Literarishe bleter · 1928-08-17 · 33 (17.8.1928) · p. Seite 653

653 ל י 6 <ו* ר י ען גלעטער 33 זא די יױישע ארטיסטו אין פוילן /ווארשע אספיראנטן, װאס הןןט באלד געבראכם גו א קאנסליקס םיט דער נײ-געװײלטער םארװאלטינג, מאכט נאך קלןןרער דזןם אויסזען פון לעעסן עענטן ציןאםענםןר. װער איז שולדיק אין דעם אלעםז מ׳קןןן ןןנװײזן די שולד אויף אײניקע מיטגלידער םון פרעזידױם, װעלכע הןןבן נישט געהאט דעם נײטיקן סאקט און םארשטענדעניש בײם פירן אײניקע זיבונגען םונם בוזאמענסןןר. א גרויםן חלק האבן געהאט אין דעם די געװײלטע קןןמיסיעם: די מאנדאטךקאמיסיע, װעלכע הןןט זיך געפרוװט פםלענען די מאנדאסן פין אײניקע ךעלעגאסן; די פערסאנענץ־קאסיסיע. װעלכע הןןט אירע זיגוננען כמעט נישט אפגעהאלםן אין קײנע רעזןןלוביעס נישט בוגעגרײט םארן פלענום םון בוזאמענפאר. אויך נישם קײן קלײנעם חלק האבן די דעלעגאטן םון דער װילנער סרופע מיט זײער נישט בארעכטיקטן םארלןןזן דעם בוזאםענפאד. פונדעסטװעגן מוז דןן געזןןגט װערן, אז דןןס, װןןס עס איז געשען אויםן ביזאסענפאר, האס, בום גליק, נישט געהאס קײן השפעה אויף איבושװאכן די םארײנםיטעטיקײט. דער בענסער בוזאמענםןןר, פון װעלכן מ׳הןןס געװארט, אז ער װעט ברענגען גרויסע אץ פןןזיטיװע רעזילסאסן, הןןס א דאנק די דערמאנסע םיבות נישט געהאט דעם געהעריקן ברען דערבו. ער הןןס נישט געהאט דעם גלאנץ און די אים• פאזאנטקײם, װעלכן ער האט באדארםט הןןבן װי א ױבל• ביזאמענפןןר. אבער דער םארײן ג־יס װײטער אויף דער ליניע, װעלכע ער האט זיך ןןנגעבײכנט מיט בװײ יןןר בוריק, און באפעסטיקט אין משך סין םארגאנגענעם יןןר. ער הןןםט בו דערגרײכן נאך בעסערע רעזולטאפן אין קימענדיקן יןןר. או־םן םדר־הױם םון דער ארבעט שטײט איבט קודם-בל דןןם ארגאניזירן די סעאטעדן און טרופעם אױפן נײעם 40• װןןכיקן סעזאן. דערנןןך גײען א רײ ענינים, װןןס נעמען ארום סאביאלע, פאליטיש-רעכטלעכע, געזעלשאםסלעכע און קולטירע• לע םראגן, װאס זענען נוגע דעם ײרישן ארטיםטן׳םארײן, דעם ײדישן טעאטער און ײדישז אקטיןןר. און לסוף: די לויפנדיקע פראנן. װעלכע װערן טןןג׳טעגלעך דערלײדיקס דורך רער קאנבעלאריע םון םארײן. דער פארײנס־רענילאמין איז דורך דער נײער סארװאל• טונג איבערגעארבעט געװארן. אין קורבן װעט ער ארויס םין דרוק. אײניקע אונטערנעמער האבן זיך םיט אים שוין באקענם אין זײ םירן אונסערהאנדלונגען װעגן שליםן קןןנװענבן אויםן נײעם סעזאן. די בוגדײסונג בום נײעם םעזןןן איז שוין אין םולן גאנג. װי דער נײער םעזןןן װעט אויסזען, װיםיל און װןןס םאר א םיפן סעאטערן עס װעלן זײן, קןןן מען נןןך איבטער נישט םעסטשסעלן. די נןןענטססע טעג װעט עם קלןןר װערן. ,קאןןפעראסיװי ביכער, װארשע נאלעװקי *2 1 שוין בי באקוםען: ש. פרוג אויםגעװײלטע שריפטו ערשטעד באגד. *ו א שיןןט *יליקן ■דײז זל. אדרןם: 2% 1*׳*יש1*א ,**•!