Literarishe bleter · 1928-09-21 · 38 (21.9.1928) · p. Seite 752

38 זא ליטערארישע בלעמער 752 קױטיה.-ועצענזיעס. ביבליאגואפיע.-כואניה. װאס מען שוײבט װעגן ביכעו. אןענגלישערראמאן פוןנייטען אש (״ליבע אין טשארטעם״) לעא קעניג לאנדאן זו׳ע^יפ^ םוף-כל-סוף דארף םען פשפטן א נוך נ$ר לויט זײן אײ- נענע און דעם שרײבערם קינסלערישע װערסן און נישט כוליכ דעם שרײכערס יחום. און װען ם׳רעדט װעגן א *וך, איז אױך נישט םון גרוים װיכסיקײס ני ער איז געשרינן אין ײדיש, גי אין ענגליש. אםתע קונסס איז דןזך נןוך אלעםען סאקע אעסערנאניןןנאל. און נישט נןןר אץ דער שעראך אלײן דריקט דך אוים דער נאניאנאלער טעמטעראמענט סין א שרײנער. 3. און דעם אםת געזאנט. האכ איך שױן לאנג נישט גע- לײענט אזא פײן בוך פון א יונגן שרײבער, װי ם׳איז .ליבע אין טשארטרעס* סון נײטען אש. און דער רןןםאן סון נײםען אש םאכם אזא גוטן אײנדרוק נישט אזוי בוליב דעם, װאס ם׳איז דןןרסן געשריבן, נעשילדערס, װי בוליב דעם, װןןס ם׳איז דןןרםן נ י ש ט געשריבן. דער ססור הפעשה אין דעם נוך איז נישס קײן אויםערגע- װײנלעך נײער. דער סאסיװ איז אויך שיער נישט א םעלןןדרא• םאטישער. אין דער בארימטער נאסישער קאסעדראל אין טשארט- רעם (סראנקרײך) סארבלאנדזשען און טרעסן זיך א בחור םיט א םײדל. דאס םײדל אנטלױסט פון אירע רײרע אפעריקאנער עלטערן און"'לאזם זיך קײן אײראפע, קײן סראנקרײך זוכן עסעם אזוינס, װאס זי װײסט אלײן נישס װאס. דער בחור. א געװעזענער סיפיקער אםעריקאנער םײלםםאן — דערשפירט אין זיך פלובליננ א דראננ בו שרײבן. װארםס אװעק זײן ביזנעס און סארזעבם זיך אינם שםילן סרןןװינביעלן טשארסרעם שרײבן נאװעלן. אינם קאטעדראל טרעסן זײ זיך און םארליבן זיך אונטער די בלויע װיטראזשן. לעבן א קורגע גײט גוזאםען, ביז דעם ױננן שרײבער הײבס זיך אן דאכטן, אז םיט זײן געליבסע אונםער אײן דאך קען ער נישס שרײבן; ס׳סאלט אים אםילו אײן, אז ױ םארנעמם בײ אים דעם פלאץ םון זײן שרײבן, אז ױ איז גובר זײן קינסטלערישן דראננ; ער נעפט .שיגורן און ׳אנםלויםס םון איר א צעבראכענער קײן פאריז. דאם איז דער םפור המעשה בקיגור. א גאנץ-געװײנלעכער מאטיװ, כאסש טרוקענע סרוםאקעס קען אויסזען װי א םין אפי- קורסות, װאס אט די זינדיקע פרײע אידיליע קוםט םאר אונסער די םליגלען םון א קאטעדראל; אין דער םיסטישער לוסס םון אן אלס און גרוים קונסטװערק. אויך די העלדן אשס זענען אין דער אםתן קײן העלדן נישט. געװײנלעכע ערלעכע שטילע נשםות, װאם בענקען נאך עפעס שענערם אין לעבן... און דװקא אזא כסעט םעלאדראפאסישן םאסיװ און דװקא אזעלכע שטילע, געװײנלעכע העלדן דארף םען קענען שילדערן און באשרײבן, נישט ארײנפאלנדיק אין םעלאדראמאטישע עםעקטך... שרײבן אן אידיליע און נישס ארײנסאלן אין די געװיסע אידילי- שע זיםקײטן — דאס באװײזן נישט אםט אםילו רײכע, עלםערע שרײבער. דער נאר-ױננער גײםען אש האט עס באװיזן... נישם אין א זײדן פרוכתל האט ער די אידיליע געװעבט, נאר אין פשוסן, 1. אז אונזער שלום אשם זון שרײבט אק ענגליש, איז שוין, דאכז זיך, באמערקט געװארן אין דער ײדישער פרעסע. איך האב זיך דאס ערשםע םאל דערװוסט דערסון אין א םערקװירדיקער אוםגעבוננ: ס׳איז נעװען אויף א םיסיננ םונם לאנדאנער פ.