Literarishe bleter · 1928-08-17 · 33 (17.8.1928) · p. Seite 640

33 ל*ם<ר>ריש# *ל♦***4 640 א זאך. און איך גיב קוים יעדער גװײסע ןןדער דריםע װ$ך. איך שרײב םיםםעמאסיש יעדן טןןג עסלעכע שעה, נןןר יעדער דערבײלינג דויערם בײ מיר בװײ אדער דרײ װןןכן. — װעם איר דא םארבלײבן לאנג אין ■וילןז — כ׳װײם נישם װי לאנג. איך װיל דןן ארויםגעבן מײנע װערק, װאס װעלן ארומנעמען אן ערך 10 בענדער. װי לאנג דאס װעם דויערן, װײם איך נישם. אין קוםענדיקן יאר 1929 פאלם אוים דער 25 יןןריקער יובל םון מײן ליסערארי• שער ארבעט און כ־װײם נישם, װו ם־װעם מיר אויסקומען בו פראװען מײן יום־טוב... דערװײל װעל איך באזוכן די םארשידענע שטעם און שםעטלעך םון פוילן און אויך פארן קײן רוסלאנד, אין םײן אײגנםלעכער הײם ארײן. ש• ל• שנײדערמאן צו די פרײנט פון ײדישן װארט װען טיר זענען בי־יק םים 5 חדשים בונןשרעסן ארויס- *ינעבן _די יידלשע װעלם־, העבן םיר זיך, דעם אסת נעזאנם, נעשראקל: *י איז נישט *וגיל באיעסםלקם סאר דעם יידישן לייענער נאך א יידישן זשורנאל. אנדערע האבן נעװארנם, אז .די װדישע װעלם״ װעט ניין אויםן חשבון םון די .ליםערארישע בל־םער*. זי ױעם *איקלענערן זיער טיראזש. םיט;רוים *וםדידנקיים םיילן םיד םיט אונזערע םריינד, אז דער יידלשער לעזער װ״ם, װי *ו שע*ן אונזער אדבעם• .די יידישע װעלט־ האט ויך שוין נעװארבן א־ר קרװז-לייענער, װעלבער האלט ■ון נוםער *ו נוםער אין א״ן ױאקםן. אדך דער קר״ויםיםארבעטער םון ,די *דישע װעלם־ װערט אלע.*אר• בר״טערט. םיר באקוםען כםדד נרע ארבעםן םון אננעזעענע ידלשע שריבעד, װי אױך *וזאגן פאר דל װ״םעדדיקע בינע־• נל״ב*״טיק װע־ן אױך ,די ליםע־ארישע ןלןסער׳ אלץ ריבער און פא־שידנארטלקעד, און דער אינםעיעם *ו ז״ םנ־ די לעזער און שר״בער האלם אין װאקםן. םלד נלױבן, אז םיר האבן דל םולע רעבם *ו א־דאננען םין די ■־״נם םון ״דלשן װארט: העל־יפט צו 5ארשטארקן די פײדע ײדישע זשורנאל־־ין, - די ״ליטערארישע פלעמער״ און ״די ײדישע װעל־־יט*! אבאנירס אלײן און ועם, אז אלע א״ערע ■רינד זאין אבאנירן די בידע זשורנאלן. מיר װארטן אויח אײער הילח און מימהילף: ,ליטערארישע פלעטער׳ ,די ײדישע װעל־^ס* אן אוצר פװ ײדישע ביכער י נ ם 9 ס די גאבצע ײדישע ליטעראטרר נע6ינס סין יין נ״עס גװיסן אילוסםוױטן ןאםאלאג פזן?אאפעואםױו ״ביבעו׳/ זואושע — 132 זײסן איבער 50 בילדער — םאר בוכהענדלעד ביבליאםעקן און שםעגדיקע קױםער-אוטזיםם שרױבם חיבף א קארםל םים א״ער אדרעס, באקוסם איר נל״ך *ונעשיקם רעס קאםאלאנ אה״ם. •2 1ז1זו\16סא ,•^•^אז•^ ,־זםו1םץ8, •ומ1ם21[)1סק5 אדרעם םאר נעלם: 13-196 .0 .א .