Literarishe bleter · 1928-08-17 · 33 (17.8.1928) · p. Seite 654

33 זא ליטערארישע גלעמעו 654 כ ר א ב י ל טעאםער ארן הרנםט?49 דער **:*נסער *דיססר *רסיסם יילײס *דיער ג*סשרןלירס אינם *ין בסרקןװ. ער ה*ס א1י6געסירס ססרינדנערגס .דער 6ןסער/ גינקןמס י*ורי*9 *קןסט*״ *ין סןדנרס #דער ביוםיקנר געלעכסער״. ** אין לעםנערג סרעם אינס אויף דער *סעריקסגער *רםיכס יעקב זילבעיס *ין ד־ סיעסן: ״דער ביןדידגע/ ,״דעי/חתי אײ *סעיייקע/ .••ן ריםלאנר קייין *םעריקע״־, .א1יף דער סװעל 6ין נליק*.?49 רער נאקאנסדר ןסערעםז*דיראקסןד י. 0. גיזיק הןס געסייאװעס עין םןסקװע זײן 35 יןריקן יובילײ דעס יינילזי רןס ער ,רעזסיםירס״ ןן •ן ערך נעסער ודי די סיעסעס, װןם ער פירם אײף. אין ייבילײ-קןסיסעס רןס ער אײננעסססנם אסילו א. לונןםסאריק/ נעלןיס דרײנן װענן זיך װי דעי־ ״*1יער •ין ײדיסן. . סרן״עדןריסן סעןסער״ ס׳רןבן אים *ןבר כם (דײך ן 200 רעסעסן) די ןנגעזעענססע קינלסלער דעד 6ןרסםײער 8ין רע- װןליניע-סעןסער הןס איס בעװיגססן .האלסן אר־ך װײםער ה1יך די סןן סין *ידיסן *רןלעסןריסן סעןסער״. ס׳הןס א1יך ןנגעװיזן .די דרןםןסיסע םארדמסםן 6ין יי*ילי*ר״. ס׳הןס א1יך גיסס גע- סעלס א1יף דעי־ 6ײעריננ * סןרסםײער סין דער רויסער *רםײ יין ו קןפױגיסס... װןס נןך װיל םען? ^סי דער ססןד-רןס 6ין װענעריג הןס **• סלןסן ני ק1י6ן 6ןרן אינםערגןנ־ןננלן קינסס• םחײ אין װענעדיג דןס *ילר ,דער רבי־ סין סןרק סןגא/ װןס װערס אינס נעװחן א1יף דער אינםערנןניןגןלער אויססםעלינג אין §*ריז. .*ײ רער *נקןנסער ןײסיסס *ין רעזעיסער דיקי 6ין פןסקװע איו ןסנעזןרן קײן ארץ׳יסראל, ךױ ער װעס איגערנעםען די רעזסי אין רעם העב* רעיסן יהניםה*״םע*סער. די ערססע אויסירינג װעם זײן סלים״עליכסם * סיעסע. דער ד*סקװער ײײעער קןםײ״סעןסער הןס *נגעהײבן וײגע גןסזסוילן אין בריסעל דעם 9״סן א1יגיסד. דער רעסערסיןר -200 כ1יןגש״, יסםערת כניםץ הסליסי״ אין .די גיסי6ם*כערין״. םןקס סםרעננ, דער *ן§ולעייער ײדיסער *רםי§ם אין װין, אח געססןרנן.?40 אײסער רער קןסעײע די װײנערסע קניסלעך 8ין יײבוס (לירתינ) לעװיזןהן, גרייסן אי*ס די װילנער אינסער דער רעזעי סין אכרהס סײםעלנויס די דרןסע אין 3 *קסן וין יידזעץ *נ׳יעל ״די תאװה אינסער די אילסיבײפער״. אגנ, די דרןםע דוױקס ויך אין .די ײריעע װעלס״. ם. װײכערס, ה. קןן, װ. װײנםרוי* זעגען ן§גע*ןרן קײן ריגע, װי וײ גרײסן ני די אויסירינג 6ין על1ם ןסס ,קידיע העם״ אין רןרםיקן ײדיסן סעןסער. רעי• נחמן מײזיד־1 לײעננר. ירילן הןס * לײעבער״ע1לם םיס * געװ*י״ ריקער לי*ע סןרן ײדיסן װןרם. הןס ןי ן*ער ניסס *רןסןרניןנעל, ל1יס איר נןל לײעגער, ערייבער, װןס זןלן איר גענן נײע װערק, *זעלכע, װןס זןלן קןנען