומגעסרײסט. אזוי לעבט זי און שאפט אין א טעות. זי קלאגס זיך, אז קײנער, אסילו איר מוטער, קען זי נישט, און אז מען זעט זי אדעד בעשעד ןןדעד עדגער, וױ זי איז. און אין דער אמתן קאן זי זיך אלײן נישט. װײל פין שטענדיק־אן האס זי געקארגם איר ענערגיע אויף באבױנגען בו מענטשן, און װאם-װײדער, װאס-מער כחות עס סןןיערם בײ איר די בינע, אלץ-װײניקער גים זי זיך ןןפ מיטן ארומיקן סענסש. אין א סעאסראלער סביבה איז פען געװײנמ בו לאזן קוקן אױף זיך אין מען געװוינס זיך ןןפ דעריבער אלײן בו קוקן. און רןןװינא, מיט איר גרויסן חוש אין טעם בי שפיל. םעלט דער חוש און סעם בו מענטש. עם ריננלען זי ארום מענטשן טאלאנטלאזע. טעמפע און באגרע■ נעבסע. װאס קימען זיך װארעמען אינטער די סליגלען םון איר געבענםשדקײט. אבער םאלאנםלןןזע מענטשן קאנען אינ• ססינקטיװ גישס לײדן קײן באפליגלסע שעםערישקײט, און זײ העלפן מיס א־ר בי באגרענעבן אירע גרויםע ןןרנאגישע םעג• לעכק־יטן. װערס זי םיר פונם סענטש און סרוימט אסס איועק אויף א װילדן אינזל װײט םין םענטש און לעבן. און אױך רורכן שפיל װערט זי נישם םארקײםלם מןטן לעבן. זי האט ןןנגעהױבן בו שפילן מיט רעזשיםערן. 'װןןס האבן נישס פארשסאנען איר שפראך אין זײ הןןבן געמאכס רעדנדיק ןןן װערטער איר זשעסס און שסים, ארויסגעבראכס ניק. נןןר אס הןןט שעםעדישקײט * גענימען ארױםשלןןגן פון יעדן איבר אירן, באלעבט אירע לאנגע סינגער. אנגעגאםן ביז םול איר שטים מים רײםער זאססיקײט. װןןס-װײסער אלץ מער. אין א נס איז געשען: כל עבמותי תאמרנה. אלץ אין איר איז געװןןרן רעדעװדיק. די שעפערישע כחות האבן זיך געקליבן אין איר נאך פון קינדװײז־אן, נאך אין יענע װינסערדיקע פרימןןרגנס אין שסעסל בעדעזין (מ־נםקער גיב.). דער פאטער — א הזןלץ• הענדלער, װאם איז באשעםםיקס נאר זיםער בײם םירן געהילץ איבערן װאסער. — שפאנט ארום םין אײן עק ביםער אין דעם בװײסן אין דאװגס אויף א קול, דאװנט מיס א װינדערבארער דיקביע. די מוטער אין בװײסן בימער זיבס און שסעפט (זי האט זיך אלײן אויסגעלערנט קינססלעדיש בי העפטן אױף א םאשין). זי שסעלס זיך אפ. הערט זיך בו א װײלע און כאפס באלד אונטער דעם פאסערם װערםער מיס געקלאפ פין םאשין. די קלי־נע חנה ליגס אין בעט. קאלס. מיס אלע רמ״ח איברים הערם זי זיך א־ין אין דעס סרויעריקן בוזאמענקלאפ פין תסילה אין םאשין, אין זאפס ארײן דאס געזעץ פין שװערן לעבן אוי םון כחות אײף איבערבוםראגן עס. מיטן גאנבן הארבן װיל זי אויסשרײען. װי ליב זי הןןט סאסע־מאםע. און װי זי װןןלם װעלן עפעם םין סאר זײ נןןר זי שװײגט, מאכט זיך שלןןםנדיק, דערשטיקס אלץ אין זיך. װײל אזוי טוט די מוטער. בשעת אלע װײבער ריייסן װעלסן אין שול, — שסײט זי, די םוםער, בוגעשפארם בו דער שול־װאנט, א הויכע, אויםגעבויגע־ נע, מיס פארמאכסע אויגן און פארשלאסענעם הארץ אין דאװנס אין דער שסיל• אין נןןר א סרער — א דורכזיכטיקער אפגלאנץ פון א טיף־םארבןןרגענעם בער — קײקלט זיך לאנגזאם איבער איר בלאםן פנים. סון די בערעזענער םרימארגנס־אן און װײסער דורכן גאנבן לעכן הןןס שװערער קאמף אויסגעשמידט ראװינאס זעלבססשסענדיקײס, םארשאדםט איר קינסטלערישן מהות. רןןװינא איז געװןןרן ראוי בו זײן יענע ארטיםטישע פערזענלעכקײט, װאס דער מין איז אזוי זעלטן אויף דער ײדישער בינע. רןןװינא איז געװארן ראוי בו װערן די י י ד י ש ע טראגיקערין. װאס די בײס איז שוין רײף אױף איר קומען• אבער ראװינא. װןןס עס זענען איר נענעבן געװןןרן. ןןדער, ריכטיקער, װןןס זי האט אלײן דערגרײכט אלע מעג• לעכקײםן בו זײן א פערזענלעכקײט, װיל נישט ןןדער קןןן נישט ןןט די מעגלעכקײטן אויםנובן אין סולער מאס. זאל רןןװינא אין דעם גרעסטן רעש אויפהויבן א האנט— דערבײלט אירע א חברטע םון ,הנימה׳־קןןלעקטיװ-װעט תיכף װערן שסיל. אין די שװערםםע םאמענטן זענען די אויגן פון קןןלעקטיװ שטענדיק געװענדט בו איר. בו דער אינםםינקטי• װער, שארפער יושר-מאנערין. מען װארם ןןן אויםהער אויף װיכסיקע, װאגיקע װערטער םון איר און סען האלט אין אײן ארויםקוקן אויף םעסטע אנטשײדיקונגען פון איר סיפן לעבנס־ םארשסאנד. ןןבער רןןװינא סארשםארקט אין זיך דןןס, פון קינדער• יןןדן ארויסגעטראנענע, געסיל םון א פגם אין דער װעלט. א פגם סון יושר. קערט זי זיך באװוםסזיניק אפ פון יעדער איניביאטיװ. זי. װןןם איז םיסן קןןפ געקומען בום טעאטער פון דער אידעלןןגישער זײט, באםרײט זיך איבם מיסן קןןפ םון יעדער אידעןןלןןגישער באפארבונג. זי רוקס ןןפ ןןן א זײס