Literarishe bleter · 1928-09-28 · 39 (28.9.1928) · p. Seite 761

761 ליסזרארישע נלעםזר 39 יוא סיקער, װןןס הןןס ניעט געהןןלם הערן און תיםן םון דער דוסישער םןןלקיססישער דעראגאגיע און הןןס זיך ןןםגעגעבן םיס ירןןבלעםען פון א״ביק״ס, הןןבן נןך ביז דער לעעסער םינוט נישס אנגעװארן זײער באט״ס און זענען בײ הײנסיקן סןןג םונקם אזוי םריש און לעבעדיק װי געװען. די שײנע ליסעראטור איז נישט באשאסן צו דערבײלן אנעקדןןסן און צו םארבײכענען כלערלײ װײבערישע שםועסן און לשון־הרע, פדי בו אמוזירן לײדיק־גײערס ןןדער אסילו מאסן אין זײערע םרײע שעהןז זי איז אויך נישס באשאסן געװןןרן, פדי בו זײן א סרוםײס סאר פארטײ-עסקים ןןדער אפבושפיגלען אין זיך די עגןןאיססישע שסרעבונגען םון גע־ װיםע געזעלשאםסלעכע שיכסן און אויך נישט פדי זיך צו שםעלן אינם רשות םון םאסן און אפ־לו נישט אינם רשות םונם סןןלק-בקצור, זי איז נישט באשאסן נעװןןרן סאר הער■ שערישע צילן. זי הןןס א דערהויבענערע, און אויב איר װילט, אויך א נוצלעכערע אויםגאבע-די אויםגאבע, םון װעלכער מיר הןןבן גערעדס אינם ןןנהויב ארסיקל. זי דארף םארנעםען דעם לײדיקן ןןרט, װןןם עס הןןס איבערגעלןןזן די רעליגיע. די רעליגיע הןןם אויך געװירקס דורך לעגענדעס און םעשיות, ןןבער דןןס זענען נישם געװען קײן לעגענדעם און םעשיות סתם אין דער װעלט ארײן, זײ זענען געםרןןגן געװןןרן םין א געװיסער װעלםיאון לעבנס־ןןנשויאינג. די אויםגאבע פין דער ליטעראטור דארף װערן גרןד דןןם, װןןס די הײנםיקע ליסעראסור האלס עס נישס סאר איר אויםנאבע. די ליטעראטור טןןר נישס הןןבן קײן שײכות צו אינםערעםן גלאם אין דער װעלט ארײן, בלויז דערםאר װײל זײ זענען אינטערעםן פין װעלכן עס איז הםון, װעלכער עם איז געזעלשאםט ןןדער אםילו װעלכער עס איז נאציע, זי םיז הןןבן א שײכות צי די גײססיקע און מןןראלישע בא• דעיפענישן םונם םענטשן. נישט איר עםק איז עם זיך צי מישן אין פלל-טוערײ, די ליסעראסור הןןט אן אײגענעם גע• בים און אן אײגענע אויםגאבע. •ין ד*ר רווןןןיזו מיר הןנן גזנסנן ןן ןרס |ןר וסם *רסיקי וין *ינזןר חסינן •יס- *רנסססר ד*ר ר. זסליגםנן. דסר רי פר זסס די *1'סנןונס םין דסר זיססרםסיר *ין דסס, *ז זי זןי דינסן ,די ג יקס *ין ס*ר*יי*ס נזדסרססניסן *ינס םסנסס׳. ןנסר דסר מסנסס *יז ו * * יי י *ין נסזסיס**ס. *ין דינסנ- דיק דסם םסנס*, םײ די ייססר**׳ י םםיי• דינסן *ויך די גסזסל**םס, װןס דסר םסנסע, דסר יחיר, איז *ין *יד *ננס*י*סז. פײ ר. זסיינם*ן *ינס *ר, םיקי *יז דן ן *יןנססר, *ין ווסינן סר קןן זיך נישם *ר1יססי*נסס-ן. *םת וי *ינויסםריןזיריננ *ין םסבוניזירינג הרנסנסן *װסק וסם םזנס*, *נסר *וסן ניייננייסיק *ור *ים נייס, גר1יסס םסנלסנקייסן, װסגן װסיכס דסר *סןייקסר ,נןננסר־ םסנס* הןס נןרניעס גססײיםס. *ין װןס נןך: ר. זסייגםןן פי*ס ססנייף דן **רסיי.*קי*1סרײ סיס נסזסי**8*, םיס נוייסי *יז רןך דן ן חח1ם *װי*ן זײ, *ין *ס דסם חה1ס וסס סר ני*ם. — םארלאנ ב. קלעצקין ערשס דערשינען: יי״ נ״״י־י ײייק *יז א. ר א ב ןן י אײגענע ערד רןןפאן. פרײז ס2,ד גילרן, נינחסנדיסר, נינייןססקן דןנןסו אדרעם: פ2 1>1עום1פ^1,פסיפבפזפ^ ,"זםו1^ץ8, .11>61ק5 _•*רנסיסז 13.196 .