ע.ן.-גענטער. דער באװוםסער ענגלישער שריםטשסעלער״ דזשאן גאלםװארסי איז נעװען אין די םשער. סארשטײער םון פארשײדענע ליטעראטורן זענען געװען אויף דעם םיסינג, אױף װעלכן ס האס נעדארסט בא- שטיםס װערן גי א נישט-סעריטאריאלע ליסעראםור (װי אונזער ײדישע) קען זײן םארטראטן זעלבסטשטענדיק אין דלט פ ע. ן.- אינסערנאגיאנאל. ס׳האבן אײניקע דעלענאטן גערעדט װעגן דער סראנע. נישם בפה םלא; האלב םאר און האלב קעגן. פארט עפעם אזא םשונהדיקע פראנע: אלע נאציעם האבן ליטעראםורן, האבן לענדער, נאר די ײדישע נישס... םימפאסיש און פאר א ײדישן פ ע.ן.-גענטער האט גערעדט דער אפעריקאנער דעלעגאס. און ם׳איז םיר באזונדער אנגענעם געװען גו הערן, װי דער עננליש-אפערי- קאנער שרײבער האט נעװוסם פון די ײדישע שרײבער אין אפע- ריקז און װי ער האט אויםגערעכנט אײניקע נעמען: שלום אש, לײוױק. האלפערין א! א. נאד גום םוף האס, װי פלוגלינג, דער אםעריקאנער דעלעגאס גוגעגעבן: ,אגכ, שלום אשם זון שרײבס שוין ענגליש*. קײנער סון די םארזאםלסע האט אויף דער לעגסער בא• םערקונג נישס קאמענטירט. אסשר האבן די םארטרעטער פון די אנדערע ליטעראטורן נישט געקענס םארשםײן די באדײטונג פון דעם, אז ״שלום אשם זון שרײבט שױן אין עננליש״. נישט-ײדן קוקן אויף אזא פאקט אפשר בלויז װי אויף א גוםאל... םאלע װאם ם׳קאן זיך םאכן, אז א װעלם זון זאל װערן א סראנגויױשער שרײבער, אדער לאפיר זאגן װיקסאר הוגאם אן אײניקל זאל װערן אן עננלישער שרײבער... װאס ' ם׳איז״ אבער, םאלט םיר איגס אײן. אבםאלום איםםענלעך ױך סאיגושטעלן, אז לםשל די קינדער פון ״אינזערע״ זאנגװילס, שגיגלערס, סטעסאן גװײגס זאלן װערן ײ ד י ש ע שרײבער. 2. איז דעריבער זײער נאטירלעך םאר אײנעם, װאס שסײט םער-װײניקער נאענט גו דער ײדישער ליטעראטור און װײסט, װאס סאר א װיכסיקע ארגאנישע םיגור שלום אש איז אין אינזער ליסעראסור, זאל װעלן איבערל״ענען אן ענגלישן ראפאן, װאם איז נעשריבן סון נײטען אש, שלום אשם זון. און ם׳װאלט אםשר אױך םארגײלעך געװען דאס, װאס לײענענדיק דאס בוך האב איך די גאנגע צײט םאראינסרינירם געקלערט, או דעם ראםאן אין ענגליש האט געשריבן שלום אשם זון... ם׳װאלט אםשר פארצײלעך געװען װען... דאס בוך איז נישס אזוי נוט װי ם׳איז. און ם׳איז כדאי אםשר אנסשולדיקן ױך פאר דעם ױננן, קלװ־ אץ ניכטערן םחבר םאר די בױ-איצפיקע סאיבײגײענדיקע בא—־קונגען, װעלכע האבן םיט דעם ראםאן גוםא גאינישט בו נון.