Literarishe bleter · 1928-10-12 · 41 (12.10.1928) · p. Seite 804

41 ז^ לסןוןריזז גלזס׳זי־ 804 נאד בײ אונז האם געסיזם געבוירן װערן אזא ׳ װינדער, װי שלוןז-עליכם — און נאר נאך שלום-עליכמען האס געמוזט ׳קומען אזא שאגאל. . ־> ׳ — קענס איר עמיצן סין דעד .נײער חברהז''׳־: . ז׳> — א. יא. די קיעװער, די אםעריקאנער.—לײװיי^ מ. ל. האלפערן. - מען געשםועסט זין װעגן די ײדישע טאלענטן אין פוילן. זײן גאנץ פנים װערט העל. - כ־האב ליב טאלענטןז אז מען איז אװעק גוריק םון דעם װעקל. װאם ליגט אץ דער געגנט פין ״בוא דע בילאן״ — איז שוין געװען פארנאכס. גאנץ פאריז איז געלעגן אױף די גאםן, ם־איז געװען זינסיק. איז, װי עס זאל נישם אויסקומען פאדנע און אפילו באנאל, אבער בוריקגײענדיק האב איך אלץ געזען מיט שאגאלישע אויגן. אלץ איז עפעס געװען אויםגעקרומט, אויםגעבויגן. די רעיונות, די תענוגים פין מאדעדנעם בבל זענען געלעגן נאקעטע אויף פלעבער און מארקן. דאם ליכט פון פענסטער ברעכס זיך אויף פארקאנעם, אױף געזימםן. אויף לויפנדיקע טראמװײען. ם׳איז אפגעהאקט אין דערמיט. נישט פארענדיקט, נישט דערבויגן. אסילו די שקיעהדיקע זון אויפן ,נאטר־דאם״ איז אויך געלעגן א בע• האקסע, א בעשפאלטענע אויף בװײען, אזוי אז מען האם גע• קאנט זען איר הארץ. און געקומען איז מיר אויםן רעױן, אז אין ד׳*ר ײדי• שער ליטעראטור איז דא אײנעד, װאס איז אנגעשטעקס ,גע• װארן מיט שאנאליזם, דאס איז עוזר װארשאװסקי אין זײן ,שניט-בײס׳. קײן עװלה נישט. עם איז דא םון װעםען אנגעשסעקט בו װערן. סססו־ נײע אבאנענטז פאר יי ״ליטערארישע בלעטער״ אין פאי,די ײדישע״װעלט״ באדארפז די פרײנט פוז ײדישז ררארט שאפן די בײדע זשורנאלן זענען זײער באליבס אין זײ װערן שטארק געלײענט.-׳ װילט איר — זײער קױם םארםעםטיקן, װילט איר — זײ זזןלן זיך נאך מער םארבעסערן, - דארסט איר זעען פארברײטערן דעם קרײז פון די אבאנענטן. זאל יעדער אבאבענט שאפז באך אײז נײעם אבאנענט. י — נישס הײנס—איז מארגן, עס װעט שוין געבוידן װערן. אין ביז דאן װעלן די בילדער דערװײל הענגען בײ םיר. — מען זאנט — אז איר םאלט הײנט אנדערש. איז עם אמתו דאם פנים פארקרומט זיך,—האלב־חוזקריק, האלב-ערנסם. — װאס הײםס אנדערשז איך מאל אזוי, װי איך זע, װי איך סארשטײ, װי איך פיל. . א בװײט בימער. םיר װײזס זיך אױס אז ם־איז װירקלעך אנדערש. א מין נײער שאגאל. סארם מים אינהאלס ביזאםען. עס מאכס דעם אײנדרוק, װי שאגאל, דער בעטאנבטער, דער הפקרדיקער, דער װויל־יינגערישער װאלט געמאכס מיט זיך א שםיקל חשבון-הנםש. קן)נבענסרירטע םענסשלעכע פניםער, םארטיפטע א־ן זיך. בוםיסנס—איבערלעבונגען-געהאלסן אביםל אין שאטן. שוין נישט אזױיפארשװענדעריש־אױםגעכײטדט. װי אין די פריער• דיקע זאכן. האבן דאס די יארן מיכגעברעננט אס די דאזיקע גע־ זעבטקײם? סעגלעך. — װער זענען א־-ערע אפנעמערז — גױם. רײכע ײדן, אט יענע, װאם קימען אין די אסעליעס און קלױבן אױס די ערגססע זאכן, האט שאגאל נישט ליב. ער האכ בכלל סײנט געלם־זעק. ער;עבט אין א װעלס פין בװײ פײנםלעכע קאנםראססן, אזוי װי עם לעבן די פארבן זײנע. םין אײן זײט—גרױס פיעטעט, גרוים הדרת־הבבוד פאר יענע ײרן. װאס פירן זײער גזע פון סלובקער םגיד, און פון דעד בװײטער זײט-גרויס דרך־ארץ. גרויסע אמונה אין יענעם פארהארעװעטן, פארשװארבטן מענםש. װאם בױט דאס נײע ײדישע לעבן—אין ײדישן ארבעטס־מענטש. פין םאלערײ שפריננען מיר אכיסל איבער אױף דער ײדישער ליטעראטור. — פרץ און שלום־עליכם — בעשדײט עד זיך — בװײ אױםערגעװײנלעכע דערשײנינגען. ער בויגט דעם קאפ פאר זײ• עי סוז נאך בי זײ קיםען. איבערהױםש בו שלום־עליכםען. עס דערמאנס זיך, אז מארקיש האש אמאל געזאגט, ראס אין שאי-אל ליגט א שסיק שלום עליכם. ס׳איז זעט אוייס, נישט איבערטריבן. ײדישער ארבעטער־פנהס (בי דע־ יעשיכטע פין דער .פועלי־צױן׳-גנאװעניננ) דעדא:ירס דײך זרבב:1 ארויסבענעבן דורך קאאפזר. פארלאנ ״נײע קולטור״, װארשע 2־םן אויפ׳אנע, 50:) :■יטן םיט 25 גילרן־ אין < זיך-צעטל פין פן־זאנען, פארטייןן און נןשןןנושן אין 12 העסשן בי 85 גראשן אהעסס די העפטן 6—1 זענען שױן דערשינען די ־ױיטע־ריקע העפטן דערשיינען אוננלצן פאדערט אומזירט פראספעקסן און פאסט-טשעקן .36!*'ק^ס״יס^! ,3 ^31319^ ,1יאזטזןני^ 3זווסא.