Literarishe bleter · 1928-08-24 · 34 (24.8.1928) · p. Seite 667

667 ליסןרוריןן נלזסז ר 34 זא דערנאך הןןט אין דער שטילקײס, װןןס הערשט אין קאסער, פלוגים אויםגעשןןסן א געװײן אײנע םין די גװײ גאםן־מײדלעך, װןןס זענען םריער געלעגן אױף דער פןןדלןןגע, עוגעדעקט בײדע מיס אן אלטן שאל. און אלע הןןפן זיך עו איר א לןןז געגעבן מים א געםיל, אז דןןס איז זי... געװים זי — בלױז זי אלײן מײנט םען... אלעמען איז אױף א רגע גרינגער געװןןרן. נןןר באלד הןןט זיך יעדערער גוריק אונטערגעסונקען אין זײן אײגענער שרעק, װײל די םויד הןןט נןןר געװײנט םיט א גאנץ געװיינלעכן שסילן געװײן. מיס װעלכן מען װײנט ןןסט איבער קלײניקײטן. אײנציקװײז און אנטוישט איז מען םון איר אפנעטרןןטן יעדערער בוריק אויף זײן םריערדיקן ןןרט געבליבן איז דןןרט נישט װײס בלויז דער בחור, װאס קלעםם ארום רב אהרונען. שסײענדיק בו די ס״דן מיט די פיײגעס, הןןם ער עמעבן דערבײלם װעגן זײ אויף ײריש און מיט האלבע װערטער, כדי זײ זןןלן נישט םארשטײן: — םאר שפיןןנאזש... כ־האב עס געהערט םונם רױטאר׳ מײער, מע זעט דען נישטז — פױלישע. זײ זןןגן: .סען הןןס אונז, זןןגן זײ, ארעסטירט, װײל מיר זענען שיכורערהײט ארומגעגאנגען אין גאס... םיט נאקעטע בריסטן״. בײם בחור הןןבן געפלאמט די באקן. ער האט א רײב געגעבן די רעכטע באק זײער משונה, װי ער װאלס םיט די םינגער װעלן אויסקנײטשן אין איר א שמײכל. — איר זןןלט ןןנקוקן בײ זײ בריסטן. — הןןט ער אויף זײ געװינקען, — בעהאקטע, באזעבסע מיט מכות... םון דער אמתער קרענק... און אין דער אײגענער רגע הןןס ער שוין געקוקט אזוי, װי גלײך נישט ער הןןט עס געוןןגט. ער הןןט דערצײלט װעגן זיך, װעגן זײן ארעסס און װעגן רב אהרונען, בײ װעמען ער הןןט געדינט. — איךז — הןס ער ארויםגעװןןרםן די אקסלען, — װןןס הןןב איך דען מוראז איך הןןב בײ אים געדינט — א סלו• זשאשטשי... איז װןןס, אז איך האב בײ אים געדינסז איך האב בײ אים דען געהאס חלק, הןןב איך בײ אים געהאט. די םעטע יויך האס ער אלײן געגעסן. נןןענס צום ארויםגאנג םון צימער הןןט ןןנגעהויבן זיך ארומצושארן דער גרײז־גרויער ײד, װןןס הײםס רב אהרן. זיך ארומשארן און װארטן. סןןםער װעט זיך דןןרטן באװײזן דער רויטארמײער, װןןם הןןס נעכטן געהיס די סיר. זײן גרןןבלעכע נןןז הןןס דערםןןנט ןןן סןןלםםןןיען-זי איז געװען בלאס. נאר זײן האלזיאון־נאקן איז געװען רוים — א םעםטער צעהאקטער האלז׳און-נאקן םון אן עלםערן, זײער קרעססיקן ײרן. ער הןןט זיך צוגעזעצט אויף עמעצנס א פעקל נישס װײט םון דער סיר לעבן יוזין און הןןט זיך םארטראכט. — סיליפןןװ, — הןןט ער ןןפגעזיםצט, — דער נאטשאלניק, הײםט עס. נו יןן. זןןל זײן סיליפןןװ. נננא!... אז םאר מיר איז ער גןןרנישס מער װי א שלית. ער הזןט זיך ןןנגעשפארט מיס בײדע הענם ןןן די קניען. — םאראן א םשנה. — הןןט ער געזןןנס, — היה רחוק מבית הסקילה ארבע אמות—אז מען פירט צו דעם סארמשפםן םיר טריט םארן ןןרט, װו מען דארף אים זײן רעכט טון, — מםשיטין אותו את בגדיו — ציט מען םון אים ארןןפ די קלײ• דער. אזוי שטײס... םפשים. װןןם איר זײפ: װןןם װונדערט איר זיך