Literarishe bleter · 1928-09-21 · 38 (21.9.1928) · p. Seite 746

38 זא ליןזרןריזן בלזםל י 746 * װזס דער לײענער האם צו זאגן מיר באהימען כםדר פון אונזערע לעזער בריװ און נאםיצן װעגן פארשידענע ליטעראטור־אין הולמור• פראגן. די בריװ בארירן אפטמאל זײער אינטערעםאנטע אהנועלע פראבלעמען פון אונזער ליםעראטור און הולטורילעבן. אין די בריװ זענען דא גאנץ װיכהיקע מײנונגען װעגן לויפנדיהע הינםסלערישע פראגן, װאס װערן פארשװיגן אין דער פרעםע דורך די פראפעםיא• נעלע שריפטשטעלער. מיר גלויבן, אז נישט נאר פארן לעזעי, נאראויך פאר דעם שריפטשטעלער איז זײער װיכטיק צו קומען אין בארירונג מיטן לײענער אין אויכהערן זײנע מײנונגען, טענות און פארלאנגען. מיר פירן דעריבער אײן אין די ״ליטערארישע בלעםער״ פװ הומענדיהן נוםער אן א נײע רובריק ,װאם דער לײענער האט צר זאגן״ מיר װעלן נעבן הורעע (נישס פער װי ס3—40 שײ־ות) בריװ, נאטיצן פון אונזערע שטענדיהע לעזער. םיר בעסן אונזערע לעזער זיך ארױסגוזאנן זױגער די אקטועלע םראנן םון אונזער ליסעראריש-קינסםלערישער װעלם. שרײבט לורץ, זאכלעךז אדרעסירם: .ליסערארישע נלעטער׳ םאר דער רונריק ,װאס דער לײענער האס *ו זאגן/ רעדאהציע ,ליטערארישע בלעטער״ האט איר עןוין אנןןגירס יזם פערטן קװארםל ר (אקםאנער-דעצעפנער) ליטערארישע בלעטער״? די תאוה אונטער די אולם־נײמער ײ*מ ־ין ױדזשין א׳ניעל־1 םון ענגליש—אברהם םײםלבוים — דרוקם זיך אין .די ײדישע װעלם• •רײז ס2,ד גילדן. נינהענויסר, ניניי*סעקן ר*נ*ס! אדרעם: 28 ו>#1ו816|י| ,סעימנגזה/גו ,"ז6וזטץ8. .נ(1£סק5 •*ר נסיס: 13.196 .0.>1.ק םארלאג ב. קלמקין נעסס אבער נײנביק םראבענם פון דער ײדישער סאעזיע אין די לעבסע יארן. — קלינגם נישם אלץ, װי אן עכןן םון א םרעפדן װאלד, װי א װידערגעשרײ םון קולות, װאס האבן שײן לאנגע *ארקלונגען — דװקא דןןרס, װו זײ זענען געבוירן געװןןרןז און םעשהלעך םתם אין דער װעלט ארײן הןןבן םיר שוין נענונז א דיכםער מוז װיםן, װןןם ער װיל. שרײבן איז א םיסיע, אן אינערלעכער דראנג, אן אױםגעשרײ פון א פא• אוםרויקטער נשמה, װןןס שסיקט זיך און קראםםס אין די ענגע ראםען םון דער הײנסבײםיקער װירקלעכקײס. דער אל• םער בםלנישער םא קא משםע לן, װןןם איז אזױ איגנןןרירם און אויסגעלאכם געװארן פון אונז, םוז װידער אויפגעלעבס װערן. חלוקי-דעות זענען נישס בוס אויסםײדן. זןןל זיך יעדער גײן סים זײן װעג, אבער א װעג זןןל זײןז — פיר הןןבן דערװײל בלוױ אײן װערק אײערס אין ײדיש. סראגן אײערע װערק אויף זיך דעם חותם םון א בא• שםיםטער אידעע. װעלכע איר באמיט בו געבן אין א פלאס• סישער סןןרםז — געװיסז םײנע װערק זענען םאר מיר דער לבוש םאר קאנקרעטע אידעען, װןןם גיבן מיר קײן רי נישם. אנדערש שםעל איך םיר גארנישם םןןר קײן קינסםלעריש שאסן. — אין װןןס באשטײט דער תוך םין אײער ליטעראריש שאסן און בײ װןןס סאר א װערק ארבעט א־ר לעבםנסז — די גאנבע ײדישע געשיכסע איז, װי פון בװײ גליענ• דיקע שפיזן, דורכגעשטאכן סין בװײ הױםם־עלעמענםן: םאר• סירערםום און אײביקער, אומדערשיטערלעכער בטחון און סעסםער גלױבן אין דער אלגעםײנער דערלײזונג סון דער װעלם. די דאזיקע בװײ הויפט-עלעםענטן הןןבן געפונען זײער אויסדתק אין א שפע לעגענדעם, װןןם הילן ארום װי א זילבערנער שטויב דאס ײדישע סאלקס־לעבן, זענען נישט זןפי• ביעל סארשריבן געװןןרן, ןןבער גײען ארום מפה-אל-פה, אדער זענען בעזײעס און בעשפרײט איבער חסידישע םעשױת און מוםר־םםרים. אט דער דןןזיקער ברונעם כישופט םיך און םון אים הןןב איך םיל געשעפפ םאר מײנע װערק. איבם ארבעם איך איבער א גרויסן רןןםאן, אין װעלכן איך װיל דורכפירן דןןם גאנבע ײדישע לעבן פון םאר דער מלחמה אן ביזן הײנטיקן סןןג. איך װיל זעען און געבן דןןס דאזיקע לעבן דורך דער פריזםע פון די םארשײדנםטע הילםם־םארײנען אין פױלן, םערב־אײרןןפע און אםעריקע. עס װעלן אויססרעסן די נעםערם, געבערם אין זײערע פארמיטלער. איך װיל גלײבן, אז םיר װעס געלונגען אין דער דןןזיקער ראם בו געבן א היישע םײל פון דעם לעבנם״געראנגל, װאס דןןם ײדישע פןןלק הןס דורכגעםאכם אין די לעבסע קנאפע בװײ יןןרבענדליקער. מיר קיםען ארוים סון װאלד. ש. לעװין םארענדיקט: — מיר לעבן אין א שסורעמדיקער, בעברויזטער בײט, װען אלע ןןנגעזאסלסע זאפסן און כוזות פון דער מענםשהײם גײען אין שפאן. דער ײדישער דיכטער, װןןס טרןןגם אין זײן בלוט די גרויסע גײםטיקע ירושה פין א םויזנםיעריקער קולטור, םון אן עטיש םןןלק, װןןם איז אײביק געגאנגען אין די ערשםע רײען סאר דער גײםםיקער און מאםעריעלער באפרײינג םון םענטש און װעלס,—דער דןןזיקער דיכסער דארף מים אויסגע• שפיבטע אויערן, פיט ןןםענע חושים, םיט א װאך הארץ זיך בוהערן בום דוםק סון דער װעלם, אויפנעםען דעס בוםלוס און ןןפפלום סון דעם נעראנגל און אויך זײן װןןרט לןןזן הערן, ןןבער נןןר זײנס, דאם אײגענע, דאם אמת־ײדישן. ■ײיײ שלמה שײנבערג