Literarishe bleter · 1928-09-14 · 37 (14.9.1928) · p. Seite 723

723 ליםער&רי&ע בלעטער 37 ־וא ןטאל־יםטאי־^ו־יםשטעיך־יװג אין מאסלװע דעם 10<םן םעיםןםגער. אלן •!■ללי׳פ^ג, סדג#נלזלר■ דער ם$ולםם*י-םיזיי ביי וער כיםהילף 6ין .הױיט-װלםנ■*■•' * נרויםן ייבלליי-ײױםשםעליננ יוין דןר נעם־ידן םין פיזי ם*ר שיינןר קינםם. אלן ■■■םםנד 6ין דןד אויםשםןליננ נײען *רלין 6*לנןנרע •■םײליננןן: 1. .םאלפםאי אין דןד קינםם׳. <פ*לןרײ, סקיל*טיר, *ליכןניננ, נראװייר א. אז. װ.). דןר #■ם״ל װןט *ינויפנןשםעיט װערן 6ין די םאטןריאלן ■ין םאלפםאי-טיזײ, װי אױך םין אנדערע םיזײןן אין קינםט• נאלעריען. אלן דעם א*טײל װעלן אריננין ■ארםרעםן םין םאלסטאיןן איײן, בילרער או ף טןםעם •ין זײן לעבן, װי או ך אלליםםרא*יןם *י זינע קינםםלןרלשן װןרק. 2. ביײער׳אםט״ל. די םאטעריאלן ■ין דעם אםטײל װןרן םאר• ם״לט אויף 3 נריאןם. אלן דער ערשםער נריאן װןלן ארדנגללן די ערשטן םיבליקיריננען םון יעדן װערקן אלן דער *װיטער נריםע זןנען אײננןשלאםן די אױםגאפן ■ין טאלםאיס װערק אױף דער ריםלשןד און אױסלענדישן ■■דארן. אין דןר דדיטןד נדיםן װןם אדיננײן דער םאםןריאל אויף דער םןםן .םאלכםאי אין דאם *ארישע ריסלאנד*, דןר דאזלקער םאטעריאד װעם באלוינסן די געשלכטן םין די *ןנזיר אין נןרלנט םאראאלגוננןן אױף טאלפטא־ם װערק און די רדי*ות אויף זינע נאכ*אלנער. אהער װןלן אױך ארײנגײן די איםלענאלע אויםנאבן אין םאלםטאים װעדק. אלן 3-םן אאטײל גײט ארײן דעי כחב-ידןיארנלװ, אין פנלל םארשלרענן ארנלװיםאטןריאל װעגן טאלםטאיען. דער *ןנםראארניװ האט *ינןזאנם דעם טאלםםאי-םיזײ זײן אקםלװן םלטהילף בײם ארנא- נױלדן דעם דאזיקן אוםײל. אויף דעד אױסשטעלוננ װעלן זין 41 ■ארטרעטן אין 33 םקילם- םירן ■ין טןלםםאיןן, װעלנע זענען נןםאכט נעװארן םין דל ןרשט- קלאםיקן קלנםטלער: רן■'[. •אםטערנאק, גע,־ י ברובע*קאי אין א םך אנדערע. אין דןד אאטיל .טאלםםאי אין דאם *ארישע רוסלאנד- וענען *אראן א םך םאטעריאלן, װעלכע נאראקטערלזירן םאלכםאים בא*ױננ *י דןר זעלבםםהןרשונג, םאלםטאים בריװ *ים *אר, דאקיםןנטן םין דןר *ײט, װען טאלםםאי האם זיך נעטינען אינטער אזשאנדארםןן• אויפזלנם, דל ■אלל**-ענינים םין דל טאלםטאיער (םאלםטאים אנהןנ• נעד), ר אקוםענטן. װעלכע זןנען שיך *ים ■ארװערן די *װןרוננ ■ין םאלםטאים 80-יאריקן ייבללי א. אז װ. אין דןר א*ם*ל ,טאלםטאי אין די *ענזיד־ זענען טאדאן זעל• םענן ןקזעטאליארן םון אױםנאבן, װןלנע זענען ארױםגעגיםען נעװארן *ין טארקױף, אין טארברענם לױטן באפעל *ין דןר 3-םןר אאטיליננ (זשאנדאדםןן-םארװאלטוננ). א םך *ון אם דל אויםנאבן זענען דןרשינןן םיט אױםנןשנלטענע טײלן, א םך-אינםערערדלש א. אז. װ. די נאנבן געשירטע םון םאלםטאים אװןקנײן טין דער קלרך װעט טארנןשםעלט װערן אלן ארלנינןלע דאקוםענםן-דל באשטיםינג *ון דעם סינאד, םאלםטאים ןנטטער, אײםיקלען אין קלרלעבע זשיד״ נאלן• א םך טאטןריאלן זןנען אויך *ינוי6נעקללבן געװארן ■אר דעם אטםיל .םאלםטאי אלן דןד שװאי*םאהדלקעי ללםעראטור״ בעת דעם ױבללײ 6ין 1908. אױף דער אויםשטעליננ װןלן באװלזן װערן אן עדך 2 טױזנט בירןר, אלן װןלכע ןם נײען ארײן טאלםטאים װעדק אין די אטיוטן װעגן טאלםםאיןן, װעלרן זענןן דןרשינען טאר דל לן*טע 10 יאר אלן דער נאנאןר װןלם. די דאזלקע בלכןר זענןן אננןשרובן נעװארן אױף 37 ש*־ארן• סארלאג ב. קיעזקין ערשם דערשינען: יי• נ,,*•״״ ײעיק *יז א. ר א ב ןן י אייגענע ערד רןןםאן. *רײז 7,20 גילדן. ניבהננויזזר, נינייאסםקן ראנאםו אדרעס: ס2 1>1׳גי16ס^ז,8׳*528זו,/^ .