Literarishe bleter · 1928-09-21 · 38 (21.9.1928) · p. Seite 750

יױזװרייז ו י? * ר 750 30 •וא .< ׳**•.״ןיי. די נײע אויפפיר ונג ביי די װימנער םירנדיקן סעמםון םון די נװײ נרודער םיםןןן אין פיסע (םאנםדןןרף און קורלענדער) זײ האנן געשיילם לענעדיק, קרעששיק. לײרנשאםםלעך. אויף אונזער בינע זענען עס גןר נײע, זעלסענע געשסאלםן. און שוין אויף זײ איז קענטיק די פעםםע האנס פון סײםלנוים דעם רעזשיםער. סיל קןןםםליניר• םער איז די רןןלע פון דעם יונגערן זון אײנין (מאנדלנליס). ערםערװײז הןוס ער ארויספאװיזן םארשטאנד און קראםם. ןןפער אויף דער פרעמיערע זענען נןןך געװען פײ אים אין דער ראלע גרויסע בלויזן. נוםיל נאנונס ער אויםערלעכע העװיות און קינסטלעכע מיטלען אויף ארויסנואנספלעקן די אינערלעכע קראפס אין קאמף. און בײ א ניעלם םענםשן דארף ארויסשלןןנן דער אימפעט פון אינעװײניק. און דער אקסיןןר דארף עם להיפוך האמעװען, צוימען. דאס אײגנםלעך םוס מים זײן רןןלע פון איפדאים קאבאם אברהם טײםלבוים. ער הןןס געשאפן א גלענננדיםן טיפ םון אן אלסן גבר, װןןס עם רינם נןך אין אים יונג בלום און ױנגע גבורה. אט דער װילרער זקן םיס זײנע לײדנשאפםן איז בײ סײםלבוימען רירנד. דער דעםםןןטיזם הןןס בײ אים לירישע צארטקײם. עס זינגס ארוים סון אים די װילד• קײם. ער הערשט מים א באזונדערע מין דער• הויבנקײט און פאטעםיש׳ קײט. עס שפילט אין אים װונדערבאר די אלם־ קײט און דער ױנגער באגער. ןןם װערס ער באהערשט םון מידקײס. םון יןןרן>זאטקײם און אט װאכט אויף אין אים װידער זײן אמןןליקע גבורה. ער גיס זיך נישפ אונטער ביזן סוף. םײטלבוים באװײזט אס די אלע ניואנםן מים גרױםער ארםיםסישער באגאנונג. ליב, אינטערעםאנם און מיט םיל טאקם סירט״אדורך מרים ארלעסקא די ראלע פון דער סרוי עבי. זי איז אומטרײ און סרײ. אומגליקלעך און גליקלעך. און געליבטע, זי האסט און ליבס, דערמארדעט און איז גרײס ןןפצוקומען פאר אירע זינד, און דאם אלץ באװײזם זי סוב״ םעל, איבערצײגנדיק. ם׳איז געװען א שװערע אויםגאבע פון דער קלײנער, עליזעום־פינע ארויסבאקוםען א הויף סיט א הויז סון 4 צימערן. ם־איז טאקע ענג אין די ד׳ אמות. נאר א ברירה הןם מעןז דער ערשטער אויפטרים פון אברהם םײםלבוים בײ אונז אין דער דרײםאכיקער רןןלע (סון איפערזעצער. רעזשיםער און ארסיסט) האט פאוױזן, אז מיר הןןבן םיל צו דערװארסן סון אים םאר אונזער פארןןרעמסער בינע. זאל ער געבענםשם זײן מיט זײן קיםען צו אונז. י נ• מײזיל מגי (םרים *רליסקן) גענײכנס 1!רירמןן םיסער ױרזעין ן׳גיעל — די מןװה אינםזר די אײםייבײםעד.?ידי* — א. סײםינוים, רעזסי א. סײטיברימ, דעקן- רןניעס י. *ליװגיןק. .