Literarishe bleter · 1928-10-12 · 41 (12.10.1928) · p. Seite 806

41 זא ^יסזחװיען נלעטער] 006 די שעקםייר״םארשסעלונגען האט היגא ןןנגעשריבן זײן גא• ריםסע פרןןגראם־פןןררעדע• אויך דער גרעםסער סײל יון ױבליקום איז געװען אנטציקט. די פאריזער האבן נאםערקס דעם גװאלםיקן קןןנ• םראסס|צװישן שעקםיירם עכס-יןןעםישע סראגעדיעם, װןןס הןןבן געשפרודלם מיט טעאםראלע האנדלונגען און פאסירונ• גען. אין די מלינהדיקע און םארגליװערסע שםיקער סון זײערע אײגענע קלאםיקער. זײ הןןבן אױך באםערקט דעם םיםן אונסערשיד נװישן דער לײדנשאםםלעכער עםאביןןנעל• קײס און פארכאםנדיקן סראניזם, מיס װעלכע ם הןןבן נעשיילם עדיאנד קיען ןןדער םאקרעדי, און דעם אויבערםלעכלעכן מאנעריזם, מיס װעלכן עם הןזבן געשפילס די דעםןןלםדיקע שוישפילעד פון ,דער פדאנבויזישער קןןםעדיעז*. םראנקרײך, איבערהויפם פאריז, איז םאקםיש געװען גע• סײלם אין בװײ סײנסלעכע לאגערן. די דאםאנפיקער — אלעקסאנדער דױמא, אלםרעד דע װינאי און װיקסאר הוגןן—האבן גרופירט ארום זיך די שענסםע פחות םון דער פראנגויזישער יונגער קונםס: סםודענםן, בײכנער, םאלער, םוזיקער און ארכיטעקסאדן, אלע די, װעמען עס איז געװען סײער דאס נײע און מוםיקע. קעגן זײ חןןבן ביםער געקעמםם די קלאסיציםסן, די םארםײדיקער םון די אלםע םאר• מען, װאם זענען דורך דעד צײס אוגםערגעגרןןבן געװןןרן. אלע קינםסלערישע םטודיעם זענען געװען ארומגעכאפט סון אן אויסערגעװײנלעכן רןסאנטישן פיבער אומעסום הןןט םען געלײענם די איבעדזעצונגען םון בײרןין און םקאט. די באאײנםלוםער סון רןומאנםיזם. אומעםום האם םען דיםקוםירס די נײע קונסםיםןןרמען און מים דער נרעססער אנסשלאםנקײם זיך געגרײם םאר זײער םארםײדיקונג. דער פארגעםערםער העלד םון סןןג איז געװען דער ױנגער. ענםוזיאסםישער אין שםורמדיקער װיקסןןר הוגןן. די ראםאנטיקער האבן געקוקם אויף אים, װי אויף זײער פירער. אויף די קינססלערישע םארזאמלונגען, אויף װעלכע הוגא איז זמיד געװען די צענסר־םיגור, האס געברויזט מים ענערגיע, װי או ף אםתע קריגס־באראטונגען. מען הןןס ארוםגערעדס די נײסםע פאםירוננען. מען האס אויםגעארבעס פלענער און פאר• סײלם, װער עס זןןל זײ אויספירן. םען האס נאר-װאס געהאס אויםגעפירם אלעקםאנדער דױמאס ,הענרי דער דריסער׳ און אלםרער דע װינאים ,דער מאאר פון װענעדיג״. בײדע םןזרשטעלונגען הןןבן ארױסגערוםן גרוים באגײסםערונג בײ די אנהענגער םון רןןמאנסיזם און געװאלסיקע סארביםערונג בײ זײערע קעגנער די קלאםיציסםן. און ןןס האם מען זיך מים דער גרעםםער שפאנונג געגרײט צו דער אויםםירונג פון װיקםןןר הונןןס ערשםער פיעםע ,הערנאני׳, װןזס הןןס באדארפם אנסשײדן דעם גורל םון דער נײער באװענונג. די רןןמאנסיקער זיזנען געװען אנסשלןזםן אײנםןןל םאר אלע מאל באםעםםיקן זײער פאזיציע אין םראנצויזישן םעא• סער. און פונקם אזוי אנסשלןןסן זענען געװען זײערע קעג• נער נישם צו דערלאזן עס. בײדע צדרים האבן מאביליזירם אלע זײערע כוחות פאר דעם קאםף, און די געשפאנסקײם איז געװאקםן מים יעדן םןןג. (סיף קוסס) םןןרשטײער פון דער ,פראנצויזישער קןןמעדיע״ האבן עס אזוי ליב געהאם ןןנצורופן, איז געװען א מין םארגליװערםע