סא-יז דוססריע. װי למשל, אין דײסשלאנד, איז עם גןרנישט זעלטן זיך ןןנצושסויםן אויף געלערנסע, װאס שסןןלצירן םיס דער שםןןלקײס םון זײער הןןריזןנס און םים ז״ער אומװיםנהײס אין אלע יענע צװײגן, װאם בארירן דך נישט םים זײער ססעציאליטעס. אין אזױנע לענדער הערם איבעריק די גע• בילדעטע און אלץ־ארוםנעמענדיקע פערזענלעכקײס, װײל מען קאן זיך םיס איר נישט באנוצן םאר א באשסיםסע ספעציעלע טואונג, און קײנער װײסט נישס װןןס םען זןןל פיט איר סון. און עס איז גןןרנישם זעלסן זיך דא ןןנצושכויםן אױף דעם םאקט, אז אוניװערסאלישקײס װערט דןן באגעגנט מיט א ביטזל• עס איז םארשטענדלעך. תי דןןס אלץ הןןס זיך געמוזס ןןפרוסן אויף דער אזוי־ןןנגערוםענער שײנער ליםעראסור, װו די סערזענלעכקײט שפילט די הױסס־רןןלע. םיר זעען סאקע, אז די שאפוננס קראםס װערט דןן אױסגעװעפט און אויף איר ארם קוםם שרײבערײ, װןןס סןןדערס נישס מער װי א געװיסע ליטערארישע טעכניק, װןןם איסלעכער קןןן זיך אױםלערנען בײ א געװיסן גקשםאק און א געװיסן װילן. עס איז אויםגע• שטאנען אגרױםע גרופע םון ליטערארישע מאכערס, ליטערא• רישע סאבריקאנטן םאר די באדערפענישן םון א גײםטיק אויםגעלײדיקטער םאסע. נןןר נישט סון דאנען לןןקערם די גרעסטע ספנה. סוף• פל־םוף הויבט אן אפילו דער ברײסערער עולם ריכטיק ןןפצו• שאצן די ליסערארישע מאכערס. די גרעסטע סבנה פאר דער צוקונםס םון דער קולסור װי אויך םון דער םןןראל שטײט ןןן מצד יענע פאלשע נביאים. װעלכע זענען סארשקלאםט צו פארטײאישער דעמאגןןגיע, װעלכע זעען זײער ליטערארישע אויפגאבע דעײן, צו באדינען די אינטערעסן םון םאסן בלויז דערסאר, װןןס דאס זענען אינסערעסן םון מאסן, נישס םרעגנ• דיק, צי סארםןןגן די דןןזיקע אינסערעסן װעלכן עס איז םןןראלישן אינהאלס און פןראלישן װערסז די ספנה איז דןן אזוי גרוים דערםאר. װןןס זײ טוען אויף זיך ןןן די מאסקע םון ה״ליקײט און אידעאלישקײט, און װ$ם זײ האלםן עם םאר א גרויםע מעלה, װןןם זײ באדינען די פערהײט, אזוי װי דער םאקס םון דער םערהײט אלײן װןןלם שוין גע• װען גענוג צו גאראנסירן ױשרדיקײט און אםת, און אזוי װי די סערהײס װןןלם גןןר קײנמןןל נישם אפגעסון די גרעסטע נארישקײטן און םעשים־תעתועים. םען דארף ארויםשײלן דעם קערנדל סון דעסאגןןניע, װןןס ליגם אין דעם צוקן זיך צו די סארלאנגען םון דער םאסע בלויז דערםאר װןןס דןןס איז א םאסעז מען דארף ארןןפרײםן אט די םאםקע םון אידע• אלישקײט און װײזן ןןפן םאר אלעמען, אז די שטרעבונג צו םאםן און מאםנהאםטיקײט קוםט נישם ארױם סון װעלכער עם איז אידעאלישקײט, נאר פון דעם סארלאנג ארויםגעהױבן צו װערן אין דער הויך אויף די ברײטע פלײצעם סונם ברײסן עולם. א ליטעראטור. װןןם שטעלט זיך אין דעם רשות םון װעלכער עס איז פארםײ ןןדער אסילו נאציע. נישם רעכענענדיק זיך םיט דעם קולטורעלן און מןןראלישן װערט םון ז״ערע אינטערעסן, איז בונד ןןן אירע אויםגאבן און פארםשפט זיך אלײן צו א גײסטיקן און מןןראלישן סויס. װןןס איז געװןןרן, א שטײגער, סון יענער רוםישער דעםאגןןגישער ליסעראטור, װןןס הןןט זיך ןןנגערוםן ,םןןלקיםטישע*. און װו זענען עם הײנט אהינגעקומען אלע יענע קארןןנינס, זאסןן• דיםםקיס און זלאטןןװראצקיס, אינאײנעם מיס אלע יענע ,םןןלקיסםישע״ קריסיקער, װאס האבן אזױ געשמם אין יענער צײטז װעלכער מענטש םיס אביםל ליטערארישן געשפאק קןןן זײ הײנט לײענעןז ןןבער דןןס קלײנע הײםעלע רוסישע קלא•