Literarishe bleter · 1928-09-14 · 37 (14.9.1928) · p. Seite 726

37 זא ליטןראריסע נלעסער 726 טערט אויי* שטורם >.ון מארגן שױן װעט סען אין װײסן באהאלטן מיך הינטןירן סלויס... ...דבו װאס זזןל איך הײנט שוין בערײסן דןןם שסיל, װאס אויף לעבן און טויטז ז־גו װןןס זןןלן הײנס םײנע שפורן בארעגענען רגעס סון בער. װען ס׳הארץ באראסעטערט אויף שטורם און בלעסערט דעם װעלט׳קאלענדאר! באי־ענװיילער (שװאדבװארד) 1928. פ ו ז ײדישיזם טשערנאװיץ) / װיל־ינע דאך נישט םשסטן לויט װערסער, נןןר לויט די םעשים, זײער אינהאלט און זײער לןןגיק. אין דעם זינען הןזס אױך דער ביוניזם א גרויסן סאר• דיגסט. דתקא םון בױניסטישן שםאנדסוגקט הןןט דער גױניזם אן אינעװײניקםטע םתירה: דער גלויז איז םינדערװערםיק און אן אן אויםגאנג און דןןם גלות-פאלק איז .פארװעלקס גרןןז״, און אס דאס ״פארװעלקט גרןןז״ דארף דד.ס שאסן דעם גרויסן ,געדער פון לבנון*. איז עס געגליכן בו א פארלאנג אריבער• בושסרינגען איבער זיך אלײן... אבער סון שסאנדפונקט םון פןןזיטיװן ײדישיזם, הןןט דער ביוניזם ארויםגעװיזן א תהום מיט ענערגיע, װילנם־קראםט און עקשנותדיקן לעבנם־װילן, װןןס זענען םארבארגן דװקא אין גלות אין דעם פארװעלקטן גראז. דען אלץ, װןןס איז אין גױניזם א פ ג ע ס ו ן און אלץ, װןןם איז ןן ס ג ע ט ו ן, איז דןןך אפגעטון דורך דעם גלות. און װאלם ארץ-ישראל נישט געהאס קײן פרעסענזיעם אנטקעגנבושסעלן זיך אנטקעגן א װעלט מיט ײדן און אפגוגרענעגן זיך מיס זיבן םחיבות, װןןלס זײן השפעה און זײן באדײטונג געװען פאזיםיװ, נישט געקוקס גי די פראקטישע רעזולטאטן אויפן ארט גופא זענען װערס די פארשלונגענע כחות ןןדער נישט. קען אבער דער ביוניזם זיך נישס באםרײען פון זײן נעגאביע. בלײבט ער אין דער ײדי• שער װעלט װי אן ענטל אין א הינער-נעסם און בןןלן דערסאר װעט ער אלײן. אין שכם, אויף אײנעם פון די הינטערשטע געקרימטע געסלעך, װןןם בארג־ארו־סבו גום הר־גריזים, דןןרםן אין די האלב׳טונקעלע כאלוסעס—דןןרט לעבן נןןך די געשיכט• לעך־מומיזירטע שוםרונים-דער בײשפיל, װןןס דארף װארענען: א בװײג, װןןס זונדערט זיך ןןפ פון שטאם, םוז םארדארן... אבער דאס פרןןבלעם םון שאפן א םןןדערגעם ײדיש• עקןןנןןמיש לעבן איז נישם קײן פראגע םון אײנעם םון בװײ ערסער, נןןר םון אופעסום אויף דער גאנבער װעלם. דןןם זענען פרןןבלעמען ןןרטיקע און אלע גוזאםען אלװעלםלעךיײרישע. דןןס איז די ערשטע אויםנאבע פון דעם ײדישיזם. און װײטער. דער ײדישיזם איז לגםרי נישט נןןר א