םיסעלעסן אין סןיכןסן ועם םןסן-לעזער. עס סיז געע*!] װערן * קןנסןקס׳ * סןרנמדינג נװיסן די סרײכער וין רןסנסןרכןגו םים די סלע אינעריקע ײזיסע ערײבער. איך הןלס, *ז §ן *ויססויע 6ין די שרײכעריס״קמססלעריעע בלחית, * *ערזינלעכע *ןק*נססן6ס נװיען אײערע אין אינזעדע שרײנער, אח אי*ס בןזינדערס נויסיק. איך בין זיכער, ןז די יינגע זיריעע ערײבער אין רןסן-רוםלןנר װעלן אין *םעריקע הןבן וײער * הןרויקן קנלת-*ני□. ןם איז דןך נעקי&ען םןיןקןװםקי קײן ניי׳יןרק אין ןס וענען דןך אינם אין אױס־ןנר כןנעל אין *גדערע ריסיע םןװיעס־עע סרײנער. ס§רװןם 6ןין גיעט *ר1יס אין *נדערע לעבדער די ױנגע ײריעע ערײנער סין רןסן- ריסל*.ד? אויף דער סרןגע, איבער װןס *יבעס אינס י. **ןבןאי, הןכז ער געענססעיס: א*ך *רנעס אינער דעם דריסן פײל 1זן דער סריןלןניע .ױיליעע װעלדער־*. איך װיל געכן ועס סעריןד נןכן סויליען איי6עס*נו 6ין 3 18, וי *ײט װען אין עוילן ה1י*ס זיך ןן ני *נשװיקלען די אינדוססריע, עס *נםססײס ןן *רבעםער-קלןס, אין אין דעס דןסןן װעין *•גורירן די *רבעםער״ סןרסײען םיס זײער איגסער^רריסן קןסף בעתן נןריזם. <§*י -עול־קילס״ דן§ אײנגעלןרן ן סעקרעםאר, * בןקןנםער אול״סוער, מעלכער איז עזין *יגע״ סרעסן ני דער *רכעס. פין ו רײ עסעס קו&ען ןן בריװ, ןנסר^ג, װענן עםעגען ןססײלינגען א1יף די ערסער. ^סאד דער פחנר סין דער קןפעריע ידי װײנער״ סע קניסלעך׳, װןם װערס אינט א1י6נע6ירס נײ די ״װיינער״ איז לײניע (לידװיג) לעהיזןרין. ער איז ײנעס ן בן״עיר. גענוירן אין זןםןעץ אין 1818. ער אױ געקי&ען קײן װןרעע יין 1880 אין * לענגעיע נייט גערינם אץ דער װןרעעװער גםמע. ער איז געװען * ײר * פעביל, געקןנס עסלעכע עסרןכן און אייך גוס נעקןנס העברעיע. אייסער דער קןםעדיע -װײנערעע קניסלעך•, הןס לעװיזןהן געיןים גןך זיך אײניקע *תביס אין אויך * קןסעריע ,עלםקה אין 6*ם״, געעריבן יין ן לי־כסן, סןלקססיםלענן 6ערז, םים אײניקע הוםן״ ריםסיעע עאיזןדן און סיסיןניעם. נײ ו סײגער רעזעי װןלם םען די לייכסע קןמעדיע געקןנס אויס6ירן אין ײדיען םעןסער. זי איז ןן ן עיער בעסער, װי די *לע ניליקע סעןםער-סןכןרײקעם ז. סעגןלןװיסס הןס 6ןרענריקס * נײעס רןםןן -קובן נעםזןר״. אײגיקע קןסיסלעך סין דעס רןםןן הןבן זיך נעדריקס אין *הײגס״. אין רןםןן װערס געעילדעי־ס דןם לעבן סין רי לענסע יןרן. ס׳גײען *דידך בעיקר * סכיבה סין די רײכע װןלר• ס1חרי□ םים זײערע -םענםען״.?40 אברהס סײסלכו ס גרײס אינס ניס רריק * נןנד עסײען איבער סעןםער ,סעןסרןלי•״. דןס כיך, םיס ן יןרערע 6ון ד־ר י עןנקי, דערסײנש אמגיכן אין י1גף יןסעקן־וםקיס סןרלןג. יד־יי״עראטור און הולטור רינססיק. ועס 21־סן אין סיכװןך, דעם 22-סן אויביסס *רגנניזירס דעי סןרײן םין ײדיסע?