*3>61ק5 _■אי ג<<ס: 13.196 .0.א.<ז א שפיל-םויגל, איז דןם א סיסן, אז די באלעבאטים פארנעסען דן נישס פיס קײן גײםטיקער ארבעט. איך סיל דןןס איבט בײ די דןןזיקע הינט. םאר םיר איז דןןס ■שוס אן אומגליק. א גאנבן װעג: .האם-האם־האםו׳ דו באװײזט נישט בי םאר• סראכסן זיך אויף עפעם... אוםקערנדיק זיך םון שפאגיר, ■לעגס לעװ ניקןןלאיעװיטש שלןןסן א שעה ןןדער אנדערהאלבן אין נאכדעם מיטאגן. אין די אװנם-שעהן םלעגט ער ארבעטן װײניק. די אװנטן םלעגס ער םארברענגען אדער אק אלגעםײנע שםועםן, אדער אין לײענען, אדער אין דיקםירן בריװ. װעגן זײן דיקםירן בריװ דארף מען זאגן עסלעכע װערטער. אין 1908 האט דער בארימסער עריםאן בוגעשיקט טןל• םםאיען א םתנה — זײן דערםונדענעם םאנאגראף אויף דיקםירן בריװ. לעװ ניקאלאיעװיטש איז געװען דערםון שטארק ביםרידן. אינגיכן האב איך זיך אויםגעלערנס םטענאגראסיע און איך האב אנגעהויבן בו םארשרײבן זײנע בריװ אונסער זײן דיקסירונג. סאלסטאי האט נישט אנערקענט דאס שרײבן בײנאכט. אין א שמועם םיטן זון םון דעם באװוםטן םראנבויזישן שרײ• בער װאניוע, הןט טןןלסטאי׳געזאנס: — ארבעטן ארבעס זיך גוט בײטאג, נןןכן שלאף. בײ• נאכט, נאך א גאנבן טאג, קען מען נישט םראכסן אזוי קלאר. בײ דער ארבעם איז געװײנלעך אזוי: אײנער ארבעט און דער בװײסער קריסיקירם. און אויב דו ארבעטסט בײנאכס, שלןןםס דער קריטיקער. איך בין ■ולקאם מסכים מיס רוסא, אז די בעםסע געדאנקען קומען בײנאכט, װען דער םענטש שלןןםם דך דורך, אינדערםי און בעתן שפאביר. טןןלםםןןי האם אפילו בוגעגעבן, אז מען קען באשטיםען װןןסערע װערק זענען ןןנ• געשריבן געװןןרן בײנאכס. — דיקענם און רוםןן—הןןט ער געזןןגם— הןןבן געשריבן בײטןןנ, דןןםסןןיעװםקי — בײנאכט, בײרןןן — אויך בײנאכט. דערבײ הןןס װאגױע געסרעגס טאלםסןןיען: — און איר האס קײנמןןל נישט געשריבן בײנאכטז םןןלםטאי האט אביםל געסראכט און געענטםערס: — בײנאכס הןןב איך געשריבן דעם פלאן פון םײן װערק .דער פח םון חינםםערניש־. װאגױע הןןט אויך געסרעגס בײ טאלםטאיען, הלמאי האלט ער, אז רויכערן איז שעדלעך בעתן שרײבן. טןןלסטןןי הןןט געענססערט: .עס שװאכט ןןפ די קראםט םון דעם געדאנק און םאכס אוםקלאר זײן אויםדרוק*. טאלםםאי האט ןןנערקענט, אז א געדאנק סארמןןגט אויך זײן זענים: — אםאל סרעםט, אז דו כאוםט אויף דעם געדאנק, װען ער װערס נןןר-װאם געבוירן. דאן װעט ער נישט זײן אזוי שסארק און קלאי, װי אין זעניסז אן אנדערש םןןל טרעסס. אז דו כאםםם אויף דעם געדאנק דאן, װען דער זעניט איז שוין אריבער. אויך אין דעם װעם דער געדאנק זײן שװאך. טןןלםטאי אלײן םלעגט זיך םםארען אויםבוכאםן יעדן נײעם געדאנק, װןןם םלעגם בײ אים געבױרן װערן אין זעניס• םאל, אין סאמע רעכסן ברען. בוליב דעם, סלעגט ער גאנץ ןןפס בײנאכט, װען, איבערװעקנדיק זיך פון שלאף, זענען אים געקיםען אויםן זינען נײע געדאנקען, נישט םוילן זיך עסלעכע םאל ןןנבינדן א ליכט און םארשרײבן זײן רעױן, כל-זמן עס איז נןןך שטארק אין בולט דער אײנדרוק םין דעם, װאס ער הןןס םון דןןסנײ דערזען.