Literarishe bleter · 1928-08-17 · 33 (17.8.1928) · p. Seite 652

33 זא ליסורוריוזע נלוזן־י 652 ביביד־ייאטעקן אין װארעע (ס1ף 6ין זײם 642) 1. גראםער־ביבליאסעק בײם ״אלגעםײנעם ארבעטער׳ קןאפעראםיװ׳ (לעשנן 36), די גרעססע ײדישע ביכער*ז#םלונ; אין װארשע מיט 4,500 בענדער. באזינדערם רײך אין אםערי• קאנער אױםגאבן און אין אלטע װאכן• און חורש־זשורנאלן. 2. הזמיר־ב־בלי$טעק (נאלעװקי 19), באזיבט ביז 500,נ ײדישע ביכער, עקױםטירט זינט 1913, זי איז די אםבעססן אנגעפירסע ײדישע ביבליןןטעק אין װארשע. 3. ביבליאטעק בײם טעקסטיל־פארײן (דזיעלנע 32) ד.ןןש ביז 500 3 ײדישע ביכער, באזונדערם אםעריקאנישע און נײעס טע אויםנאבן. הןןט די גרעםסע בןןל לײענער. 4. באראכאװ־ביבליאםעק בײ .ארבטער־הײם׳ (אן לןןקאל, באזיגם ביז 2,500 ביכער, נישט טעסיק. 5. ביבליןןםעק בײם דרוקער־סארײן (דזיעלנע 33) ביז 2,100 ביכער, נײע אויםגאבן. 6. ביבליןזסעק בײם פלײשער־םארײן (שװ. יערסקע) האס עסלעכע טויזנט ביכער, אבער קײן לײענער נישם, דעריבער כמעט נישט םעםיק. 7. מרכז־ביבליאטעק וקרולעװםקע 43) ביז 2000 ײדישע ביכער. םאראן אויך ביבליאטעקן בײ עםלעכע ןןװנט־קורםן. א ספעציעלע װיםנשאפטלעך־פעדאגאגישע ביבליןןסעק םיס סס2.9 ביכער אין םינף שפראכן באזיבט די ײדישע שול־ןןרגא• ניזאביע (נןןװאליפקי 41). ײדישע ביכער באזיבן אויך די פריװאטע ביבליןןטעקן םון ברעסלער (נאװןןליפקי 5), ביז סס30 ביכער און .הוםאניםע׳ (לעשנא 14) 4000 ביכער. װי םיר זעען, איז אלזא דער באשםאנד םון ײדישע ביכער אין דער פוילישער רעזידענץ א גןןר קנאפער. אויף בװײ און א האלבן מיליאן פוילישע איז םאראן ביז ססס.35 ײדישע. נאך ערגער איז בנוגע דער באל לײענער. בעת םיל פוילישע ביבליאטעקן בײלן ביז 4000 לײענער, הןןבן די ײדישע ביבליאטעקן לערך בו 400 אקטיװע, בןןלנדיקע לעזער. א םך װאלס געקענט העלפן א םארײניקונג פון אלע װארשעװער ײדי־ שע געזעלשאפסלעכע ביבליאםעקן, װען זי זןןל אםילו זײן א לויזע. דערפון קען ןןבער בײ די הײנטיקע באדינגונגען נישס זײן קײן רײד. אינטערעסאנט, כןןטש טרויעריק. איז דער םטאטיםטישער מאטעריאל פון די ײדישע ביבליןןטעקן, םיר מוזן עם אבער אפלײגן אויף א בװײט םןןל. דרך־אגב םוז ןןבער דערמאנט װערן, אז די שול־ןןרגאנייאביע, און די ןןר■ גאניזאביעם פון דער ײדישער סןןביאליםטישער יוגנט דארםן זיך אומבאדינגט םארינסערעםירן םיט די ײדישע ביבליןןסעקן, װײל די אבסאלװענסן פון די ײרישע װעלסלעכע שולן, װעלכע מ׳לויבט אזוי אין טןןנ ארײן און די סאביאליססישע יוגנס איז גןןר שװאך םארטרעטן אין דער לײענער־בןןל. אויף װעםען דען זאל די ײדישע ביבליאטעק זיך שסיבןז אין שיקאגא קןןן מען באקומען יײ ,ליטעראוישע נלעמער״ אין .די ײדישע װעלם״ װי אויך אלע אויסגאבן םין קאאפ• ,ביכער׳ בײ ' מ. צ ע ש י נ ס ס י .ז)5 חסו8וע!0 2720 ײדיש טעאטער אין װארשע דער קומענדיקער ײדישער טעאטער־םעזאן זןןגט־בו בו זײן א לעבעדיקער, באפלדיקער. םיאיז נןןך נישט קלאר די סיטואביע אין די אלע ײדי־ שע סעאסערן, װער און װןןס ם־װלט שפילן. אײנס איז זיכער: דעם 16־טן סעפסעמבער װעט דאס ײדישע טעאטער שוין .קלאין׳• די מױשבדיקע ,װילנער״ (פארט *ליטװאקעם׳!) זיבן אויםן ןןרט, אין א גאנבן זוםער, אן אײן טאג אפרו, האס םען געשפילט .קידוש־השם׳ און געגרײט (רעזשי דוד הערמאן) ל. לעװיזןןנם .װײבערשע קניפלעך׳ און פרבם ,בײנאכט אויםן אלטן םארק״. איבט, מיטן אנקוםען פון אברהם סײטלבויס, ארבעט מען גלײכבײסיק אויך אויף י. אנ׳יעלס פיעסע .די תאװה אונסער די אולס־בײמער׳. וןוו זיםמון ס־װערט אויך קלןןר די לאגע אין קאסינסקי־טעאטער. דארט װעט הײ־יןןר פרוװן דאס מזל דער באװוםטער פיעסע־ פארםאסער און סעאטער־דירעקסאר אנשל שור. ער איז םון דער ,אלםער גװארדיעי, דער ,ביםמארק׳ פון ײדישן אפערעטן־ טעאםער אין אםעריקע. ער קוסט קײן װארשע מיט דער בא־ װוםטער ײדישער 'סובערעסץ דןןרא װײםםאן, װןןס איז ,א שסיק םײער אויף דער בינע״. אין דער ערשטער רײ גײס א מין קאמעדיע־םעלאדראמע פון אנשל שור .װײב און געליבטע״ םיט דןןרא װײסמאן אין דער הויפט־ראלע. דערנאך װיל אנשל שור אויםםירן םיט ,פראכס און גלאנץ׳ אן אפערעטע. ער װיל װײזן דעם היגן עולס. אז אמעריקע קען עפעס אויםםון אויך אויף די ברעטער סון דעם ,סארשריגענעם׳ קאמינסקי־טעאטער. דארא װײםםאן דארף װערן, לויט זײן פארזיכערונג, דער ליב• לינג םון היגן עולם. אין .סקאלא״ שטורעםט נזןך דער .סמבטױן׳ םון פאר דעם שפילן. א .םםבטױן׳ פון אונטערהאנדלונגען. ס־װעט ערשט קלאר װערן, װןןם דערפון װעט ארויס.