אזויז... פונקס, װי סע שטײט... ער הןןט פאמעלעך מיס אײן האנס אױסגעגלײכט די — יאן קאלינא! םען הןןט אויםגעשריגן אויםן קול: — װער איז דןן: קאלינאז! יאן קאלינא — א שװארץ־געברעםטער דןןרפס־שײגעץ םיט א קרעםטיק-ארויםגערוקט אונטער״םויל, םיט א גרויםן רויטן םלעק ארום לינקן אויג — איז אין נײע םעטע שסיװל און אין צוגעפוצסע בגדים םון א צוםרידענעם בעל־גוף געזעםן אין װײסן עק םון ציםער נעבן ארעססירסן דריםלדיקן גלח. װןןם שפארט דעם שלעפעריקן קןןפ אויםן נןןענטן סישל. יאן קאלינא הןןס זיך אויםגעהױבן סון זײן פלאץ פאמעלעך, הי װיסנדיק פןןרויס, אז ער װעט דערויף חרטה האבן. נאר אײרער ער הןןט זיך אינגאנצן אויסגעהויבן, האט ער זיך צוריק אראפגע• זעצט. טיף אונטער זײן שטערן הןןט אנשטאט אויגן א בליק געגעבן עפעם טומפעס. אוםבאקאנטס. זײן רויסער סלעק האס דך אנגעצונדן. אין קאםער הןןט מען װעגן אים געזןןגט: — םארםישט אין שחיטות. םך־הבל אין דרײ... א פעטלו• רןןװעץ. םען הןןט אים דערקןןנס אין רויטן פליאם. אויף יאן קאלינא האט מען א קוק געגעבן מיט א לאנג• לעכן קאלטן בליק, איבערשטעלנדיק אין צעטל זײן נומער. מען הןןט איבערגעלןןזט אין קאםער א ריח םון םרישן קאלםן דרויםן און מען איז אװעקגעגאנגען. מען הןןט צוגענומען םון דער סיר דעם רױטארםײער — דעם היסער. אין קאםער הןןט מען זיך דערװוסט: — אויף זײן ןןרט הןןט מען אװעקגעשטעלט צװײ נײע עמעצער הןןם א םרעג געגעבן זײער נאיװ: — צוליב װןןס עפעם נײעז קײנער הןןט נישט געענטםערט. רנ אהרן הןןס ןןננעהויבן צו דאװענען זײער שטיל, זןן א שנתדיקן ניגון. דענסטםןןל הןןט םען אין קאמער דערםילט, אז דער םרימןןרגן ציט זיך שוין זײעד לאגג און אז אויסער אלע ארעסטירטע, אויסער אלע, װןןס באדינען די קאנצעלאריע, און אויםער דעם נאסשאלניק םיליפןןװן, איז שוין צוגעקומען נןןך ״עםעצער׳ — א םיל שטרענגערער און פיל מער הארטער. אײדער אלע שטרענגע און הארטע םענטשישע הארן! ער גע• םינס זיך שוין דןן ארום דער קאמער. כןןטש מען זעט אים נישט און כןןסש מען קןןן ״אים׳ זיך נישט פןןרשםעלן; ער איז אהער געשיקם םון אלע עקן אויםגעברויזםן לאנד און זײן גײםם איז םידת־הדין — מידת*הדין םון דער רעװאלוציע. אין גרוים שרעק הןןם מען סארגעסן, אז מען איז דערשרןןקן. און װײל מען הןןט נאך אלץ נישט געװוסט, צו װעםען םון די, װןןס זיצן דא אין קאמער, איז ״ער• געקומען, הןןס םען דעריבער אזוי שםארק געקוקט אײנער אויםן אנדערןו מען הןןט געקוקט אויף רב אהרנען, װאס װערט באשולדיקט. אז ״נןןכן דעקרעט, װןןס הןןט אים סארסליכטעט איבערצוגעבן די לעדער סון זײן פאבריק םאר דער האלב־באיװעסער בא• םעלקערונג צו א באשטיםטן פרײז, הןןם ער דעם נרעםסן טײל אױסנאהאלסן, זי ביסלעכװײז פאר װאלוסע אריבערגעפעקלס אױף יענער-זײס גרענעץ, זיך באשעסטיקט מיט פערזענלעך דײך צו װערן איצט. אין א צײם א א. װ.' נןןר נאך מער, װי אויף רב אהרנען, הץט םען געקוקס אויף ייזין, װײל ער ױזי, קוקס דןן צי קײנעם נישס, און זײן שולד, װײל זי איז דןן אין קאמער נישט באװוםס. איז זי םשמעות גןןר, גןןר א גרויםע — ער זיצט װי א האלב-טויםער בײ דער םיר אין רירט זיך נישס.