Literarishe bleter · 1928-10-12 · 41 (12.10.1928) · p. Seite 802

41 זא ליםערארישע בלעטזןר 802 ביי מארה שאגאל־י יהושע פערלע/װ*רשע שטײען פיד אזוי, פיד אין די אױט*ס—*נגעמיקעװןם, געדיכט, אײנם אױף ם׳אנדערע — ןןנגעשטארס םיט די זײטן, די גאסן םיס די נילװארן ליגן, דעשרױםטע, אויםגע• טיענע. םון אויבן—א שװארץ־עעגליטע זון, םין אונטן—װײכער, נעפרעגלטער אסםאלט. עי פאדן איז נאך א מהלך־רב. שאגאל הןןט זיך ארוים• געגנכהס סון דער שװאדזער סםןןליקער היץ און סארקלינן זיך אין א שטיל װינקל—ערגעץ אין דער געגנט םין .ניןן דע בןויןןױ• , עס געדויערט א שםןןר שםיקל נײס, ניז מען רירם זיך םון ארס. פון שװער־שסינקענדיקן, נעװארעמטן בענזין, פון הו• דזשענדיקן רעיער־געקלאםערײ, םון משונהדיק־זיעלןזםן אויסן• םיגנאלערײ — םאלס םען פלונ• לונג ארײן אין אן ארם, װו ארום האנן זיך װײבעריש• םארחנדלס נעלײגט גערטגער מיס ברײםינענװײגסע סןןפןןליעס װי בײ אונז אין םוילן. עם םעלט נישם םער, װי דאס בילדל םון דער הײליקער םו• טער ערגעץ אויף א בוים, און דאס בלאנדע שיקסל, װאס סלעכם קרעננלעך םון קזןרן• בליפלעך. ןןט דןן שפארן זיך ארויס, װי קינדערישע קעפלעך—קלײנע הײזלעך. — װײםע םיט ברײם• נעעסנסע םענסטער. די געםלעך ליגן דןן שםןןלע, ליכטיקע, האלב-ןןריענטאלישע, האלב־אײרןןפעישע. אויף נידעריק-געםויערסע פארקאנדלעך רום זיך ןןפ די זון א םידע, א םוילע, אזוי װי א קאץ, װןןס הןןס זיך איבער• געסרעסן. איז ןןט — םון אונםער אזא נידעריק־געזענט פארקאנדל.— בליקט ארויס נו אונז אײנם אזא װײס. אײנשטןןקןדיק הײזל מיס גרינע לןןדנדלעך, םארװיקלט און םארשןןטנט מיט בא־ בלעסערטע בויםער און קזשאקעס. אלם־מאדישע שטײנעמע טרעפ פירן ארײן אין א װוינוננ, װו עס ארבעס און פירט זײן לעבן דער ײדישער מענטש םארק שאגאל. — איר זענט עםז עס גײט אונז אקעגן א נעשמײכלס, ןןבער מיד פנים. סיר קוקן זיך אװײלע ןןן האלב-םארחידושס, האלב אין סארלעגנהײם און עפעם אזוי װי נארישלעך — ם׳הײסט אין הןןב געםוזט אויסזען נארישלעך. האלב-געקרויזלםע, נעשױבערטע הןןר, ןןן אבאשםיםטער קןןליר. זײ דרײען זיך, די דןזיקע הערעלעך, קאפריזנע, אזוי שאגאלו עס איז מער, װי א נןןםען. עס איז םער, װי א מענטש. עס איז כמעט װי א לעגענדע. זײן אין פאריז און נישס סרעםן זיך פנים אל פגים מיס דעד דןןזיקעד מענסשישער לעגענדעז אז כ׳הןןב פיך אביסל איבערגעשלןןפן אין דעם קלײנעם גימער םון א פאריזער הןןסעל, איז מײן ערשטער געדאנק געװען — ארןןפנושפרינגען אין קינסטלער־קאסע ,די דןןם״ — ארײננוכאפן א קאפע קרעם שסײעגדיקערהײס און םון דןןרט גלײך ארײננולויםן נו שאגאלן. איז ןןבער פאריז, לויט תי עם דערנײלס די םסורה, אן אײרןןפעישע שםןןט. און אין אײראפע םירט זיך, דןןס װען עמינער װיל גײן ני יענעם נוגאםט, סוז פען ןןנשרײבן נוערשט א בריװעלע—ני יענער דןןרט באװיליקט אים אויפנו• נעסען. א מנהג אזעלכער, װןןם םיר געפעלט ער נישט. הןןט םען זיך אװעקגעזענס און באין־ברירה אויםגעשריבן: — אדוני שאגאל• אזוי און אזוי. געקומען אזש םון דער םדינה, װןןס ליגס בײ דער װײסל. עס װילס זיך א קוק טון אויף אײערע געםעלעכס■ םטער, א שםועם סון פיט אײך ככה דעם און מכת יענעם. לכן—גיט, זײט םוחל, נו װיםן װען און װי אזוי. גײט אדורך א סןןנ מיט א נאכט. פאריז איז ב׳ה גרויס, און אײדער א בריװל קוםס אן נו יענעם — געדויערט אביסל. אויםן נװײטן טןןג אינדערפרי איז דןן א תשובה. — אדרבא, ואדרבאו איך װארס אויף אײך. זײט אײך םטריח נו םיר אין אזא און אזא שעה — װעלן םיר טאקע כאפן א שמועס. זענט מען זיך ארײן אין א טאקםיס און מען לןןזס זיך איבער די פאריזער גאםן און געםלעך זאלן געזונט זײן. הןןבן ןןבער פאריזער אויםאס א טבע נישט נו אײלן זיך, ס־הײסס אײלן זיך װילן זײ יןן, נןןר א קלײן שטעקעלע םון א מענסש, װןןם היט די ןןרדנונג—לןןזט זײ נישט הםקרדיק ארופװןןיעװען. ןןס די שטןןט איז אזא מין סקום, װו איבער די אויסגעפונט־שװארנע אםפאלםן שטופן זיך, אזוי װי גרויסע אוםגעלומפערטע ים׳װערים, סױזנסער, טויזנסער אויטןןמןןבילן. אלע פןןר רגעס םוזן זײ זיך ןןפשטעלן, כאפן דעם ןןטעם און דורכלןןזן אנדערע חברים םון זײערס גלײכן, װןןם קומען ןןנבולויםן, װי םחבלים םון זײסיקע װינקלען. ש*נ*יס •רוי (יענס 1יײ) מ*רק <*נ*7