ק נישס דער הומןר, פון װעלכן ם־לאכס, נןר װזןס בעשײנט דײן געמיס אין דער גאנצער סיף. פון דער ײדישער ליםעראסור איז פאר םיר אמנאנססן דוד בעדנעלםאן. כ־לײען אים כסדר םים גרוים םארגעניגן. זײנם א בוך קאן איך לײענען עסלעכע מאל. בערגעלםאן הןןם באשאפן אן אײגנארסיקן םטיל אין דער ײדישער ליםעראםור, ער איז קרעםםיק און םראגיש. — אינטערעםירם איר זיך מיט דער יונגער ײדישער ליטעראטורז — כ־אינםעריסיר זיך מער מים דער פרןןזע, װי מיט דער פאעזיע. פון די יונגע ײדישע פרןןזאיקער מוז איך אין דער ערשטער רײ דערמאנען י. י. זינגערן. ער איז אומבא• דינגס א גרויסער סאלענס, זײנע דערגײלונגען האבן געמאכט אויף מיר א גרויסן רושם. ער אנטציקם מים בילדערישקײם און סיפן ארײנדריננען אין דער מענטשלעכער נשםה. א. מ. פוקס איז ברוסאלער. ער איז סקולפסןןר, ער רײסס אונז מים מיס זײן שוירערלעכן רעאליזם. מ־קןןן אבער פוקםן םארװארםן דזןס, װןןס ער װיל םײלמןןל ארויסרופן דעם גרױל מים אויסערלעכע עפעקטן, װי, למשל, אין זײנס א לעצםער דערצײלוננ װעגן אײנעם מים א בלינד אויג. מ׳דארף ארויםרוםן עםעקטן מיס אינערלעכע מיסלען און נישט מיט אזעלכע, װאס יעדער באמערקם. עוזר װארשאװםקי איז געװיס טאלענסירס, זײן .שמוג• לארם־ זענען א שםארק װערק, אן אײננארטיק װערק. זןבער ם׳שטעלם זיך נאר אײן פראגע: װןןם װןןלם װארשאװסקי געטון, װען ס־װאלטן נישט געװעזן קײן קײן שמוגלארסז װאלס ער אויפגעשװומען אױף אונזער ליטעראםור־הןןריזאנטז אין זײן בוך איז אלץ אסת, שױן צופיל אמת, אבער װאס װןןלם געװען. װען דער אםת װזןלס נישט געװען, צי װזןלט ער געקאנס אים אויסםראכםןז א שרײבער דארף זײן אויםער די צײס. די גרויסקײט פונם קינסםלער באשטײס, לויס מײן םײנונג, נישט אין דעם, װ$ס ער באשאפט עפעס פון קאנקרעסן, םון בונםארע זאכן, ער דארף קאנען א קערנדל אנטװיקלען צו א גרױםקײט. ,די שמוגלארס־ זענען נישס די גרױסקײס פון דעם שרײבער, נןןר די גרױסקײס פון דער צײם. דזןם בוך איז םיר שםארק געםעלן. עס איז א קינסטלעריש צוך, ןןבער צו בולט געשיל• דערם. ראזענסעלד דערצײלט װעגן זיך: — כ׳װײם נישט, עפעם איז אזוי מןןדנע בײ מיר, םײנע נזןװעלן האבן אין זיך װײניק לןןקאלעם. זײעריזעלםן זענען םײנע זאכן סארבונדן םיט אן זןרט, ןןבער םיר דאכם, אז דןןס, װעגן װעלכן כ׳שרײב, קומט פןןר דןן אין פױלן ןןדער אין רוסלאנד. אויב כ׳שרײצ אמזןל װעגן אםעריקאנער לעבן. איז עם אויך פארבונדן מיםן היגן לעבן. זײענדיק אין ניו-יןןרק, הזןב איך םאר די אויגן דזןס בילד םון פוילן און רוםלאנד. ראזענםעלד דערצײלם װײםער װעגן זײן ארצעם. — כ־הןןב זײער גוםע ארבעטם־באדינגונגען. אדאנק דער גוטער באצױנג םונם ,סןןרװערסס*, בין איך נישם ארײנגע• צױגן אין דער איצט אזױ-ןןנגענוםעגער ליסעראסור־מאכערײ. מ׳סזןדערט נישט בײ םיר קײן באשטיסטע צזןל זאכן און אויך נישט לויט ספעציעלע טעמען. כ׳הןןב די םולע מעגלעכקײם םרײ זיך אויסצולעבן אין םײנע דערצײלונגען. װןןס איך דדוק דןןרם. איך בין אײגנסלעך מחויב צו געבן דןןרט יעדע װןןך