Literarishe bleter · 1928-08-24 · 34 (24.8.1928) · p. Seite 663

633 ליטעראריעי נלןסער 34 זא נאזיכער, דער סרעםדעד, איגם געלעדםן אין אינם םאן נלויז א ײ ן פערזןןן. םרויד זעס אייס, װי ער װןןלט אינז זןןגן.- — איך גליינ נישס אינעריק אין מײנע אידעען, נישט איך נין זײער שעםעח דןןם זענען, ןןן םםק, אויך נישט קײן אידעען. נןןר סענטשלעכע סאקסן, װעלכע איך הןןנ ןןנםער■ װירט און סון זײ ארויסגענויגן די גרויםע ■סיכןןלןןגישע ליניע. ןןט אזוי דערװײסערט זיך דער װירקלעכער געלערסער םין זײן אײגענער םערזןןן, רעזומירנדיק א גרױסן אםת םיס אײן עלןןג-װזןרט. נישס געקיקס אױף זײן עלםער (שוין עםלע• כע יןןר װי םיר הןןנן נעםײערט זײן סד-סן יןןרטןןג) און חולשד״ װןןם נאשװערט אים דורך אן ןןםטן טרוקענעם היםט דןןס רעדן, הןןט דער דןןזיקער גרויסער געלערטער מיט מיר םיל גערעדס, אויפדעקנדיק דערבײ א היםש װינקעלע םין זײן גאונישע מחשבות, װעלכע איך נין נישט באויםטראגט זיו םארעםנטלעכן, דער װונדערבארער בליק פון זײנע שטןןל-םארביקע אױגן, װאס אין זײער דירכזיכטיקײט װילט זיך טויכן, װי אין א םיםן ים, גלאנאט מיס א װיםנשאםסלעכן נײגיר, װןןס קײנער איז נישט אימשסאנד ןןנצוזעטיקן. ני הןןט מען װען געזען א םסיכןןלןןג, א םילןןזןןף ןןדער א דאקסןןר, װןןס זןןל בײ זײן לעבן דערגרײכן אזא רוםז — עס איז דןןך אויף דער גאננער װעלט נישסןן קײן אײנציק ןןרט. װו סרוידס נןןמען זןןל אין די קילסור־קרײזן נישט בא■ װוסס זײן. די פסיכןןלןןגיע. די מענסאלע (שכל) מעדינין, די ליטעראםור קןןנען זיך אינם ןןן אים נישט באגײן. די םאלןן• נען — יענע װןןם רעדןז — הןןבן אינט נישט קײן אנדער רײד• שטןןף, װי םרוידם םעןןריעס. נישטןן קײן םןןלבײט, װו זײן נןןמען זןןל נישס דערמןןנט װערן װײניקסטנם בום דעםער. און ןןם די געװאלםיקע קראםט געםינס זיך אין די הענט םון אן אײנזאמען זקן, װןןס לעבט באשײדן, ןןן לוקםום און טוםל. װין, װעלכע םרויד הןןט קײנםןןל נישט םארלןןזט, װײם, אז זי האס בײ זיך א האלבן גאם, ןןנער זי םאכט פון אים נישס קײן קולס. סרויד איז אזוי גרוים, אז םיאיז שװער בו זאגן, װעלכן נאך כבוד מען װןןלם איט ב״ זײן לעבן געקאנט צוסײלן. איבעריקנס דארף ער אים נישט. דער דאזיקער זקן האט םאר יעדן ארט פרסום און רעקלאמע אן ארגאנישן עקל. די אםעריקאנער ביזנעם־לײט, װעלכע דרײען זיך אזוי ענערגיש ארום אים, זענען נןןך זײער װײט דערסון, בו זען אים, סרוידן, שרײבן א םצענאר םאר א פסיכןןלןןגישן םילםז זײן אינערלע• כער םהות, זײן אויסערלעך אויסזען — ביז דער ארט סון זײן רום, לערנען אונז, אז סארן אמתן גאון איז דער חומר בלױז א רעפרעזענסאנס, א בןןטשאםסער... רעדנדיק מיט אים, קוםט אוים, אז אלץ סוען םירו ער — גזןרנישט. זײן לעבן איז אויסגעםילס מיט חולאים און םםרים. מען דארף זען סרוידן אין דער אײנםאכקײס םון זײן הײם און םון זײן פערזןןן, ארום װעלכער עס דרײט זיך די געלערטע און נאיװע. באשײדענע און רײנע טןןכטער זײנע אננא, די יונגכסע סםיכאאנאליםטין םון זײנע קינדער. אום צו םארשסײן, אז א גאון איז נישט נןןר דןןרט אלײן, װו מיר זעען אים. נןןר זײן גאונות און השפעה איז איבעראל. עם איז גענוג אים צו זען, צו הערן, ןןדער אםילו םון װײטנם אויסצומעםטן זײן שעםעריש לעבן. אום צו הןןבן דןןם ןןנגענעמע באװוםטזײן, אז די גרויםע, געניאלע