Literarishe bleter · 1928-10-12 · 41 (12.10.1928) · p. Seite 809

41 תא ליפ7ר*ריו7 נ ל ן ס ו ר] 809׳ ׳ — ניקאק ניעט, נזןר שװער געןטעמם, — ה>)ט גע■ ענטםערם די שםים םון געםל. ער איז לעבן מיר געלעגן, אץ ס׳הזןט אזײ נעשםעקט, א שרעק. גרױם איז דער גורל פון סלאװישן םןןלק. נישט אומ■ זיםט איז אים אין דער נשמה ארײנגעגעבן געװארן אזא רויקע קראםם. $ט די גרויסע פשטות און אומבאװוססזין םון אײגענער שטארקײט. י. ג - קלוב לכברד שלום אש נ-יקל־^וב, װארשעװער גרופד) *וערשם םח אלך באדזזנקןן. איך הא1 ■ערזענלעך ז״ער םיל צו םארדאנקןן דער םױלרשןר ליםע־אםור. די ןרשסע ביבלןך. ראס אלך האב גןלןזן, זןנןן נערןן דל װערק םון באלעםלאר םרוס. אלך האב דארט םא־שטאנען א״ן װארם םון בן;. אבער איך האב דאך *אר■ שטאנן;. דערנאך האב איך נןהאש דאם נליק בו םרעםן זיך םים דעם ג־ויםן םוללישן גײבט םטאניםלאװ װיםקןװלםש. םון װעלבן איד האב גןלןרנט, םלם װאסעד ערנםט זיך *ו באביןן בו םיין םיאםןכין און דװקא דןר נרױםעד םױלישער םאםריאט װיטקןװיםש האט םיך ןרםו־ טיקט. אי אלד זאל שאפן יידיש. װען אלע א־ום האבן םיך צונןרעדם בו שרײבן םולליש, האט ןר נעזאנם *ו םיר: ,אש, האלם זיך בי דײן שם־אך, דןן נאר אין דײן שם־אך קאנםטו שאםן ארינינעל!• איך האב' אױך נעהאם דאם נליק *ו זין נאןנם צו זשןדאםסקלן און רןלםאנםן, םון װןלבע איך האב 6־ל נעלןרנט. אםםיםםן אבןד האב איך נעלןרנם און האב זנו םאדראנקןן דןר םױלישןר ערד, םון װןלבע אלך קום ארו ם. איר לאנדשאםם האב איך םלטנןנוטען םיט זיך אוםןםום, װו איך בין נענאנגןן• װןן ןם קוםט דער הארבסט אין םױלן, האט איר אםשר בא• םן״קט, םינע הןרן, די שװארצן נעבט, װאם הילן דעפאלם אין דאם לאנד. םיד ד>כט זיך, אז קין לאנד םאדםאנט נישם אזעלבן גןדירםע שװארצע נעכם, וד טוילן אין הארבבט. ןם זעט אולם, אז ה־פל און ןרד םלשן זיך אױם *וזאמען און גאט אללין נעםם ארילן דאם לאנד אלן א םלםםלשער םא־בארננקיט. ניד שײנם, א• יןדער א־לער, װאם איז .נעבולרן אױף דע־ דאז־קער ערד, האט א־ן זיך דןם םוד און דעם םיםטי*יזס םון די םויללנע שװא־*ן נערם און ער םראנט עס םיט ז־ך ם־ם אוםעטום. אז נאט באשאםט א באשןםענלש, באשאסט ער נישט נאר דל םיטלען םא־ א־ר לןבן. דאם לעבן, װאם נאט האט ארױם:ןרו6;,שא8ט יעדן אולננבללק דאם זעלבע איז םיט א נא*יע. עם איז אםאל נעװען א *ים—אין יענן טרולןרלקע טענ, װןן אוםז־כט האם םען נןזורט םוילן ארף רןר װעלט-םאםע—םױלן האט נאך נישם נעהאט קין נרןנע*ן און אויך נלשט קין ארםי, און דאך האט די םוללישע נשםה קין אין אויגנ- בליק נישם אױםנעהעדם *ו שאםן. ז• האם ז־ך אויםגןלעבט אין דעם םוילישן לעבעדיקן װארט און ם׳>.