Literarishe bleter · 1928-09-14 · 37 (14.9.1928) · p. Seite 733

733 ליסורוריוו נלוסור 37 •יזר דעםאגס, װעלכנר איז ע1ץ נפעס #*רנןכן געוןרן. מע די• נאריצס םין *רכיױ *ין קזםענדיקן נופער). דער קרײז ד.*ם נןן די דןןזיקע *ובעס ניסס פןרןנדיקס: ער געםינס זלם *ויף די שסורן 6ין נןך ן רײ בתבים סץ דעםאנטם ליםערןך ריסער ירוסה. דער סרץ-םארײן ה*ס *ויך בןשיןסן זיך *ו בןןשבײערן *ויף דעם יןר 1928 מיפ סנ גילדן סןרן יװ״*. ב י * ד י ס ם * ק• די *יניזיאםיװ־גרוסע בי גרינדן *געזעלשאםס .*ריינד םין יװ׳א׳ *ין ביאליססןק ד*ם שיין אננענעבן בום לענאלידון דעם סס*סוס ם*ר *זא נעזעלשןסס. דערמײל הןבן זיך די םוײנד דערעיקרשם *ונעגעבן םיס זןםלערישעד ןרבעס. עס *יבערגעשיקם געױ*רן קײן װילנע * קןססן םיס ן רײ יןרנעננ סון .דאס נײע לעבן׳ *ון ן בןל םסרים *ון ביכער, װי *וין ןנדערע ןביעקםן פןר דעם *וניװ 6ון יװ׳*. לעבבנס הןבן די ןדסיקע חברים אײננע• ק1י8ס ן קןלעקביע עלסערע העברעישע בײםשריםסן, װעלכע *יז ש1ין *1יך ןנגעקוםען *ין װילגע• (ןגענייע גןסיץ *ין די קבל1ת 6*ר דעם *רכיװ). ל ו ב ל י ן. דער ײדישער *קןדעםישער פןרבןנד אין לובײן הדס זיך נעשםעלס אין •*ובױדווג אין *1יסגעוריקם זײן גרייסשןסס םיםבוןרבעםן םיס דעם יװ׳א. אין םשך סון דעם לעבסן װינסער ד.*בן זיך נעש*6ן *ריי נײע זןםלער־קרייזן *ין פןישױענע שסןס: ביי דער *יבעסעסביבליןסעק א׳נ םון י• ל. עוץ *ין ק*לןםײ; אין סרןב״ניי, ל1ים דער איניבי*פיװע 6ון *• שענהןלץ; אין כןכסק. אין סארגשין, בײ דער ןרםיקער *פס״לוננ םון דער שול־ןרנןניזןציע; *ין װיסןקע-ליסעװסק, בײ דער ןדסיקןר םןלקם־שול *ין אין סןקאלןװ-סןדלןםקי, בײ דער יש׳א• די דןזיקע *לע קרײזי הןבן ױיך נעניםען ןן ןנסײל *ין דער חנובה־ןקביע •*ר דעם יװ׳א און כםעס *לע הןבן דורכנעםירס געלס-ז*מלונגען. א1־ך *וײ עלסעוע קרײזן הןבן *ין דער חנובה-װןף דורכגעסירם געלס-ןקביעס לסיבת דעם אינםסיסוס. *ץ דער ערשסער רײ דןרף דערםןנם װערן די שסןס קןלןםײ, װו די זאםלער־קיײזן (,פןקוסיע׳ *ון בײ דער פיץ־ביבליןסעק) *ון די פרײנד ז. ניםןן, הײזלער און מ. קלײן הןבן די חניכה־ןקביע געוירס בןזונדערם עגערגיש אקביעס פ*ר דעם *ינססיסום הןבן בעת דער חנוכה-װןך דירכנע6ירס חיץ די דערםןנסע זאפלער״קרללזן א1יך די פרײנד ס. ■*װין און *. בלײװײס *ין בריסק *ון *. גערסל *י הריבעש1יװ. עםמרײך ארום נײ-יןר 1927—1928 הןט מ. װײנרײך לויט דער שליחות םון ײװ׳א באזיכט װין, כדי בו שאסן אן ערגערע פארבינדונג פיס״״די םריערדיקע פרײנד פין אינססיסוט. װי אײך בו װערבירן נײע. םאר דער בײט זענען אײנגעאררנט געװארן: א) א םארזאמלינג םון העכער הונדערס מאן ^לויט אײנלאדונגען. בװישן זײ די אנגעזעענסטע ײדישע געלערנטע םין דער שםאס, אין זאל םון דער ײדישער קהלה, װו םיאיז געװןרן גענעבן אן אויסםירלעבער איבערבליק איבעד דער גע• שיכטע, די יסודות און דער ןרגאניזאביע םון אינסטיםוטן ב) אן עםנטלעכער רעםעראס אויף דער טעמע: .װוהין גײם די ײרי• שע קולםורז׳ ג) א גאנבע רײ זיבונגען םיט דער געזעלשאםט .