מענטשן הןןבן אונז נןןך נישם םארלןןזס, זײ לעבן מיט אונזז סון •־אנצויזיש מ. לרירסייי זשורגאלן; די װענט זעגען באהןןנגען םיט םןןסןןגראסישע גרו• פעס, םיט לױב• און דאנק״שריםסי, װןןס ער הןןט [אין םאר• שײדענע צײסן באקוםען אויף פסיכןןאנאליטישע קןןנגרעסן. אויםער דאנטעם בױסס, זענען אין סאלןןן קײן אנדערע באפוצונגען נישט םאראן. הגם םײן םפעציאליטעט איז פסיכןןאנאליסיק, בין איך דןןך נישם אינגאנצן םרוידם תלמיד. איך הןןב אים זײער ליב, ןןבער דןןם איז נישט די ליבע, םון װעלכער איך װןןלם נישט געקןןנט ןןפגעבן א טײל פאר אנדערע נאונים, װעלכע זענען מיר אויך אזױ טײער, װי ער. זען םרוידן — אח א געשעעניש. ער איז א זשעני, װןןם דערמןןנס אונז אין די שײנע, װײם־םארגאנגענע אלטערטימלעכ• קײטן, װעלכע םיר םארםןןגן שוין, לײדער, נישט מערז זיך דערנענטערן צו דעם דןןזיקן אײנזאמען און ארבעסזאמען זקן, צו ןןס דעם גרויםן גאון, װןןם זעט שטענדיק אוים. װי ער װןןלס געברענס אויםן הןןלץ־שטןןם פון שעסערישן געדאנק, איז א געשעעניש, װןןס דארף אין די םרויעריקםטע לעבנס-מאמענטן געבן א םרײםט און ארײנגיםן אין אונזערע הערצער א םרישן שטרןןם םון מוט. סרויד הןןט אן איבערמענטשלעך אױםזעןז ער נידערט נישט ארןןפ צו אונז מיס יענער נןןכגיביקײס. אויף װעלכער זײן גרויםקײט װןןלם געקאנט אײנגײן. דער םקעפטיציזם איז דער שמײכל, װעלכן די עלטער לײגם ארויף אויף די ליפן פון גרױסע מענטשןז דער דןןזיקער םקעפטיציזם נעמם ןןבער בײם געלעדסן נישם צו דעם גלויבן אין זײן ערם־נדונג. עס איז בלויז א באװײז. אז נישט ןןפזןןגנדיק זיך םון זײנע איבער• צײגוננען, איז ער םודה, אז אױסער זײן אנסדעקםן אמת, װעלן אנטדעקם װערן נןןך אנדערע אמתן. סרויד איז ןןבער אנדערש, ער גלױבט, אז דער אמת, װעלכן ער הןןט דורכן מאניפולירן מיט קראנקע, דורך לאנג-יעריקער ארבעט און דענקען ארױםבאקומען, איז דער א ײ נ צ י ק ע ר א ו ן א נ ט• ג י ל ט י ק ע ר. דער דןןזיקער געלערטער איז אין דערזעלבער צײט א גלויביקערז א מענסש, װןןס װײס נישט םון קײן קןןמפרןןםיםן. דורך דער אנסענע םון זײן עמםינדלעכקײס איז םרױד געבונדן מיט אלע גרויסע אידעען, װעלכע שװעבן אי• בער דער גןןרער װעלטז דער דןןזיקער אלםיטשקער םיבערס און ברענט מיט יענעם שטארקן אינערלעכן םײער, םיס װעלכן עס םלעגט סלאקערן דער גײםט םון די םארצײטיקע נביאים און םןןלקם־העלדן. צי דארף ״איך דא צוגעבן. אז אײדער איך האב אים געזען. הןןב איך אים מיר םארגעשטעלט נישט אזוי גרויס, װי ער איז. און אז נןןכדעם. װי איך האב אזוי םיל אויםגענוצם זײן לערע םאר דער הײל״קונסט סון קראנקע, האב איך געײאלם זען זײן פערזאן, װאס איז אזוי צוגעננלעך, װי זײן אידעעז פרויר האלם זיך אזוי, גלײך ער װאלם זיך באהאלטן אונטער די אידעען, װעלכע ער הןןם םאר אונז געשאםן. דאם דארף אונז ןןבער נישט װונדערן: םון אײן זײם הןןט יעדער געהאם דןןם רעכט זיך סןןרצושטעלן, אז אזעלכע קאםפליצירסע סעןןריעס װעגן םעקסועלע געהײמנישן האבן אנדערש נישט גע• טאנס אנטדעקט װערן, װי נןןר דורך א שטורמישער נאסור■ םון דער צװײםער זײט, װידער, װײםם איצט יעדער, אז פרןןם. םרוידם הויז איז שטענדיק געװען א מוםטער םון רײנקײס, םרידן און הארםןןניע. אויב םאר די נןןענסע און אינסיםע הןןס זיך אײנס מיטן צװײםן אםשר געקןןנט בינדן, זעט דער