לז נןװןן דאם ערטוטיקנדן םו־ללשע װאיט, די ליםעראטור, װאם האם אױםגעהאלטן די םולללשע נא*יע און זל *ונןםידט *ום נ*הון. דאם זעלבן איז אלן א נעװיםער םאם ם־ט אונז, ידן. םלר האבן נישט קײן גרןנן*ן, װאם זאלן באשםיםןן אונזןד נ**־אנאלן ישוב, םלר האבן נלשט קין ארםײ, װאם זאל אונז באשיצן, און דאך האם די ירישע נשפה אױף אין אולננבללק נלשט או־םנעהןרם *ו שא*;. זל שאםט דודך דעם לעבןדיקן ידישן װארט. די ידישן נא*ין לןבט זיך אוים אין דןם ידישן שריםטםום, װאם הויבט זיך א- םלט דער ביבל און *ים זיך ביזן הײנטלקן טאג. םיר, די הינטיקן לדישע ליטעראםור, האבן, זןלבסטםארשטענדלןך, נישט דערנדײבט *י יןנןם נם, *ו יענער נןטלערקײט םון דל נביא־ם און דער ביבל, אבןר דאם אױ אונזןר שטרןבן, אונזער אידעאל. דל ידישע ליטןדאטוד קאן נאר האבן א *װןק, װען זל װעם האבן אין זלך די איביקע ןלעםןנםן םון דן- בלבל דורך דןד ידלשןר ליטעדאטור אנטםלעקם זיך, יןדנםאלם, די ידישן נשטה, און װילם אלר רעיקענען דעם ידן. פוזם איד קיםןן *י דןר ײדלשער ללטןראםור. םיר קענןן איך זיער נוט, נישם נאר דודך ׳דל נרױםע גיסטער איןדן, אין װןלכע ם־האט זיך אנטאלעקם די :א:• אן אויסגעמאגערטער סאלדאט מיט א בלאסן געזיכס, םיט א פארבונדענער האנט^ װזןם איז געשטאנען בײ דער םיר. — איר'׳מײנט אװדאי דעם, װעלכן מען הןןט .נעכטן געבראכט סון אליארס, — האס געזאגס א שװאכע שםים סון יבעטל.. - .י.: ״שוין ארױסגעטראגן. ׳ ׳ ■ י , — װאס הןט ער געזןןגס^סארן טויט. דער באנל.עט פװ פרילישז פ> (מיטטײה־־^רנג פרן ײדישן פ. ע• 'שבת, דןב 29׳םן סןטטןםבןד אלז אלן זאל סון העטןל אירא• אןלםקי סארגןקוםןן א באנקןט יבבוד דןם ערן-םיםנללד סון דער װדלשןר ללםעראטור אין אלװעלטלערן ס. ע. נ.־קלוס — שלום אש• דןם דאזלקן באנקןט האט ארנאניזלדם דער סױללשןר *. ן. נ.־ קלוב. דער קלוב האט אויך איננעלאדן *וס באנקןט דןם טארזיצער סון דןר װארשןװע- גרוסן 6ון ידישן ט. ע נ.־קלוב־ז. םענאלאװלטש• ןס זןנןן נןװען אנװעזנד םיםנללדןר 6ון דער סארװאלםוננ 6וי סולללשן 6. ע. נ. קלוב, די היה סערד־נאנד גןטןל, יולױש קאדןן. באנדיאװםקי, לןאיאלד סטאף, יאן ללבא;, זאםיא רלנןר־נאלקאװםקא, עםיל ברװםןד, קאזשים־עזש װ־עזשינםקי,־װילאם האזשיצא א.