םרײנד*, װןס הןט זיך נעגרינדעט אין װץ, און װןס אין איר םארװאלטינג גײען ארײן: ד׳ר א. גלאנץ, ד׳ר נ. מ. 8*ר דעם ײװ׳א בײ דער שסןס.6*רװ*לםוננ און בײ דער נןר־װןם *ויםגעװײלסער קהלה. ק ן ל י ש. לויס דער *יניביןםיװ 6ון *ײניקע ןרםיקע *ריינד הןם זיך *ין קןליש געשןםן * שסיבגרויע ס*ר דעם יװ׳*. דעם 3*סן סןי *יז פןרגעקוםען ן בןרןסינג םיס דער בןסײליקונג סון קהייה. *ון ששןס-רןסםענער, לערער, 6ןר• שסײער 6ון דער קןלישער *יבליןסעק, םון דער קילםור• נעזעלשןםם *ין ן רײ יחירים־םרײנד. רעםערירם הןס פרײגד ש. קרישסןל. די פןרזןםלונג הןם בןשלןםן ביבוםרעטן בי זןםלען םןסעריןל. װי *ויך בי עפענען * געלםזןםלונג. די *רבעם סין רעם נײ*נעשןפענעם קרײז הןם ןנגעסראפן ן װןרעםע םיםסןסיע. עס *יז ש1ץ נעזןסלס נעװןרן ן הי■- שער ם*סערי*ל םןרן *ינםםלםוס; דןם ערשסע םעקל—* גרײםע בןל עלםערע ײדישע םפרים-איז ש1ין ןנגעקופען קײן װילנע. חוץ דעם הןבן די קןלישער 6רײנד בײ זיך נןך סיל םן• םערי*ל, װעלכער װעם ביסלעכװײז *1יך *יבערנעשיקס װערן בי דער בענםרןלע. *ין דער *רבעם הןם דער קרײז *נגעסרןפן *1יף ן װןרעםעד *וגםערשסיבוננ םבד דער ןרםיקער צײכונג .קן• לישעד לעבן׳, װעלכע דרוקם כסדר נןסיבן *ון קןםוניקןסן װעגן דער םעסיקײם סןר דעם יװ׳א *ין דער שםןס, און םבד דעם לןקולן היססןײקער ה׳ ש. װעלכםםאן. ל ע ם ב ע ר ג. רער לעםבערגער *םןסןרן־קלוב פון דער ײדישער יוגנם *1י6ן נןפען 6ון ש. *נ-כקי הןם דעם 7*םן *•ריל בןשלןסן בו שסיבן די ןרבעס סון *ינססיכום. *לם ■וןל־יוב■ דערסון הןס ד• 6*רװ*לסוננ 6ון קלוב נע• נרינדס ן הילפס־קרײז 6*רן ימ׳*. דער זןפלער־קרײז הןס שוין ןנגעה1יבן ןרבעםן. *ין דער ערשסער ויי װערס גז• זןםלם ם*סערי*ל 6אר דעם *רכיװ *ון ביבליןםעק *ון *1יך ס*ר דער עםנןגרןסןשער קןםיסיע. דער קרײז *יז בו דעם בװעק ןרײן *ין פןרבינדוננען םיס *ײניקע םענםשן *ון הןס ש1ין בו סןרבײצענען עדסןלנן. עס *יז שוין *■געשיקס געװןרן קײן װילנע ן זןסלונג עםנ*גר*6ישן מ*סערי*ל *ון * פעקל ביכער, געזןמלם םון ם• לוסםיק *ון ה׳ י. שרעק. ס*עבי.ל די זןםלונג סון ה׳ שרעק *יז *ינםערעסןנס בוליב *יײ לןקולע *ויסנןבעס װ*ס זענען װײניק בןקןנס *ין דעד ברײםער װעלם. עם *יז בו הןפן, אז דןםםןל װעם ש1ין די *רבעם פ*ר דעם *ינםסיסוס הןבן ן סעססן יס1ד. עס *יז דער הוב םון די חברים 8ון קרײז זיך שס*רק ןנצושםרעננען, ןז די *רבעס זןל מי געהעריק *װעקגײן. לעםבערג *יז 6ון די שסעט װו ןם געסינען זיך *1צר1ת 6ון דעם ײדישן שןםן, *ון עם *יז ן •ליכס ■*ר די ■ריינד ■ון *ינכטיטום צו זען *1י6• בוםון דעס סןקסיםוס. דעם?1־טן ױלי ונןס *ין לעםבערנ נעהןס ן רעפע• ראס װעגן ימ׳א פרײנד ש. ברויךע, ד רעקסאר פון ךער ײדיש• װעלםלענער גיםנןזיע *ין בי*ליסס*ק, װע״כער הןט ל1 ס דער בקשה םון יװ׳* בןזוכם * רײ •ונקסן *ין נאליצ־עז (ססרי, זשןביע, קאסןװ, ■יםםין, םשאניסלאװ *. *) און *ײנגעש*עלם װיכםיקע פןרבינדונגען ס*ר זאםלערישער ארבעם. סשןרםקןװ. ךער זןסלער־קרײז בײ דער ■רץ• ביבליןםעק, װעלכער הןם שוץ 6יל נעםון םןר דעם יװ׳* (ונ1לד1ת־ישו־ם*נוםקרי*ם סון 1600, סןרשידענע זעלסעגע בײס• שרי8םן *דנ׳י) הןם ■*ר דער לעצסער בײס בו פארבײכענען ן װימיקן *1יסםו: די חבײם איז געלונגען *ויסבוגעסינען *ײניקע כתנים 6ון דעם פשכיל *ון שריססשסעלער מןלף