Literarishe bleter · 1928-10-19 · 42 (19.10.1928) · p. Seite 824

42 זא ליסזרןרייז *¥*סער 824 — גאס אין הימל — האם אױםנעשריען |פײן שכן — דאס איז שרעקלעכער װי אין א באלאדע... און װײטער א בײנלעכער שסילשװײגן. ערגעץ װו הןזבן אינדעראפתן ןזוגעהױבן װןןיען הינם. אויפן שסראשניקאװער שןןםײ האב איך געהײםן םײן שכן באדאלן דעם םורמאן. סיר זענען געבליבן אין דער םינס• סער זאלבאנאנד, נעבן דעם אלשענער בית׳עולם. — בי איז נישסןן דןן ערגעץ נןןענס א רעםסןןראןז — א רעססאראןז — כיהןןנ זיך הויך בעלאכס. — מיר װעלן באלד אריבערקריכן דעם פלוים סון בית• עולם און ערגעץ אויף א מזיבה א שמועם סון װעגן אײער נעקראלןןג. קיײכם איר פןןרויס און דערלאנגס םיר די האנס. — איך גײ נישם װײםערז װילם איר םיך םארשלעיןז ארויסשםופנדיק אים אױפן םלוים, הןןב איך דו אים םרײלעך א זאג געסון: — הײנט װעלן מיר גײן באטראכן דעם קבר םון דער פראגער סיחרישער משפחה בןןנעפיאני בײם װאנס, אין דער ערשסער ס״ל סון דער זעקםםער רײ. שסײס אן ןןםענער קבר. דןןרם האם #ען באהאלםן דעם לעבסן, װןןס שסאםם פון דער משפחה און װאס מ־הןןם אים אין יאר 1874 געבראכם םון ןןדעס, װו מאטראסן הןןבן אים דערהרגעס אין א שענק. מײן שכן האם זיך בום בװײםן מןןל איבערגעבלםם. צום סוף, װען מיר הןןבן זיך אװעקנעזעעם אויף א םבבה םון די לעזיםע יורשים םון דער פראגער םשפחה בןןנעפיאני, האב איך אנגענומען דעם מחבר סון מײן נעקרןןלאג םארן האנם אין געזןןנם געהײמניספול: — מײן ליבער סרײנם, אין מיםלשולע האם מען אונז געלערנם, אז װעגן טױסע םןןר מען קײן לשון־הרע נישם רעדן. און איר האס זיך באםים װעגן פיר, א מת, ןןנבושרײבן דןןם ערגסםע. װען איך אלײן װןןלס געשריבן םײן נעקיןןלןןנ װ$לס איך ןןנגעשריבן, אז קײן שום םארלוסם איז נישס געװען אזא שװערער, װי דער פארלוסס םון דעם דאזיקן שרײבער, אז דער פארשטןןרבענער הןןם ליב געהאט אלץ װןןם איז געװען יושרדיק און הײליק. און איר האם גאר אנגעשריבן װעגן מיר, װי װעגן א גנב, א גזלן און א קאסעדיאנס. װײנם נישם, ם־א־ז דא מאמענסן, װען א מענםשלעך הארץ װילם זיך ןןנ• שרײבן װענן א םארשםארבענעם גוסס. װענן יענעםס ליכטיקםםע טעגן ב־י אײך איז אזא פארלאננ נישס נעװען. און איר הןןס אנגעשריבן, אז איך בין געװען אן אוםהײלבארער אלקןןהןןליקער. דער מחבר סון םײן נעקיאלןןנ הןןם זיך סאנאנדערגע• װײנס. זײנע געװײנען האם מען געהערם איבערן גאנדן בית• עולם. — םרײנס-לעבן, װײנם נישם — הןןב א־ך דו אים נע• זןןנם-עם איז שוין דו שפעט מען קען שוין גןןרנישם העלםן. נאכרעם בין א־ך אי־יבערגעשםרוגנען איבערן פלו־ם, דו• גע־^ןןפן דום װעכסער סון ב־ת עולם און אים דעיד־ילם. אז ג־יענייק דוריק פון דער באנאכסיקער ארבעס, הןןב א־ך דער• העים װי עםעצער קלאגס אויםן בית עולם. םיא־ז שוין סן הסתם װירעיאםאל א בגלוםינריקער אלםן, כ־װעל א־ם אפשיקז אין דירקל. איך האב גגװאים הינטערן ראנ. אין א דען םינוס ארום הןןנן די װעכסער דורכנעסירט דעם םחבר םון םײן נעקרןןלןןג, .