Literarishe bleter · 1928-09-14 · 37 (14.9.1928) · p. Seite 721

721 ליסערארישע פלעטער 37 זא נאקזזנטן ײדן, װאס א קןסיע דערסזן לײג איך <ײ. די םעג רי|*ן םיר םון םןןסקװע געעיקם א קןןלעקסיװן נריװ *ום קיםיניעװער ג$)ל$ןװא, װ$ןס דריקס-אוים אינזערע געסילן װעגן דעם דןןזיקן שרעקלעק עגץ. איך װעל זײער זײ,׳ *וםרידן םיסנוװירקן םאר אײער זאםל־ בוך און איך װעל מ*ך באםיען ןןננושרײן עםעם, װןןס ז$ןל זײן בוגעםאסס בו די איפשםעגדן. *ום בןןדויערן, איז ד$ןם, װ$ןם איך ה$ןב בו ז$ןגן, הײגו״ אז דער אײנביקער שולדיקער נישם נ$ןר םון די קישעניעװער נחילקײסן, נ$ןר סון יענעם גאנבן םירוד-הלבבות, װ$ןם װערט ארײנגעטרןןגן אין א געװיסן קלײנעס םײל — און נישס קײן פןןלקישן — סון דער רוסישער באםעלקערוננ, — אח גןןר די רעגירונג, דןןס, *ום באדויערן, קןןן איך נישט זןןגן אין א רוםי- שער געדרוקטער אויםגאנע. לעװ טאל־יםטןןי >-טן מם' 1901 באװוססער ײדישער {!רטירס מאה מעיעוסאז געשסןןרבן אין ראסנ• םארבאגד, װו ער הןןם די לעבטע יןןרן געשםילס. וי תאוה אונטעו די אולם-בײמער דראםע םון ױדזשץ א׳ניעג־1 סון ענגליש—אברהם סײסלבוים — דרוקט זיך אין .די ײדישע װעלט• טעאטער ,על־ייזעובש״, קארןןװע 18, סעל. 13 ■241. ־-״■־י־״-״י״ז״י״-י-אבוהםטייטלבויס ףיל ק ^ורח אונטער די אילם־בױמער׳ //* ו ו ו דר*מ■ יין דרײ *קסן ■ין ןן׳גחגל, רעזשי #כדמם ■ייסלכוים, ד*ר?*ר*1יס *ין קןססיוםשן סויל אוייף דער םען. און פאקט א ײדן, װןןם קלײבט דןןם געלט םיס *ירונג, װןןם די מ ע נ ט ש ה ײ ט הןןם םארלוירן בשעת די םארםיאנער זענען ארןןם בו אונז און האלםן בײ חרוב םאכן אונזער זינדיקע װעלס... םון אונזערע רוםישע זשעניען, װי גןןגןןל, סורגעניעװ, חןסטןןיעװסקי און אנדערע, רעי איך גישם. זײ הןןק געקענם אזוי א ײדן, איך האב פורא בו זאגן, װי איך קען א פארסיאנער. נןןר אסילו אזא ליבער פענסש, װי סשעכןןװ, װןןס האט, װי עם װײזם אויס, יןן געזען אםןןל א ײדן, פאכט אםאל אין דער רןןזיקער באבױנג אזעלכע םעלערן, לןןז ער םיר פוחל זײן אויף יענער װעלם, אז םען קןןן זיך נישם אײנהאלטן םאר געלעכטער. ןןט דןןס זענען געװען די געדאנקען, װןןם הןןבן םיך גע- שטױםן בום גרויםן אםןןסטןןל םון יאםנעםןןליאנע. איך רעד שוין גישט פון דעם, װןןס איך נץ גלאט געװען זײנער א חסיד םון זײן אוםגעהויער נרויםן קינםטלערישן טאלאנט און אן ןןנהענגער סון זײן תורה. איך הןןב געהאלסן, אז זײן תורה איז אונזער — ײדישע — וזורה. אויף א םך — א סך םונקסן איז ער, נןןך םײן םײנוגג, זיך *ענױםגעגאנגען םיט אונזערע ײדישע חכםים און בדיקים. זײן אײביקע םלחםה םיםן יבר־הרע, םיט שטן םקטרג. זײן ןןנװײזן אלע םןןל אויף בער-בעלי-חײם. אױך זײן אװעקלןןזן זיך אין דער װעלט ארײן, און זײן װעלן אװעקגײן םון ױך אלײן, און זײן סױס, און אסילו די קבורה זײגע — אלץ, אלץ איז ײדיש... איך האב געגלױבס באפונה שלםד״ אז בײ א םערזענלעכער געלעגנהײט װעט םיר גריגגער זײן *ו איבערבײגן דעם דןןזיקן גרויםן קינססלער און דענקער, אז אין דער נרױסער םענגע םון םיליןןנען םעגטשן, װןןס זענען אלע אופגליקלעך יעדערער אייף זײן אוםן, געםינען זיך עטלעכע םיליןןן אוםגליקלעכםטע םון די אופגליקלעכסטע, נערױבטע םון יעדע םענםשנרעכט, װןןס קוקן-ארוים אויף זײן פעכסיק װארט, װ, אויף םשיחן... םיר איז נישם ןןבגעגןןלסן בו זײן אין יאםנעםןןליאנע. איך הןןב נןןר געהאט א געלעגנהײט בים אים בריװלעך זיך בו סאר- שסעגדיקן װעגן א יריװאפ-זאך, נןןכן ערשדן גחיםן קלאסישן קישעגיעװער *ןןגרןןם (1903). אויף דער םרינביםיעל בארירטער קרענקלעכער םראגע הןןט ער םיר אין געבײלסע שםארקע שטחכן זןםגעענםסערט. אײנער םון זײנע בריװ *ו םיר איז געװען סאר- עםנטלעכט. ןןבער גישט איננאנבן. םון קישעניעװער םןןנרןןם ביז איבט זענען םיר, דאנקען גןס, אװעקגעגאנגען אװי װײס, אז איך גלױב נישס, אז איבס זאל זײן דער םןןםעגם דעם בריװ בו סאר- עםנםלעכן... נײן. איך האב נישס זוכה געװען בו קענען טןןלסםאיען *ערזעגלעך — און דןןס װעט פיר באננ סון ביז פײן לעבסן טאג אויף דער ערד. אםנים, ם׳אױ באשערס, אז םיר זןןלן זיך שױן טרעםן ערגעץ דןןרט, אױף יענער זײס לעבן, דןןרט, װו — לאםיר הןןםן — ס׳איז נישטןן קײן שום ,סשערסא ןןסיעדלאםםי׳ און נישם קײן שום ,יעװרײםקי װןןםיןןם״. זאל עם נאר נישט זײן אזױ גיך, עם װילם זיך נאך אביםל אנפוסשען אויף דער װעלט, און זען, װאם װעם זײן װײטער... שלז׳ם-עליככש נסרװי (*יס*?י*ן), 1-סן רממפסר, 1910. בריװ פון ל- נ. טאלסטאי צו שלום-עיד־יכם םאלאםאן נאאוםאװיסש, די שרעקלעכע נבלה, װאס איז אסגעטון געװארן אין קישי- נ עװ, האם פיך קרענקלעך איבערראשס. איך האב טײלװײז אוים- געדריקש פײן באבױנג בו דעם דאזיקן ענץ אין א בריװ בו א