Literarishe bleter · 1928-10-12 · 41 (12.10.1928) · p. Seite 800

*1• 4) ליסזרןוי זז (יז*זר 800 זיך די ײדישע ארבעסערשאפט, אט יענעם שיכט פון *ינזעי םאלק, װאס בילדעס אוסעטום, איבער דער גאנבעד װעלם, דעם אקטיװ םאר אונזער גאנצער באװעגונג. און עם איז דון א ײדישע םטודענטנשאםט (װי, לםשל. דער םטודענםן-פארײן ,י. ל. פרץי אין בוקארעשט), װןןם זוכט די פארבינדונג מיט אונזער לעבעדיקן שאפן אין די שרעקלעכע באדינגונגען םון דער ײדישער קולטורלןוזיקײם אין אםימילאביע. און װי נאך ערגעץ־אנדערש איז ד$ אזא אינטימער בא• נײסטערטער טוער פאר ײדיש, װי בארבו לאזארעאנו, זןם דער דאזיקער בארימטער מאן פון דער רוסענישעד ליסערא• םור-געשיכטע אין זשורנאליםםיק אין פזןעזיע, װזןם בו זײן װאיט הערן זיך בי די גרעםטע רומענישע םילזןלזןגן און היסטאריקערז ער היןס נישט לאנג ערשט זיך אויםגעלערנס ײדיש, אבער זעלםן װען איך הזןב געהאט אזא גײםטיקן גע• גוס םין א רעפעיאט, װי פון דעם רעפעראט, װזןס בארבי לאזארעאנו האט געהאלטן אויף דעם גרויםן םןןלקם־מיטינג אין טשערנזןװיץ בשעת די יובילײ־פײערונגען פון דעד שפראך• קאנסערענץ. איך װיל נישט אפפמרן מים עטלעכע םארבײגײענדיקע באמערקינגען די םאר אינז א־עמען אנטדעקסע ײדישע יונג• רומעניע. קעגן װעלכער סיר האבן אזוי געזינדיקט. היןס דאך קײנעי, קײנער פון אונז ביזאהער נישם געהאלטן םאר נויטיק צו באזוכן דזןס דןזזיקע גרויםע צוקונםססרײכע ײדיש־לאנד, און געװ״כט פון אים, איבעדגעלאזט אויף הפקד, אויף דעם באראס פון די פינסטערע ציוניססיש־אסימילאטןןרישע בוחות, װאס אונזערע ערגססע םה־יםיתניקעס זענען נאציאנאלע שעפער אין פארגלײך מיט זײ איך פיל זיך דערפאר טןןפלם נליק• לעך װאם איך װעל זײן אײנער םון די ערשטע צו דערצײלן אלע אונזערע םרײנד און חברים װענן דעם םארװארלןןזסן ישוב סון א מיליןןן ײדן, װןןם נארט נאך התקרבות, װןןם בענקט נןןך א ןןנשלום צו דער אלװעלטלעכער ארמײ, װעלכע פירט דעם גרויסן היםםארישן קאמף פאר דער גײםםיקער און עקאנאסישער באפרײונג פון די ײדישע םןןלקם-םאסן. איך געזען אזוי מעגלעכקײטן נןןך פאר אונזער זאך. די זינגער םון ײדישע םןןלקםלידער, פון װעלװל זבארזשערם לידער, אט די דןןזיקע פןןלקסזינגער, װןןם זענען נאך עד־היום א סןןלקס־ אינסטיסוט אין רעגאס, װאם טרעטן נאכט אײן נאכט אוים אויף אין די קאםעהײזער און רעםטאראנען פון ײדישן בוקא־ רעשס, זענען נישט די אײנציקע טרעגער פון דער ײדיש־-טרא־ דיזױע אין אלס־רומעניע. און נישס צופעליק איז, װןןס דאם סיריעריקע קינד פון דעם בוקארעשטער ןןנגעזעענעם אדװאקאט ד״ר ש ל מ ה ב י ק ל, דעם םירער פון דער ײדישער קולטור• סעדעראציע און אויםגעצײכנסן זשורנאליםש, דעקלאמירט אזוי שײן די ײדישע משלים םון אליעזר שטײנבארג. װןןרים אםילו אין בוקארעשס זענען שוין פארהאן טראריציעם פון םאדער• נעם ײדישן קולטור-שאפן. און אין קײן שום לאנד איז נישטןן אזא פיעטעט צו די ײדישע שעפער, װי דװקא אין רומעניע. אליעזר שטײנבאדג, דער װונדערלעכסטער ײדישער משלים-שרײבער •), ײאם זײן אוסבאקאנסשאפס מחוץ רומעניע איז דער בולטםסער םימן פון אונזער גײםסיקן דלות און נישט זןרגאניזירםקײט, איז א נאציאנאלע פיגור אין דער ײדישער רומעניע, אוןיזממש רירנד איז די באגײםםערונג און ליבשאפס, םים װעלכער זײן נאסען װערס דזןרט ארויסגערעדט. און פונקט מים אזא באגײםסערוננ װערט דערמאנם דער דיכטער און טעאטראל יעקב שטערנבערג, װעלכער געפינט זיך איצט אין בערלין װעגן א פילם זײנעם, װאס זזןל האבן פאר• אינסערעסירס די גרעסטע קינזן-רעזשיםעין םון דײטשלאנד. און דער יונגער באגאבסער א-ציק מאנגער, װאס װאנדערט אלס מזןדערנער םרובאדור איבערן לאנר, ציט צו אויף זײנע בא- גײםטערטע רעפעראטן הונדערטער און טויזנטער צוהערער. און די קולסור-פעדעראציעס אין בוקארעשס, א־ן יאסי. אין גאלאץ (איך רעד נאר, װי געזזןנט, םון רעגאט) גרופירן ארום *) * ז*סיאג §זן *ייסזר ססייננ*רגס ס*ייס *יז ד* ניאס י*נג *ױיס *ין ססזרנןװ-ץ, *יײססיירם םים הןינסניםן *ין ד*ס זײ?ר ס*יזבםײין םםערנןװיעער םןיער *־םיר קזיניק, *יז ד*ס די •יעכס קםםע ײייסע *ײס״ נןנע *ין דער װעינוז ןן *ײנעיקער עקועםםיןר *ין דער *ייםגועע קןםם 20 דןי*ר. *ין װענן *זן דערעײניננ װײס קײן *ײן סענסע ניסס סחיץ ריסעניע• דעד אומרויקער זינגער (דעם דיכסער קלאבונד — צום אנדענק) פערזן, װאם זענען דערשינען אונטער דעם רןןמאנסיש־װאגא• בונדן סיסל: .מארגענרויטז קלאבונדז סידעמערן די םעג*! פארפאלגם אים שוין דזןם גרוילעכע װירקלעכקײםם־בילד: .קראנקהײס*, אין װעלכן ער האס פופצן יןןר סאר ס ןן ם א 0 מ א נ ס .צױבערבארג* מיס פארביסענעם צער און צינישן הומאר געשילדערט דןןם לעבן פון די םובערקולןןז-קראנקע, קראנקהײט, אומרו און פיל אנדערע זןןרגן הןןבן אים אומאויםהערלעך געטריבן צו ארבעטן מים האםטיקן סעמפ. זײענדיק אדורכגעדרונגען מיט שעפערישער קראפט, הןןט ער באהערשט קראנקהײט און נויט, װעלכע דערשלןןגם ןןםם םיל דיכטער — און געשטעלט םאד זיך א שעפערישן פרינציפ: ער מוז שנעל שרײבן, ער באדארף געלס, ער הןןס נישש קײן צײט. ער שאםט טאקע א רײ דראמאטישע און פזןעסישע װערק מיט א נײעם אינהאלס און אין ןןריגינעלער םןרם. אלס זיבצניאריקער טרעט קלאבוגד ארײן אין דער ליטעדאטור, — נײן, ער שפדינגס ארײן מיטן געקלומפער םון קונצנםאכערם און גאסן־זינגער, — די אײביקע באנלײםער םון די אמתע פזןעסן. םון סינכן שיקט ער זײנע ערשטע םערזן אויף םעלעגראם־בלאנקעטן. די ערשטע שאפונג זײנע, װאם איז ןןפנעדרוקס געװארן אין זשורנאל ,פאף, איז געװעזן א ליד װעגן א הונגעריקן װןןגלער, אינגיכן װערם קלאבונד א נןןמען, — אויך בײ דער קעניגלעך־פרײםישער פראקוראטור, װעלכע פארפןןלגט דעם דיכטער פאר גןןם־לעסטערונג. דער זיבצניןןדיקער זיצט שוין, זןבער הוסטנדיק, אינם צוג קײן ד א װ א ם; סיט די לונגען איז ער נישם אינגאנצן אין ןןררנונב. באלד אץ ןןנהײב: רוםז באלד אין ןןנהײב: קראנקהײט. באלד אין ןןנהײב: אומרו, הײםלןןזיקײם, װזןגלעניש. נזןך דעם פרןןמעסעאישן אויםגעשרײ פון זײנע ערשסע אטטא צארעק / בערלין (אלפרער הענשקע)