Literarishe bleter · 1928-08-31 · 35 (31.8.1928) · p. Seite 691

691 ליסורורי#ו ו ל ו ס וו 35 זא ג. הױוסמןן ג. הויפטמאנם נײםטע דראמזי י $ ם ע ף שאוירון•) הןןט לעצטנם םארעםנטלעכס אן ארםיקל, װו ער שרײבט: .װען ג. הײםטמאן הןןט םיך דןן נישט לאננ אײנגעלאדן דורכן טעלעםןןן עו קיםען ןןװנס״אײט אין מאקם רײנהארדס דײסשן סעאסער, װו ער װעט אינז זײן נײםסע דרא־ םע םןןרלײענען, הןןב איך אים געםרעגס, װי אזוי די דראמע הײםט. דערױף הןןם םיר הויפסםאן געענטםערט, אז ער װײםט דןןם אלײן נישט, װעגן דעם װיל ער נןןך איבערשםועםן. זײגער אכט האבן מיר זיך בונוים• געטרןןםן. םיר זענען געװען דרײ ציהערער אחוץ דער װונדערםולםטער םין אלע בוהערעריגס, די םרוי מאר• גארעסע הויפסםאן. אײדער ג. הויםטםאן הןןט ןןנגעהויבן בו לײענען זײן נײםסע דראמע הןןב איך אים געםרעגט, װי אזוי די דראםע איז אנטשטאנען. ער האט מיר דערבײלט, אז ער הןןט װינטער• בײט א סך געארבעט, אז דער םראגםענס .א טןןג־בוך םון א אדלמאן׳, װןןס איז םיר באקאנס געװען, איז אין דער בײט אויםגעװאקםן אין א ריזיק װערקו אז אײניקע אנדערע ארבעטן, װעלכע איך הןןנ אויך געקענט אלם םראגםענסן, זענען אין דעם װינטער שטארק אויםגעװאקסןן ער הןןט דערבײלט װי דןןס דןןזיקע שטיק איז פלוצים רײף געװןןרן און אז ער הןןס אלץ אװעקגעלײגט און אין קנאפע צען טעג עם םארענדיקס. עס איז. בכן, א גאנץ נײע. פלוציםיאויפגעקוםעבע טעמע, װעלכע הןןס געמוזט תיכף דיקטירס און םארשריבן װערןו ער װײםט נןןך נישט, װי אזוי ער זןןל עס ןןנרוםן—ער װןןלט שוין געהאט א םיטול, װען דער דןןזיקער טיסול װןןלם נישס אויסגענוצט געװןןרן דורך אן אנדערן גרויםן דיכםער נןןך צוריק מיט םערציק יןןר. דערנאך הןןט ער אנגעהויבן צו לײענען. עס איז זײער א אומדאנקבארע אויםנאבע איבערצוגעבן רעם אינהאלט םון םרעםדע — און אםילו אײגענע — זאבן. צוםײסט זענען אזעלכע אינהאלטן ןןדער בעםער אדער ערגער, װי דאם שטיק אלײן. און אזוי לאנג װי א בינע׳שםיק איז נישט געררוקס און נישט אויםנעםירט געװןןרן, דארף מען זיך ןןפהאלטן םון צו געבן קורצע אינהאלטן. םוף־פל־סוף איז דןןך א שטיק געבויט נישס נןןר אויף א עפיזןןד, נןןר אויך אויף כאראקטערן, אויף נעדאנקען, אױף דער לעבעדיקער אנט• װיקלונג סון די םיגורן, װעלכע װאקסן-אוים אין לויף םון די געשעענישן אויף װירקנדיקע, אוםםארגעםלעכע פארשוינען, אסילו אויף פערזענלעכקײטן, און װער װײםס, װןןם ס׳םארכאפם םער אין דער נײסטער הויפטמאן־דיכטונג — די םעםע, דןןס •) י. *וסיר*, * רייםס-ײדיססר *ריוססססיסר. *ר *יז ה1י*סס*נפ *מסי&ססבר *רײנר *<ן *יז בןקונס *יס ה1י*ס**(-ק*גזנר. רשד. ראםאן, װןןם פארםעםט זיך איבערצוגענן דעם םאציאלן װענ ם ו ן ד ע ר ע פ א ב ע םים אלע זײגע זיגזאגן און שסענן. צי דארף דער םאציאלער ראםאן, װאם שטײט אויםן טאג- סדר םון דער םאדערנער ליטעראסור, אזוי אויםזען, אויף דעם װעס ענסםערן דער דיבסער אלײן פיט זײנע נײע פרוװן און קינםסלערישער אנשטרענגונג. .