יםערןס, אין זסורנןליםםן אץ װןרעע נװײ ל סע• ראריסע *יינסן ינכיד י1נה רןזענסעלד. די *װנשן װעלן דירך רע6עד*מ; און רעגיםןניעס בעבן * 6.יל *ילד 6ץ דעם יײכן ש§6; 6ץ דעס דיכסעד. ע. §. װעס רעניסירם װערן די סןעםע אין סרןזע ״ססןר• םןריסץ״, געעײבן נןך דעם װי עם אױ חריב גע• װןרן די הײםזסןש 6י, דיכסער. עס װעין א1יך רעניסירם װערן םעי־ערע 6ין יי סםיכןלןביעע םײסשער־נןװעלן 6ץ י1נה רןזענ6עלדי *ןזינדערס װעס או־ך געגעכן װערן דער ססןס אין אײן וקס ״ני םיג מען חתינת דןנ/ *י ם׳םןר ניעכ?• אין די ןװנסן װעלן זיך בןסײליקן םיס רעיערןםן אין *ןנרים;נבען א רײ 6ין די ןגגעזעענסכע ײדיעע ערי6ססטעלער סון װןרעע. סעה קילכוק גרײס אינס נים דריק * נײ*/ א־כערגעקיקסע אויסגןנע 6ין ןלע ז נע .ז־ערק. הן די װןס זננען עוין געװען אין כיך• 6ן-ס אץ הן ד/ װןס זענען נעדרוקס אץ 6§רעי• דע.ע נײםשרי6סן אין דער ױיבבןנע װעלן אױך *דײן § רײ זןכן ניסם קײן נערריקסע. די א1יס• גןנע װןס װעם דערעײנען *קרוב אק 6*רלןב ב. קלענקין, איז אויסגערעכנס א1יף ררײ נענדער♦ אד״רן *ײסיץ הןס לענםנס 8ןרענדיןעז *װײ נײע דרןםען: .*רענער״ (3 *קםן, 10 *ילדער) אין .די ײרן-עסןס״ <* דרןפע סין ײדיען םיסל- *יסער, 3 *קסן אין ן ײןיןג.)?9^ נןך .די עסןס זענעלוןס/ װןס װערס גע-עבן §יס סרעםיע ני רי ״ליםער§רישע בלעפער/ װעש ויך דריקן הן&סיגנ .ס*ן/ .די װײ*ער בײם *רוניב״. דעױןך מעלן גײן די רןםןנען ״בענן.י״ אין ״רןזא/ .**י ס *יז ןננעקי&ען וער ני&ער 3—4 6ו:ס חורש-זעירנןל ם*ר ײדיעע קילפיר־ענמים אין װין ״ײדיס/ װןס װערם *רויכגעגעבן סץ .ײדיען קילםור־קרײז אין װין/ װץ הןט די לעזםע יןרן אינגןננן זיך *רויסגעריקס 6יגס ײריען קילסור- 6רןנם. די 200 סױוגסיקע;ןרער םערי) ײריעע *§6עלקערינג הןס זיך ןיגעקערם 6ין ײדיע. זענען אינש געקופע; אײגיקע אץ װילן עעעס סץ אװדאי װןלס ןון םין גרױסער קיכיץ *ןר*ר6ס הן*ן *ן אײגענע ײדיעע סןב־נײסינג סיס *, אײגענעס װןכנבלןם. דעיװײל ןבער בןגיננס םען זיך םיס * חורש־זשורנאל, װןס עקעניס הןכן כןעלןסן ד ן ך *רויםניגעבן. םיר װינסשן די סוער אין עריוסשסעלער 6ין דעם חודס־זשירנןל ןרי*ער *ו * װןכנביןס און סץ * װ*כנב?ןס*י § גן־־נ-םוננ. ניעקשה, װין הןס געתןס ן&ןל סןרעסענוניע סןר ײדיעער קולסזרי אין דעם דןסל-גיפער 3— 4 זענען דן *רסיקלען, לידער סין י. סיגער, ז 9עװ, כער הןרןװיץ, ם. נײגערעעל, ם. קאן, י. א. ליסקי א.*. אין כןרקןח־ער ,שסערן־ דרוקס זיך ן גרע- סערע דערנײליגג 6ין ק זמגםןן — ״דער קןלסער בןרנ״. אין * עםיעס סיס * םיסןדכעסער 6ין כןדקןװעד ,ססערך הןס י• ןסןסןסי נװיען *נרערן געזןגס: אין *םעריקע איז דן א1יף ײדיע * ליסעדןזױ/ ס'זע:ען דן עעסער, ס׳שעין ןבער