װילנעד סרוסע״ אין װאראא. א געזונסע, יאדערדיקע און האססיקע פיעסע. מיט אץ אינעװײניקםטן אימפעט, װאם שלאגס ארויס פון יעדן דיאלאג, פון יעדער סצענקע. דער ספור״הסעשה — אפשר גאר א גע־ װײנלעכער, אבער ער איז אנגעזאפט מ ט נײעם ריסם, םיט אױ שערגעװײנלעכן סעםפא. ןןט דער ריסם און טעםפא פאר• כאפס גלײך םון אנהויב אן, װי נאר עס הײבט זיך אויף דער פארהאגג, און עס באװײזן זיך די דרײ קרעםטיקע אימפעט• פו ׳ע ברידער. די זין פונם אלטן םארמער איפיאים קאבאס. אב ־הם םײטלבוים האס זיך באמיט .ארױסציברענגען דאס זינגען םין בלוט. דעם דיסם םין בענקענדיקער פארליבםקײם׳ (זע א. טײשלבוימם ארסיקל אין .ליט, בלעטער* נום. 36), און .ריט■ םי;ירן די באװעגונגען פון די שױשפילעי׳. אט דאס נײע, א-גנארטיקע לןןזט זיך גלײך פילן. װען ס זאל לאזן די פיעםע שכ־לן, װי מ׳שפילט על-פי־רוב, װאי׳ם זי אנגעװוירן םיל םון א ־• קראםם און אײגנארס. סײטלבוים אבער הןןט זי םצעניש פארקערפערט אין דעם געשטאלט און גלײכעניש, װי זי איז געשאפן דורך יודזשין א־ניעל, און םיס דעם בװיזן און צאפל. װי עס זענען געגעבן בײ אים די טיפן. דאס איז דאם םאםע װיכטיקע,װאם טײסל• בויפ הןןס געבראכס םים זײן רעזשי. איםראים קאבאט, זײנע דרײ זין, עבבי, זײן דריטע פרױ, װאס ער ברענגט ארײן צו זיך אין הויז, זענען אלע םענטשן םון װיער נאסור, מיט הארטע. הארבע כאראקטערן, לײדנ• שאפטלעכע, תאװהדיקע. תאװה צו גןןלד, צו פרוי, תאװה צו אײגנטום. צו הערשאפם אלע, — דער פןןטער. די קיגדער, די םװי,—װערן געטריבן דורך תאװה, זײ ברענען מיט• תאװה און זענען צוליב איר גרײט אומברענגען אנדערע און אוסברענגען זיך. זײ זענען װי אורמענטשן, זײ נעמען אויף אלץ ארום אל־ץ, דירעקט, זײ שמועסן םיס גןןט, םיס דער זון, מיס דער אװמיקער נאטור. זײ װײםן נישט םון מענטשלעכע צויםען, װי זײ װאלטן די ערשסע געקומען אויף דער װעלס. זײ שלאגן זיך אדורך א װעג דורך אומבארירסע אורװעלדער פון מענטש■ לערע באגערן און שטרײטן, פון גליק און אוםגליק. םאראן דןן די פשסות און די גבורה סון דער ביבל. קדושה און דערהוי• ביננ רוס דןן אויף די גוטע און שלעכסע סאםן פון אט די אוװמענטשן םון דער א־ניעליפיעסע. דער רעזשיסער האט געהאט פאר זיך א שװערע אויפ■ גאנע. פאר דער ײדישער בינע, םאר דעם ײדישן אקסיןןר איז די .תא־וה אונטער די אולם״בױמער׳ מיט אירע פארשוינען און כאראקטערן גאר א נײעם. און ם׳איז נעװען א גליקלעכע אי• בערראשונג דער נײער קלאנגםולער טןןן, די ריטםישע באװעגוננ, דאם םולבלוטיקע שפילן פון די אקטיארן אויף דער בינע. און דןןם האס מען שוין דערשפירס גלײך אין דעם פול• איסראיס קןנאס (א. סײסלכייס)