ג־זג׳^י *מ£אסץ0. •1ח1ס61421ק3 נאכן צענטן צוזאמענפאר פון י• נ א ז ש י ה בײם אונטערביען דעם םך־הכל םונם לעבםן ביזאםענ•;אר םון די ײדישע ארטיםטן אין פוילן, װעגן זײן ארבעט, אנגענומענע רעזןלוביעס און באשלוםן — קימס םען בום אויסםיר, אז די דעלעגאטן האבן דאסמןןל קײן שום פאזיסיװע דעשים און קײנע נײע אויפםוען נישט ארײנגעבראכם, הן אין י־עבן םונם םארײן און הן אין דער פארבעםערונג פונם מבב פון דעם ײדישן טעאסער. אלזןן, נישט אויפן פראפעסיאנעלן געביט אין נישם אויפן קילטורעלן. אויסגעװיזן האט זיך בײם אנהויב, אז דער בוזאמענפאר ױעם יא זײן אן ארבעסזאמער, פראדוקטיװירער פין אלע ביז-איבטיקע בוזאמענפארן. ערשטנס, דער 10 יןןריקער יובל, ױאם דער בוזאמענפאר האט געפײערט, די שטארקע באל דעלעגאםן—אין כםות אין אין א־כית-װאס האבן זיך אין אים באטײליקס. א בןןל — און אזעלכע דעלעגאסן — װאם האבן דערמאנס די גזןר עדשטע ביזאמענפארן. אויך א בןןדן אויף ארבעט םאר די דעלעגאםן איז בוגעגרײט געװןןרן: דער בא• ריכס םון דער פארװאלטונג װעגן דער פארײנם־סעטיקײט םונם פארגאנגענעם יןןר, װןןם האט דערבײלט װעגן אקביעס, שװערע קאמםן און גרויםע נבחונות. איז עס דאך א מאטעריאל פאר די דעלעגאטן אויף אנבובײכענען די ליניע םון דער װײטער• דיקער םארײנם״ארבעט, ןןדער לכל־הפחות םעססער מאכן. אין דער קאסע׳באריכט, װעלכער הןןס בום ערשסן מןןל זינס דער פארײן עקזיםטירם געװיזן אזא נלענבנדן מבב םון דער פארײנם-קאסע: א םארמעגן םון 26 םויזנט גילדןז 16 במזוסנים און ס1 טויזנט אין חובות. םארן ײדישן ארםיסטן־פארײן אין פוילן איז דןןך אזא סומע א קאפיסאל. װןןם הןןט די דעלע• גאסן באדאדםט מאכן זיכערער, פעסטער און דרײסטער. איז מען אבער אפגעקימען מיט א ײשר־כוח. דערלאנגט דער םארװאלטוגג עסלעכע לויב׳װערטער א־ן באקאגסן נוסח, געשסימט םאר בוטרויען דער םארװאלטונג און... גענוג. לײדער ןןבער פון דער װײטערדיקער ארבעט פון די דעלעגאטן הןןט מען נישט געזען, זײ זןןלן דעם באריכט הןןבן גענומען אין אכט. אסילו די רעפעיאטן, װןןס זענען געװען ןןנגעפיקעװעט םיט פרןןבלעמען װעגן קילטורעלן ניװןן סון ײדישן טעאטער, פןןליטישער און געזעלשאסטלעכער שטעלונג םין דער ארגא־ ניזאביע, און די סןןרשלאגן װעגן םאביאלער און יורידישער הילף פאר די םיטגלידער, די רעםעראסן װעגן אלגעםײנע פרןןפעםיןןנעלע ענינים און עקןןנאםישן קאמף םון םארײן, װעלכע םלעגן תםיד ארויםרוםן לײדנשאםסלעכע דיםקוסיעס. דןןס אלץ איז הײנטיקם םאל ןןפגעפטרס געװןןרן על יגל אחת. נישס זאכלעך באהאנדלס און נישט פאזיסיװ דערלײ• ־יקם געװןןרן• א רײ װיכטיקע ענינים זענען בכלל דורך די דעלעגאטן :ישס באהאנדלט געװןןרן, נןןר ןןםגעשיקט בום דערלײדיקן דעד גײעד םארװאלטונג. און דןןם זענען געװען אזעלכע שראגן, װןןם נןןר דער בוזאסענםןןר םוז זײ םארענטםערן. םאר דער םארװאלטונג םוזן זײ קומען װי פעסטע באשלוסן — דורכבוםירן אין לעבן. בום סוף: די ,אקסיװקײס״, װןןס די דעלעגאטן הןןבן באװיזן בײם ןןפשטימען די סאטאלע רעזןןלוביעם אין די דרײ םראגן: בןןל םיטגלידער אין א טרופע, מינימופ-לוין און