Literarishe bleter · 1928-09-07 · 36 (7.9.1928) · p. Seite 711

711 ליםןרארישע נל ע ס ע ר 36 זא קריטיה.-רעצעגזיעס. 3יבליאגראפיע.-כואניה. װאס מען שרײבט װעגן ביבעג לאנישן און אזוי םענשיעך-פאדערנעם רןןםאן סון אינזער נײסטער ב״ט, א סשוטע דערבײלונג, אסילו א נאנץ-אינםערעםאנטע, אבער שוין א בו קלארע און סליסיקע, װאם איז גארנישט אין גײםט סון אט דעם סארװיקלטן און סםיכיש-אופרויקן װערק און סון זײנע העלדן, װעלכע װארבלען אין אינזער איםפארשםענדלעכער םלחפהדיקער תקיסה. שוין בײט אװעקבוװארםן די דאזיקע םארקירזונגם-םעםאדן סון די איבערזעבונגען, — און איבעריקס: װ ע ר נים עם ר ע כ ט אויף דעםו יא, רעכס! איז דען בײם םחבר נישט טײער יעדעס װארס, יעדער זאץ, יעדער אויםדרוק, — איז דען דער איבערזעצער דער בעל-הבית איבער דעם דיכטערם געדאנקען און דעם דיכטערס װארס-שסיל?.. אזױ זענען אין דער איבערזעבונג אײנםאך אויםגעםעקט דא דער אנהײב און דארס דער םוף סון א קאסיסל און אפאל בײדע בוזאםען (זײטן 174 םון דײסשן אריגינאל, עישטע אויםנא- בע סון יאר 1927; ײרישע איבערזעזונג — זײט 95,ארער זײסן 190 — 191 דײסש, 104 ײדיש א. אי. װ.). אין אן אנדער ארם האס דער איבערזעעער נאר געםאכט סון גאנצע 16 דײסשע זײסן בלויז 2 ײדישע... (זײטן 319—327 און 328—335 דײטש און 168—171 ײדיש) אײנצלנע זײטן װערן דורכלאזן אין א רײ ערסער (49—50 דײטש, 24 ײדיש; 58—61; 270: 314 א. א.), װענן אײנצלנע דורכנעלאזענע שורות און זאצן איז שוין נישטא װאס צו רעדן. די םאסא און לידער זענען אויך דורכנעלאזן און סיל ער- טער אין בוך זענען סתם ארופנעשניטן געװארן, באזונדערס אין די לעצטע טײלן (זײסן 5, 141, 182, 186, 191, 310, 314. 361, 392—398 סון דער דײםשער אויםגאצע). * *די כאראקסעריססיקעם םון סאםארקאנד (ז. 178, דײטש) און סראג (ז. 103) אין םארגלײךםים דאס דײ ט ש-עסטרײכישע; די סוריססן-װענן אין איטאליע (ז. 310): סאראער ערטער (ז. 389, 397 א. א.); די שסעט, די סלעצער, די נאסן, די האטעלן, די קאסע-רעססאראנען, — דאם אלץ דארף דער ײדישער לעזער נישט װיסן, — און דערפיט װערט אװעקנענוםען םון אים דער ק א ל א ר י ס סון די סאטרעסנדע טײלן םין בוך און די יעניקע אײגנארטיקע סארשםעלונגען, װאס זענען תפיד םארבונדן םיס קאנקרעטע סונקטן און נעםען און לײגן זײער באזונדערן שטעפסל. און אויב אסילו די איבערזעצוגנ גוסא םון ז. קאלםאנא• װיםש איז א דורכאויס-קארעקטע, — קען אבער די עצם באצױננ צום דיכםערס װערק נישט אנגערוסן װערן אנדערש װי: ה ם ק רו 9 ־זןאון נאך גרעסער איז דער םארדרום דעריבער, װאס דאם בוך (200 זײסן קאםסאקסער ײדישעד שריםט אויף קנאסע 400 קלענערע זײםן םון דײטשן סעקסס) איז ארויםנענעבן געװארן גאנץ סײן און ציכםיק און םיט א שײנער הילע. די שסראך ס<ן דעד איבערזעצוננ — איז א רײנער און גוסער ײדיש, אסשר בלױז א ביםל צו טרוקענער. סונדעםסװעגן איז װײניק געלונגען אזא מין זאץ: .אטםאכס םיר װידער דעם הױף א נארישער ױנגער שנעק, אן אפת קינד״ (ז. 29). .