Literarishe bleter · 1928-09-14 · 37 (14.9.1928) · p. Seite 734

37?א ליסעראריסע נלןסער 734 או שטיגן די ארבעט פון דעם אינסטיטוט, אץ זיך זי 82• שטײערן מיט סס2 םראנק א יזןר סאר דעם ײװ״א. אין דער חנוכה־װאך הןןס די גענסער שטיג-גרופע דורכ■ געפירט א לןןסערײ און די הכנםה דערפון-55 גילדן— הןןגן די פדײנד ןןפגעשיקט קײן װילנע. אומאפהענגיק פון די באםױנגען םון די גענטער םרײנד, הןןס זיך בײ דער בריםעלער געזעלשאםט ,פרײנד םון דער ײדיש׳װעלסלעכער םןןלקס־שול* נעשאםן א גדופע, בדאש םיט ח־ ם. טירקעלטויב. די דןןזיקע גרויע הןןס ןןנגעהויגן אן ארבעט בו םארבײכענען די םאך־טערמינען םון דער דיםענט• שלײסער־אינדוסטריע, בײ װעלכער עס זענען באשעםטיקט ײדי• שע ארבעסער, און םון בײטלמאכערײ. םרײנד םירקעלטױב הןןט אויך איבערגעשיקט א פעקל דרוקזאכן םאר דעם ארכיװ סון דער ביבליןןגראםישער בענסדאלע. פוץ צײטונגען אוץ בדיװ די װילנער פויליש־סעגלעכע צײטונג .סלןןװןן* הןןם אין נומער פון 3*טן ױני םון דער װעכנטלעכער בײלאגע אירער (געסירט פון דעם באקאנסן פוילישן זשורנאליםט ט ש ע ם ל א װ י א נ ק א װ ס ק י) אפגעדרוקט א גרעסערן ארםיקל װעגן דער אויםשטעלונג םון אינםטיטוט. דער םחבר דערבײלט װעגן דער געשיכטע פון ײװ״א. װעגן דעם אינטערעס, װאס זײן ארבעס הןןס דערװעקס אין דער גאנגער װעלם און ער באםערקם: .נןןר מיר, די פוילישע געזעלשאפם אין װילנע, װײסן גארנישס און װילן נישט װיסן װעגן דער עקזיםטענץ און דער םעטיקײט סון אינםטיטוס...' —װײטער ברענגם דער שרײבער א באדיכט װעגן דער אויםשטעלונג אין אפריל און םירט אױס ....די אויםשטעלונג פון דער ײדישער פרעסע אין די םיל גימנאזיע• זאלן הןןס גישט לאנג געדויערס, בםך־הכל א״ן װאך. םען הןןט אויםגענוצס דעם בנין, װעלכער איז םרײ בלויז ױםטוב-בײם. פונדעסטװעגן איז דןןם געװען נישס נןןר א הױך*איגסערעסאנטע ערשײנונג, נאר אויך באלערנדיק פון אסך שטאנדפונקסן. א גרויםער שאד, װןןס דןןם איז אדורך לחלוטין אוםבאםערקט אםילו םאר אונזערע פױלישע בײטונגס־מענטשן*. די .סלאװןץ איז אגב די א ײ נ צ י ק ע צײטונג, װןןס הןןט געבראכט א פזןטןןגראםיע פון דער אויסשסעלונג. א אין א רעםעראט װעגן דער אלםער און נײער װילנע, װאס םרױ העלענא רןןמער הןןט געהאלסן אין װילנער ראדיא דעם 18*טן ױני, הןןס זיך די רעםערענטין באזונדערם ןןפגעשטעלט אויף דער טעסיקײט םון דעם ײדישן װיסנשאןס• לעכן אינסטיטוט און באסןןנט די װיכטיקײט םון זײן ארבעט. א די זעלבע שרײבערין שםעלם זיך ןןפ אין ,קוריער װילענסקי׳ םון (3*טן םעפטעמבער אױף דעם םאקט, װןןם די ןןרגאניזאטארן םון דער װילנער רעגיןןנאלעד אויםשסעלונג סון אויגוסס-אקטןןבער 1928 הןןבן אבסןןלוט איגנןןרירם די ײ ד י ש ע װילנע. זי װײזט*ןןן אויף דעם, אז אץ דער סטרא• שון־ביבליאםעק קומען צוםןןרן געלערנסע פון אלע לענדער נוצן די אוניקומס, װןןם געפינען זיך דןןרטן, און אז ,דער ײדישער װיםנשאפסלעכער אינםטיסוט איז אן אלװעלטלעכע אינםסיטוציע, װןןם רערט װעגן װילנע צו דער גאגצער װעלס*. (10ף קיפס) א ד ר ע ס ז: ס^ס״ויס^סג)) 11)גו)ץ)115< ס9*581*ס3ץ2 161ס8[ץ1ז*ז ס*4*ץ1ת8*ס1 .