אינ• ססיטוציע, װאס הןןם זיך םים אלע כחות אנגעהאלםן ןןן די אײננעשסעלסע דעגענערירםע פסײדןן־קלאםישע פארסען. די פיעםעם װאס זענען דןןרט געשפילם געװןזרן, זענען געװען װי פון אײן םורעם אױסגעגאסן. אלע זענען זײ געשריבן געװען לויס די פעססגעשסעלסע געזעצן, מןןם די אקאדעםיע האס געהאס אויסגעארבעם פאר קלאםישער סראגעדיע. זײערע פערסאנאזשן הןןבן געמוזם זײן כמעם בלויז קעניגן, װעלכע זענען פארגעשטעלס געװןןרן נישס װי ק־ין לעבעדיקע מענסשן מיט מענםשלעכע געםילן און לײדנשאםםן, נאר װי טויסע ליאלקעס. זײער שפראך הןןס געמזזם זײן אן אנגעבלאזענע, קאלםע און געקינצלסע. קײן געװײנלעכע העלדן, קײן װירק• לעכע מענטשן מים זײע־ע איבערלעבונגען, מים זײערע אײנ• םאכע מענסשלעכע װערסער, װעלכע זןןלן אויםדריקן אט די איבערלעכונגען, זענען נישט דערלןןזס געװןןרן. דןןם איז באסראכם געװארן פאר נישם גענונ ,װירדיק״ פאר דער בינע. אפטרעםן םון אס די אנגענומענע קןןנװענציעסי, פרובירן זײן אײגנארטיק און שאפן עפעם אריגינעלס—װאלם זיך קײנעד נישם געװאגס. אזוי ארום זענען די םראנצויזישע דראמע און סעאםער געװןןרן אלץ בלאסער און לעבנסלאזער, אלץ שסײ• םער און פארשימלסער. און אס די שםײםקײם אויםצולעבן, אם די פארשימלם• קײט אפצופרישן איז געקומען דער רעװןןלטירנדיקער רןןמאנ• םיום מים זײן ברײםן שװונג פון ברויזנדיקן ענםוזיאזס, מיס זײן זיגזאגן־שסראם םון קןןכיקער לײדנשאפט און מים זײן דרײסםן קלעסערן אויף די שװינדלדיקע הויכן פון פײערדיקן פאטאס. דער ראםאנסיזם הןןס אפן פרןןקלאמירם די פרײהײם סון יעדן קינססלער אומגעצװונגען אױסצוקלײבן זײן קינסט• לערישן מאםעריאל און זיך שאפן זײן אײגענעם װעג אין אײגענע אויסדרוק־מיםלען. א זײער װיכסיקע פאםירונג, װןןס האס געהאט א גרויר אײנפלוס אויף די ראראנםיקער און זײ געהןןלפן דערנענםערן זײער זיג, זעגען געװען די װיזיסן, װאס רי ענגלישע שוי• שפילער מים קיען. מאקרערי און קעםבל בראש האבן אין יענע סעזןןנען ןןפנעשטאס אין פאריז, די אריגינעלע שעקספיר־ אויםפירונגען זענען פאר די ראמאנםיקער געװען אן אנפפלע• קונג. זײ האבן אין שעקספירם םעםןןדן און אין זײן םעכניק דערזען די רעאליזירונג פון די אלע בענקשאפסן, װעלכע זײ הןןבן ביז אהער בלױז נישם קלןןר געזןןגס. שעקספירס מעםןןדע פון אםן איגנארירן די אזוי• גערופענע ,אריםטןןסעלישע דרײ אײניקײך, לוים װעלכע יעדעס שסיק מוז זיך אפשפילן בלויז אין אײן האנדלונגם• ןןרט און אין אײן קורץ־געפאםטער צײט. — א כלל, װעלכן די פראנצויזישע סראגעדיע איז געװען אזוי אונםערגעװןןרפןז שעקםפירם םרײ און שנעל איבערטרןןגן די האנדלונג סון ןןרפ צו ארס, רעכענענדיק זיך בלויז םיס דער אײניקײס סון דראמאםישער אקציע; זײן געשיקט דורכסלעכטן די האנדלונג מיט די פארשידנסםע עלעמענסן םון דראמע און קאםעדיע, דערהויבנקײט און גראטעםקײםז זײן ארײנסירן צוזאםען מ־ט די קעניגלעכע פערםןןנאזשן אויך םיגורן םון אלערלײ קלאינם און װיצלערם; זײן פליסנדיקע פארביקע שפראך, װעלכע איז אזױ םול םיט םיםן אינהאלט און פןןעטישער ריםמישקײט, — דןןם אלץ הןןט געמאכט אויף הוגןן און זײנע חברים אן אוםגעהויערן אײנדרוק. און טאקע אונסערן אײנםלוס םון ןןט