א װאצלאװ בעײןנט האם *ונעשיןם א טןרוענלעכע אנטשולריקמנ *ו שלום *שן 6ארװאם עװ קאן נישם זין אוי6ן באנקעם. םיר ניבן דא ד;ם אינהאלם סון די רעדעם, װאם זענען נעהאלם נן־ארן א1יף רןפ דאזלק; ה־םםארישן באנקעם, דלם ןרשםן חבריש *ונױבקיפ סון פױייסע אין *רלשע שדיבער אין סיױען סױלן. די ועדע פון י• קאדעו־באנדראװסקי ־ יא־נם נאפען סונס סויל־שן סען־קליב האט על1ם אשן באנ־יםם םים א װארןפער רןדע ױלױש קאדען-פאנדראװםקי, װןלגןר האט *װישן אנדערן נןזאגט; איך בי.ן אלן דע- םאדנןר לאנן, אז איך דארף רןדן *ו א שרײ־ בער, װעל5ן איך קען, לידער, וײעד װיניק. עם א־ז א סאראדאקם׳ילע ןדעײנזננ, װאפ םיר, סױללשע אין ״לדרשע שרײבעד, קןנען זיך אזו• װילניק,טדאץ דעם, װאם םיר ל|בן אזול לאננ *וזאפןן אץ אזא נאןנםער שכנזת.. אבעד הנם איך קאן קשט אסן אלם םריבןד, קאן אלך אים אבןד אלם דןם שבן, אלם דעם םןנםש, םלט װןלכן םיר האבן זיך הונדן־ט םאל נןם-אסן. םיט װעלבן םלד האבן נישם אין איבעילעבגננ דויכנןםאכט און *יזאםען םים אים געליטן אין נעקעםסט. איך גיב זיך א■ — זאנם װייטןר דןד רערנןר — א דין־וחשבון דער6ין, אי דןד װעג *ו א קעננזיטיקן דערקןנןן ולך איז ניסט אזא ל־יסןר. שױן א־נזער אי*טיק בײזאםןןיזין װעט םן־הבוום ארויםריסן א נעװיםן רעאקגיע אין דןר ןסנטלןכןר םױניננ. סונרעםםװענן האלם א־ך, אז אונזןר הינםלקער *װאםןנקונסם אױ דןר ןרשםןר שר־ם סאיו־ס או־6ן װןנ סין אונזערגקעננזיט־קן דןרקןנען זלך. שיום אש האם םיר אםאל אלן א גןשסדןך געזאנם, או דל לי■ טעיאםיר אלז דער העכםםער ריכםןר. זי םוז דעם אםת זןן, דערקןנעי אץ ארױפזאנן. אלם אזעלכן םוז פאקן די ליטעראםיר שםילן די א:ט• שידןנע אין אנסירנדן ראל אילך אלן דער אק*־ן םק קעננזיםיקן דןד• קןנען *ץ דע-נענםןרן זיך צװלטן ײדן און םאליאקן■ איך הױב דעם בום-ןנדלקש דןר רעדנער- צי שלום אשן סארן ןרפאלג 6י דע־ םוילישיײדישןר דערנןנטןרונג. די רעדע פון שלום אש שלום אש האט אױף דןר דאזיקןר באנ-לםונג נןענםסןרט םיט סאלננדער רןדן־• איך באדױער זײןר - האט אש אננןהולבן זין רןדן— װאם טײן סױלןש-רןדן אלז, טענלעך, נישש א־ננאנצן גןרעכט קןננאיבער דעם 'װונדןיבארן קלאנג טין דער סולללשןד שסדאך. דאם איז נישט םין שולד, נא- די טולד סין דל אוםטםענדן, אץ װעלבן םיר האבן נןלןבט. איך האף, אז דןר *יקזנ6טיקןד_.סלום אש, װאם װןט ןר*וינן װןרן אלן דןם סריןן סוילן, װעם זין סולליש בעםןד קלינגען.