סמוח^ו ,8 נ 8>1ח8(סו)סק .׳גו י *ין דייטפיפנד: .)זס1>5ז6תז1|ע1*ח11ז*8 ,8 .ז)5ז*ח|1ז*8 .ז¥8יסז11ז8ו(ס15 .£ *ין *ס׳נריקס: .>|זס׳י.*6א .1806? 01165 .\/ 3451 ,עז11)8ך(5 .3 .ז0 געלבער, ד*ר ל. גןןלדהאםער, משה גרןןס, ד*ר פ. דיאםענט, םענדל זינגער, ד*ר ם. כמעלניצקי, מ. נײגרעשל, ר. םסאלעק, א. ם. םוקם, ד. קלינגהאפער, י. קרעפעל. ם. װײנרײך הןןס אויך געפירט פארהאנדלונגען מיט א גאנצער רײ נײע מיטארבעסער פון די .שריפסן*, צװישן זײ פראס׳ ש. קרוים און ד*ר א. ז. שװארץ, און מיס אײניקע אינםםיטוציעם װעגן םאסעריעלער שסיצע פארן אינםסיטוט. אויך איז געלונגען צו באקומען א היפשע צאל װיכסיקע אביעקטן םארן ארכיװ, װעלכע װערן באזונדער קװיסירס אין די קבלװז. דער װינער אדבעסער׳קד״ז םאדן ײװ*א הןןט אנגע• הויבן ארויםגעבן אן אינפארמירבלאט װעגן די אויפסוען און פלענער פון אינסטיטוט. דאס בלאם װעט זײן צום גרעםטן סײל אין דײטש, םאד נישט־ײדישן עולם. דער ערשטער נומער פון דעם אינםןןרמירבלאט איז שוין ארוים. דײטשלאנד דער םארײן פון מזרח-ײדן אין דןןרטפוגד הןןס גע• בעטן צושיקן םאטעריאל װעגן אינסטיטוס. כדי זיך צו באקע• נען גענױער םיט אים־ ער דריקס אויך אויס זײער גרײטקײט םיטצוהעלפן אים אין יעדער פרס. סיט דער אינםטיטוט-ארבעט הןןט זיך אויך פאראינ• םערעסירט ד*ר מארק ליפשיץ אין צװעקוי, װעלכער הןןס אויסגעדריקט זײן גרײסשאםס םיטצוארבעסן אויף די געביטן, װו ער קען זײן נוציק פאר דעם ײװ*א. םרײנד ליפשיץ הןןט אין דער הנוכה־װןןך דורכגעסירט אין צװיקױ צוזאםען םיט ה׳ י. ראטענבערגן א געלס*זאמלונג. פראנקרײך דער ײדישער םסודענסן־םארײן אין נאנסי האס בא• שלןןםן צוצוטרעטן צו אן ארבעם םאר דעם ײװ*א אין םשך פון דעם נײעם לערניאר. בעלגיע אין םשך םון דעם סארגאנגענעם לערניןןר האט באזונ• דערס נוט געארבעט די שטיצגרופע, װןןס הןןס זיך נןןך םןן• ריקן יאר קןןנססיטואירס בײם גענטער סטודענטן־פארײן. די דאזיקע גרופע הןןט זיך געשטעלט םאר א ציל אויפצוזאמלען מאסעריאלן פאר דעד ײװ*א*ארכיװ און אויך געמאכט א פרוװ צו באארבעטן דעם מאטעריאל װעגן דער געשיכטע םון ײדישן ישוב אין גענט. א מיטגליד פון דער גרופע, ד. טרןןצ־ קי הןןט צו דעם צװעק געאדבעם אין דעם גענסער שםןןטישן ארכיװ און הןןט אנגעשריבן אן ארבעט װעגן דעם. װעלכע איז איבערגעשיקס געװןןרז צו דער היםסןןרישער סעקציע. די חבדים הןןבן אויך ןןנגעפידם אן אקציע אויםצוברײ־ סערן דעם קרײז מיטהעלםער מחוץ גענט. זײ הןןבן זיך םאר בונדן מיט די אנדערע םטודענטישע צענטערם אין ליעזש, בריסעל, אנסװערפן. אין אנטװערפן הןןט די ןןרטיקע צײסונג .ײדישע פרעםע* ארײנגעגעבן א גרעםערן ארטיקל םון ז. מוסניצקי און אײניקע נןןטיצן װעגן דעם ײװ׳א. פון דער לעצטער שסןןס הןןבן די חברים אויך ארײנבאקומען א פעקל אמאליקע אוםלעגאלע בונדישע פעריןןדישע אויםגאבעס (קװי־ טירט באזונדער) און א רײ אנדערע מאטעריאלן. לוים דער איניציאטיװ פון א מיטגליד םון דער גרופע הןןט דער צוזאםענפןןר םון די ײדישע קולסור״פארײנען אין בעלגיע, דעם 13*טן נןןװעמבער 1927, ןןנגענומען א באשלוס