ם א כ ן ד ע ם ה ו י ף־ זאל דא באטײסן דעםזעלבן דײטשן אויםדרוק. דעם רוסישן .אוכאזשיװיאט־, — אויף ײדיש אבער װעט עס קײנער נישט סארשפײן. סיאיז טאקע שװער איבערצוזעצן אויף ײדיש דדם דאזיקן באגריף, אבער על בל סנים בל־^עטערנדיל. (קורצע באםערקונגען) 1. דאס צװײטע בוך םון ריגער םארלאג, ,ביכער םאר אלע- פען* איז די איבערזעצונג םון םאקס בראדם נײעם ראםאן: .די םרוי, גאך דער םאן זיך זעהנס*, — װאס הײםם אין דער ײדי- שער אויסנאבע: די םרוי םון אונזער בענקשאסט״• דער םארלאג האט זיך באםיט ארײנצוטראגן שינוײם, אוים- בעםערן זײן םריערדיקן סעלער און ענדעיץ זײן געװעםם-אנגע- הויבענע קרומע ליניע: דאם םאל זאל שוין האבן דער סארלאג נעגעבן א .נאנצע,־ זאך, און די איבערזעצונג האם ער אנגעסרױט דעם באקאנסן ײדיש-קענער ז. (ה.) קאלםאנאװיםש. איז די ײדישע איבערזעצונג םון בי־אדם װערק טאקע באפת א ״גאנצע* זאך? צום באדױערן םוזן םיר װידער קאנסטאטירן, אז נ״ן, אז דאס איז נישט אזוי. אין דער .סרוי םון אונזער בענקשאםם״ האבן פיר צו םון םיס א סארקירצסער ארבעס און—װאס איז נאך ערגער — אסילו פיס א רײ .רעדאקציאנעלע׳-ע נ ד ע ר ו נ ג ע ן, װעלכע באשטײען אין דעס, װאס אץ סיל סאלן זענען אײנםאך דורכנע- לאץ גאנצע זאצן און זײםן, און כדי אנצוהאלטן די דערצײלונג זענען צענױםגענוםען געװארן סארשידענע שסעלן סון סארשידענע ערםער םון דעם באסרעפנדן קאסיםל... און אויב אץ דער ײדישער איבערזעצונג איז בראדס װערק דערםירט ביזן םוף, איז םאקסיש איבערגעזעצס בלויז די עצם ססור-הםעשה, אבער גישט בראיס נאנצע װערק... צו װאם איז דאם געװען נויטיקז צו װאם איז דער ראםאן פארק רצט געװארן אויף א סערטלז אלץ כרי אײנצושסארן ארס אין ארײננעבן אים אין א ײ ן ײדיש ״ביליק״ ביכל, אדער כדי צו םאכן אים .צוםריטלעכער* םאר ״אלעםען*?!.. אלנסאלס, װײזט דעד סארלאנ דאס אץ ערגעץ נישס אן (אויך גישם דעם סאקס נוסא װעגן דער םאיקירצוגנ), — און די תירוצים װאלטן אויך װײניק װאם געקענס אנגײן. אץ דער ײדישער איבערזעצונג זענען סץ ראםאן ארויסנע- נואען נעװארן די ערטער, װאם האבן בײ םאקס נראד א טיםערן כאסײט, װו דער דיכסער .גריבלט* זיך, סילאזאסירם, סאעטיזירס, דרינגט ארײן אין די םארהוילענע װעלםן סון יענער זײס געםילן און חושיס, װו ער הײבם אױף די דערצײלונג ביז א סאטום, ביז די םודות סון סארנעסילן און האלב-םעלאפיזישע ריחות און שסראלן... ם׳זענען אויך _ אן א סארװאס און םאר װען — פיט גרוים זארג אויסגעםיםן געװארן אץ דער איבערזעצונג די נעםען םון די ״לעגדער, שטעט און גאםן, װעגן און שסעגן, איבער װעל- כע די העלדן גײען און די געשעענישן סליםן... דורכדעם אלעם האס די איבערזעצוננ סארסלאכס און סאר- אײנסאכם םאקס בראדם װערק, האס אים אסנעהאקס דעם אסעם — און .סאםולאריזירט סאדן ײדישן םאסן-לעזער״, נע- םאכט םאר אים לײכם-םארדײענדיקע געריבטן. םיט די דאזיקע אלע םארקירצונגען און אויםשגײדוגגען האש די אינערזעצוננ געםאכס סין בראדס זײער סובםילן, ססיכא־