צעםענס״ רוםם נאך ארוים צוזא- םען םים די גראנדיעזקײט םון די אײנדריקן, — אויך םיל אום. צוםרידנהײם. עם איז די איםצוםרידנהײט םיט אםתן, װעלכע ם׳האס שוין דערםילט, אבער זײ זענען נאך נישס נענוג דערװיזן. תיקון *טעות *1יף זײס 688, *ין ןנהויס גומם ןרםיקי ,ר*ר סןביןזסר רןסןן• (••*לס 1) רןרף זײןנ ,ס׳ויז ןן ןקסיװס רןסןנסי*, װזינ* נינרס-רי *יס װ*'ק, װןסװניס נ***1י; ו קריסיס-רסנקנריקסר רסןייזם, װןם קןנסראיירס׳ *. *. װ. ם*םי*ין וין י*ד*י *יניםןװיס*, זוםינוך וין זנרינװז, *רסיקי*ן *ין ם*ס*רי*ין, *רױסג*נ**ן *ים ס*י1יק• יוייקן י1ני *ין י. נינים*װיס*ם סינ*נםי*י*ר *ין ג*־ ז*י**1םיינ*ד ם*סיקײס, *ינם*ר ר*ר ר*י*ק1י* .י1 םיס * חקיפח •ין מײ• ײװין. װיינ*, 1928, 367 ז׳ םעםוארן סין אײגעם פין די אגגעועענםשע װילנער אלטע סוער. דער בעל-ה־ובל, װי ער איז םארגעשסעלם אין די אלע באשרײבוגגען םין דעם בוך, איז אײנער םרן די םײנםטע טיפן םון די אסאליקע םיםיאשישע עסקנים. און אן עסקן, װאס אט האט ער זיך םא־געשטעלט אין א דעלענאציע םאר ניקאלײ ׳11, און באלד נאכדעם זיך געלאזט גײן םון הוױ צו הויז איבער װילנע, כדי צוזאפענצוקלײבן נדבות םאר א םושב-וקנים, ארער פאר אן אנדער װױלשעסיקער אינםשיטוציע. װעגן די םארדינםםן םון דעם בעל-היובל דערצײלן םיס ליבע זײנע םרײנד. אין בוך װערט גענױ און פינקםלעך באשריבן םערציק יאר םון א ײוץ, װאם האט םיל צײם אפנעגעבן פארן בלל. בדרך-אגב װערט איבערגעגעבן דאם לעבן םון א כלל. װילנע איז א גרויםע ײדישע שסאט, און גלײכצײטיק שפיגלט עס אפ א שטיק ײדיש יעבן אין פוילן אץ אין רוםלאנד (םאר דער םלחםה) םיט איר כלל-לעבן און אינפערעםן. דער קוםענדיקער פארשער םון ײדישן געזעלשאםשלעכן לעבן װעט סיל געסינען אין די .םעםוארן םין ישראל בוניםא- װיסש*. ײדישן האנדל אין געשעםסן, ײדישן אײנסלים אויף םאר- שײדענע םינאנםיעלע אינםסיטיציעם, אינערלעכע ײדישע ענינים, װי קאראבקז, װוילםעשיקע אינסםיסוציעם, שתדלנות אץ די הויכע םענםסער, תלםור-תורות. ישיבות, ם׳װעס דא געםינען פאטעריאל װעגן שחיטה׳סארבאט, װענן פריזיװן, אסילו א בלום-בלבול סעלט דא נישט. די צײט, װאם די דאזיקע םעםוארן נעפען ארום, איז זײער אן אינסערעסאנםע. דאם בוך געםט ארײן אויך די יארן םון דער װעלט-םלחםה פיט דער דײםשער אקופאציע, װאם האט אין די קרעסן געהאס א באזונדערס אײננארסיקן פניס. דאס בוך האם געװים אן אינסערעם אויך םאר א פשוטן לײענער. בײם סוף סין ביך געפיגען זיך די רעדעס, װאס זענען גע- האלטן געװארן לכבוד די יובילײ־םײערוננען; דאם רוב באנריםונ- גען זענען אין א זאפסיקן, גוטן ײריש. דערמאנען םיר זיך בײ דער געלעגנהײס דעם חנוכת הבית סון דער ױדאיםסישער ביבליא- טעק לעבן דער װארשעװ-ר סינאגאנע, װו םען האס געדארםט האבן אלע נישט־ײדישע קװאליםיקאציעס ארײנצוקוםען אהין, — און ערשט דעםאלט זעען םיר דעם אונסערשיד צװישן װילנע און װארשע. _ש■ ן■ פארלאג ב• ק׳^עצהין פראפ. ד׳ר פ• שניאורםאן דער וועג צום מענטש (די יםידות םון םענפש*װיםנש*פט און די לערע פין נןרודןישגךט _— ם-ייז 4.50 גילח —_