םןןלקםטימלעכע באװעגונג, װןןס באםיט זיך אײנבוהאלטן מײו האר״ז באראמע מײן הארץ בארןןמעטערט אויף שטורם — עס םוז שוין, װאס װידער געשןןן ביז םןןג װעלן נןןכלײפן שפורן נאך מײן נישם סאראנקערטן פען. ביז טאג װעלן טינט־סרןןסנס שװאדבע בארעגענען רגעם סון גער און מןןרגן שוין װעט זיך דאס הארץ מײנם פארשנײדן אין װעלם־קאלענדאר. ד י אויפגאנן (ס2 יאר נאך א. גאלזןמב (סוף) עס איז געװים אין א גרויםער מאם די שולד פון בױניזם ןןס די דןןזיקע פסיכןןלןןגיע. אײנםלאנבן גרעסערע שיכסן אין פאלעססינע— דאם איז א זאך, אין װןןם קײנער פון די ביונים גלײבס שוין דאכס זיך נישט, אלנפאלם — קײן אנטרינונג פאר אלע געדריקטע און םארפןןלגטע ײדן איז דןןך פאלעסטינע נישט לכל־הרעות. ןןבער בסיכןןלאגיש ארויםרײםן מאסן פון דערהײם, םארהאמעװען זײער אקטיװקײט. זײער ענערגיע אײנ• בולעבן זיך אויף די ערסער — דןןס הןןט דער בױניזם באװיזן. און דאס םוז באקעםפט װערן אין גרונט. ״א מיליןןן ײדן זע• נען איבעריק אין פוילן׳, .גראבסקי װעט אויםבויען דעם בױניזם״ —דןןס זענען די שעדלעכםטע רעזולטאטן םון ביוניזם. אלזןן, ןןם איז רי ערשטע אויפגאבע פון ײדישיזס — בו באקעמפן ןןס די פסיכאלןןגיע פון ערב׳עמיגראגיע. פון רעזיג• נאגיע אויפן ןןרם. קײנע פןןליטישע אקגיעס או; קאםפן םאר ,רעכס אויף ארבעס׳ װעלן נישט געלונגען. כל־זמן די אויבנ• דערמןןנטע פםיכןןלןןגיע װעם נישם באקעםפס װערן אין גרונס, באקעמםס דורך װןןרט און טאט מיט קןןנקרעסע מעשים פון דער ײדישיםםישער יוגנט. זי דארף שאפן דעם פאקס, געבן דעם םוסטער. װען די דןןזיקע יוגנם זןןל סארװענרן נןןר א טײל ענערגיע און גרײט זײן נאר אויף א טײל קרבנות, װןןם עם האס אפגעקאםט דער ביוניזם, ױןןלט דא אױפן ןןדס. אויף אלע ערטער, אונזער לעבן גןןר אנדערש אויסגעזען, װןןלסן די רעזולטאסן געװען נישס אין םארגלײך גרעםער, װי די, װןןם אין פאלעסטינע. די ױגנם מוז שאפן דעם סאקט. די געזעל• שאםטלעכע הילף, די ארגאניזאביע — דןןס װעט ערשט קוםען שפעטער, אזוי איז תםיד, אזוי נןןר קןןן דןן אויך זײן. ןןנשטאט דעם .בית יעקב לכו ונלכד.'—א פראקסישער לןןזונג:— האלם לויםט נישט, אויפן ארט פארפעסטיקט זיך אין דעם זינען װערט קענטיק זײער סיל געטון אין ראטנםארבאנד. דןןרטן גײם, דאכם זיך, א גרויםע אײנװןןרבלונגס־ארבעט. עס איז נןןר א שןןד, װןןם טוענדיק אזא גראנדיעזע ארבעט, װילן די טוער זיך און אנרערע םארזיכערן, אז דןןס אלץ װערט געטון נישט חלילה לשם דעם ,קלײנבירגערלעכן׳ ײדישיזם. ןןבער םען דארף