און זענען מ־ם א־ם אװעק אין פןןלידײאישן ד־רקל. י ער האס זיך געײעיס און געשריגן: — אבער זאגס םיר, כ־בין אין חלום די אויף דער װ$רז ער הןןס אלץ געקוקם אויף אײן פונקם אין סוםים און דעשםרײס געענכפערס: — ביסע. ןןבער םען סאכם שוין דו, איר װעם שוין זיכער גארנישם באקומען. דעםאלס הןןב איך אים אנגענומען״ םאר דער האנס און אויסנעדרײס אים דו מ־ר. א קלײנע װײלע האט^ער|[םיך אנ• געקוקם און דערנאך שסיל געסרעגס: — זאגם. איר זענט פון רוסלאנדז איך האב זיך דעלאכס. — איר האס מיך דערקאנסז איך בין געהרגעם געװןןרן אין רוםלאנד, בעת א געשלעג מיס שפורע םאסראסן. ער איז בלײך געװןןרן. — װאס ז... איר ז... — יא — האב איך הויך געזזןגס — איך בין געהרגעם געװארן אין א שענק אין אדעס בעת א געשלעג מים שפורע מאטרןןםן - און איר זענס דער, װאם האס אנגעשריבן װעגן מיר א נעקראלאג. בײ א־ם האט זיך ארויסגעריםן א געשרײ: — איר האט געזען. װאס כ׳הןןב װעגן אײך אנגעשריבןז — יןן. זיכער, זײער אן אינסערעסאנטער נעקראלןןג, כאטש נישם גאר קײן ריכטיקער. אויםער דעם איז ער אביםל דעדױגן. אפ־לו דער קײםער פראנץ יאזעף האט נישם זוכה געװען דו האבן אזויםיל שורות אין אײער דײםונג. זײן נע• קראלאג האט פארנומען דװײ און םופדיק שורות, און מײנער — גאנדע הונדערט אכם און פופדיק. רעכנענדיק דו פינף און דרײםיק העלער סאר א שורה, מאכט עם אוים פינף און פיפדיק קיאן אין םיפדן העלער. — װאם, א־יגנסלעך. װילס איר פין מירז — האם ער געםרענס דעש־אק;. א־ר װילס באקוטען די םינף אין פופדיק קרןןן, ם־פדן העלער. — נײן, פי־ײנט׳לעב־. דאס לאז איך איבער פאר אײערס• װעגן — האב א־ך איפ נעענ־-־פעי־ס — כויסע נעמען נישם קײן האנאראר פאר א נעקיאלאג װעגן זײער כוים. עי א־ז בלי־ך געװארן — װ־־םט איר װאם — מיר װעלן דא באדאלן, אין גײן ערגעץ װו אנדערש — איך װיל מ־ם א־יך םארירענגען די נאכם. — אפשר װאלס בעסער געװען דאס אפלײגן אויף מארגןז איך האב אייף אים א הארטן בליק געטון. — מיר רעכענען זיך אפז — האב איך א געשרײ געטון. כ הןןב דוגערופן א דראשקע און נעהײםן דעם םחיר פין מײן נעקראלאג זיך זעדן און דים פירמאן האב איך געזןןנס הויך: — פ־רם אינז דים אלשענער בית עולםנ דער מחיר סין ם־ין נעק־ןןלאנ האט זיך א־בערגעדלםם. מיר האבן געשװיגן. ם־הןם בלויז געהערס דזןם קנאלן פון בײטש און סאפען םון פע־ר. א־ך הןןב זיך אנגעבויגן דו מײן שכן אין געזןןנט די אים: — צי דאכם זיך א יך נישם, אז אויף די זשי>שקןןװער גאסן הןןבן ןןנגעהױבן װא־ען ה־נםז ער הןם א דיסער געסין אין זיך אונםערגעהײבן אויפן געזעס. — א־ר זענס סי׳קע געקוםען םין רוםלאנדז — א דבורער מאכרןןם הןןס מיך דערהרגעס אין א שענק אין אדעם