Literarishe bleter · 1928-09-14 · 37 (14.9.1928) · p. Seite 722

37 זא ליסוגרזרימו נלןוור 722 װי אזוי ל־־עװ טאלסטאי האט געארבעט (פון די זכרונות פון םאיד־יסטאים סעקרעטאר) און װידעראםאל: םען דארף זיך םטארען דו דערםירן דעם געדאנק גו אזא פשוטקײס, פינקסלעכקײס און קלארקײם, אז יעדער, װער ס־װעס איבערלײענען, זאל זןןגן: ״דאס און גארז דאס איז דאך אזוי פשוט*! און זיוליב דעם איז נױכיק אום• געהויערע ןןנשטרענגונג און ארבעט. טאלסטאי האם שסארק געהאלםן םון קירבן. נןך אין זײן טאג-בוך״ פון 1853 יאר הןןם ער נעשריבן: .קײן שום געניאלע בוגאבן קענען נישט םארבעםערן א װערק אזוי, װי עס קענען פארבעםערן פארקירבונגען. םון םארקירבן געװינס שסענדיק די זאך. מען דארף םיסאמןןל א כאפ טון דעם לע• זער און נישם ארויםלןזן אים פון דער דערהױבענער שםיםונג, אױף װעלכער ער הןןס זיך אױפגעהױבן*. כדי בו ארבעטן װי גע• העריק אויף א װערק,—זןןגם םאלםסאי, — מוז דאם װערק דיך אינגאנבן םארכאפן, .שרײבן דארף םען נןר דאן, װען, אײנטונקענדיק די פען אין סינסער, זןןלסםו דןןרסן איבערלןןזן א שסיק םלײש*. און װירקלעך, אלץ װןןם טןןלססןןי הןןט ןןנגעשריבן, םרןןגס אויף זיך די שפורן םון ןןס דער סיפער אױם• רעגונג, םון ןןס דער סול• שטענדיקער םארכאפםקײט םון דעם מחבר םיסן װערק. ןןבער דןןך םלענס ןןםס םרעםן, אז ער איז געװען נישם בוםרידן םיט א גאנגע רײ שאםונגען זײנע. איך געדענק, דןןם איז געװען אין םעברואר 1908. נןןכדעם װי ער הןןט געענדיקט די ארבעס, איז ער ארײן בו םיר און געזןןגם• .איך בין זײער בוםרידן םיט םײן אר• בעט. ענדלעך הןןס זיך אײנגעגעבן אױםבודריקן דןןם. װןןס איך הןןב געװאלס. אפס טרעפט, אז דו װילםט אויסדריקן א װעלכן־נישפ־איז געדאנק, דו דרײםט זיך ארום אים. און בשום אוםן כאפםטו אים נישס אױף*. די אינדערםריאיקע ןןנגעשטרענגטע ארבעט פלעגט דױערן 5-4 שעה, אוםגעפער םון 9 ביז 1. נןןכדעם םלעגט ער עםן םרישטיק און אװעקגײן שפאבירן בוםוס ןןדער רײטנדיק. אויף די שפאביר׳געננ, װעלכע ער סלעגט כמעס שטענדיק םאר• ברענגען אײנזאם, הןןט ער ארומגעפראכט זײנע װערק, קלןןר געמאכט די געדאנקען, ןןנגעםערקט שאפונג־פלענער. אינטערעסאנט איז דןןס, אז אםילו אױפן שפאביר, הןןט ער געםוזט הןןבן אבסןןלוטע שטילקײט. אםןןל פלעגט זיך בו י אים בובינדן א הונט, הןןט ער אײנפאל קומענדיק םון שזא ביר מיר געזןןגט ןןט װןןם: — שןןפענהויער זןןגט, אז אױב אין א הױז איז םאראן לעװ ניקןןלאיעװיטש (סןןלסטןןי) הןןם םארמןןגט א קןןלןן• םאלע ארבעס־פעיקײט. די פולע אויםגאבע םון זײנע געזאמלטע װערק, װעלכע דארף אינגיכן דערשײנען, װעט באשסײן םון א 90 בענדער, יעדער באנד בו 20—30 דרוק-בויגן. אויב מיר זןןלן נאך נעםען אין אכס, אז לעװ ניקןןלאיעװיטש םלעגט עסלעכע מאל איבערמאכן זײן יעדעם װערק, װי אױך דןןם, אז געװיסע כתב־ידן און זײער א גרױםע בןןל םון זײנע בריװ זענען םארלןןרן געגאנגען, קאן מען זיך םארשטעלן. אז אינ• דעראסתן האט ער אנגעשריבן םאר זײן לעבן דרײ מןןל אזױ• פיל, אײדער םיר װײסן. די םאמע ןןנגעשסרענגטע ארבעט םלעגט בײ טןןלסטאיען םןןרקומען אינדערםרי. גלײך נןןכן אויסשסײן סלענס ער מאכן א קורבן שפאביר םון 40-30 םינוט, נןןכדעם סרינקען קאװע, איבערלײענען די פןןםט און גלײך נעמען זיך פאר דער ארבעט. בשעת דער ארבעס האט טאלססאי געמוזט האבן אב• םאלוטע שסילקײט. דער בא• װוםסער פארטרעט םון נ. ג. גע. .טאלםטאי בײ דער אר• בעט״ גיס גלענבנדיק איבער די שטענדיקע ןןנגעשטרענגסע ארבעט פונם געדאנק. װעל• כע הןןט בעאקערט אין טיפע קװער־קנײסשן דעם שטערן סון דעם גרויםן שרײבער. ןןס װי אזוי טןןלסטאי רעדט װעגן דעם םאמענס סון באװוסטזיניקער ןןרגאני• זירונג און רעגולירונג אין פרןןבעס םון שאםן. אויף דער סראנע סון זײנעם א פלימעניק (אין א שמועם מכח םןןלערײ) ,בי אונטערדריקס נישט דער באװוססןיניקער אנאליז פון געשאפענעם װערק די באגײםסערונג םין קינםט• לער־ז — האס סאלםטאי מיס היץ געענספערט: ,אויף קײן הןןר נישט. די באגײםטערונג באשסײס אין דעם, װאס דו דערזעסט פלובלינג דןןס. װאס מען קען סון. די באגײםטערונג װײזס ןןן דעם אידעאל, בו װעלכן מען דארף זיך דערנענסערן. אויב די דןןזיקע באגײסטערונג איז נישטןן, איז בעסער נישם ןןנהויבן*. אין א בװײטן שםועס אויף דער זעלביקער סעםע זןןגט װידער טןןלםטןןי: ,װןןם גרעםער, װןןס העלער עם איז די באגײםסערינג, אלץ מערער מארודנע ארבעם םןןדערט זיך, כדי די באגײםטערונג אויםבודריקן. מיר לײענען בײ פושקינען אזוינע גלאטע לידער, אזומע פשיטע, און אונז דוכט זיך, אז בײ אים האט זיך עם גלײך אויסגעגאםן אין אזא םןןרם, םיר באמערקן גןןרנישם, װיםיל ארבעס ער הןןט אװעקגעלײגט אויף דעם, כדי עס זןןל ארויםקימען אזוי פשוס און גלאס״: סןיםסןי *ין נןרקי, יױט * )ןםןנו**•* וין ס*יםםן--פחײ ף*^י 4