Literarishe bleter · 1928-08-17 · 33 (17.8.1928) · p. Seite 639

639 ליסןרןוישן י 33 א ז ע נ פ ע ד ד םאראן שרײבער, כ׳הןןב נןןך דאן נישט געלײענם קײן בוך, און דערפאר האב איך שטארק מקנא געװעזן דאן, װען איך הןןב געזען װי עמעץ לײענט א בוך. שטעםער, אין 1905, בין איך ארײנגעצויגן געװןןרן אין דער ארבעטער׳באױעגונג, כיהאב געשלונגען די בראשורן, ס־הןןט מיך שטארק געבויגן די נײע אטסאסםער. ס־הןןט מיך אויך באהערשט א שטארקער װילן גו לערנען, גו לײענען. כ סלעג גײן אין גאס און לײענען די שילרן, — טאקי םון די שילדן האב איך זיך אויםגעלערנט לײענען רוסיש... ראזענםעלד שםעלט זיך אם און דערצײלט װײטער פשוט, בילדעריש. — םיהזןם מ־ך געצויגן צו טינט און פען, װעלכע איז אבער נישט געװעזן בײ םײן באלעבאס, בײ װעלכן כיהןןב געארבעט. אײנםןןל בין איך געקומען צו מײן ברודער און געזען, װי זײנע קינדער זיצן בײם טיש און שרײבן, הןןט מיך אנגע• כאפט עפעם א שטארקע גלוססונג צו דער פען, כיהאב זיך אװעקנעזעצט צום טיש און ןןנגעשריבן א זאך. אז כ׳האב עס איבערגעלײענט מײן ברודער, הןןט ער זיך םון םיר אויסגעלאכס און געזןןגט: שרײב ןןן אזעלכע װיצן, װי אין קאלענדאר, װעל איך װיםן, אז דו ביסט עפעס. כ׳הןןב זיך אבער נישט איבערגענומען םון מײן ברודערם רײד, און בעת פרץ >.יז צוםעליק געװען אין ןןדעס, בין איך אריבער צו אים און איבערגעלײענט פאר אים צװײ זאכן, װןןס כ׳הןןב שוין געהאט ןןנגעשריבן. אײן זאך איז געװעזן םונם ארבעטעסלעבן, און די צװײטע — װעגן א סרןןצענטניק. די ערשטע זאך איז פרצן געםעלן, זןבער װעגן דער צװײטער הןןס זיך פרץ צו מיר א װענד געטון אויף רוסיש: ״דו קןןנסט דןןם לעבן פונם פראצענסניקז״ א צעשרןןקענער האב איך ןןפגעענטםערט, אז נײן.—שרײב נןןר װעגן דעם לעבן, װאס דו קןןנםט!-האס פרץ װי געבײזערט זיך, און בײם געזעגענען זיך הןןט ער געזןןגט: ,אז כ׳װעל אײך אין םינף יןןר ארום נישס זען אין אונזער שרײבער־משפהה, װעל איך אײך םאר• שעלטןד רי ערשםע זאך װןןם איז פרצן געםעלן געװןןרן, האב איך טאקי אינגיכן ןןסגעדרוקט אין ,םרײנד*. איך רײם איבער דעם געמיטלעכן שמועם מיט א םראגע: — װעלכע זענען אײערע קינםטלערישע צילןז — כ װײס נישט—זןןנט רןןזענםעלד װי אין א.םארלעגנ• הײט-ס־איז מיר שװער עס צו םןןרמולירן. כ׳קען נישס די טערמינען. בכדי סינקםלעך צו באצײכענען די זאכן. כ׳קןןן אײך נןןר זןןגן, אז ס׳אינטערעסירן מיך די פלאנטערנישן םונם מענטש און סון זײן געמיט, — ןןם װעגן דעם זענען מײנע נןןװעלן. דער אינהאלט, דער םפור־המעשה גײט םיך נישס *ןןן, און כ־װײם אױך נישט, װןןס אזוינס איז פןןרם. כ׳הןןב קײנ• מןןל נישט געלײענט די ביכער, אין װעלכע ם־רעדט זיך װעגן די אלע זאכן. כ׳הןןב אפילו נישט געלײענט סרײדן, כןןסש מיזןןגס, אז מײנע נןןװעלן הןןבן אין זיך םיל סון םרױדם טעןןריע. כ־לײען בכלל נישס קײן םך. — װןןס־זשע לײענט איר דןןך? — כ׳הןןב געלײענט םיל די רוםישע ליטעראטור, װןןם איז מיר אמנןןענטסטן םון אלע אנדערע אײרןןפעישע ליטערא• סורן. כ הןןב געלײענמ סשעכאװן, טאלםטןןיען, קופרינען, גןןרקין א. א., ןןבער טןןלםטןןי איז מיר טײערער סון אלעמען. סןןלסטןןי רןןט אין זיך א גרויסן, ליכטיקן הומןןר. דןןס איז ב י י י ו נ ד־ז ר זינן יןןר זענען םאריבער זינט ױנה רןןזענםעלד א׳ז אװעק םון דאנען. ם־הןןס זיך אים םארבענקט צו זען זײן הײם׳לאנד. בכלל באםערקט זיך לעצסנס בײ אונזערע שרײבער אין אםעריקע די נויטװענדיקײט צו פארשטארקן דעם קןןנ• סאקס םיט זײערע לעזער דןן אין פוילן. יונה ר^זענםעלר איז ןןנגעקומען אין דער ײדישער ליטעראסור אין דער צײט םון איר סולער צעבלױנג. רןןזענםעלרס דערצײלוננען הזןבן נישס אויף זיך דעם לןןקאלן שטעמסל. בײ אים זענען אלץ מןןטיװן אלםענטשלעכע, און גאנץ אײגנארסיק אויסגעםאםט. רןןזענםעלד איז װײס םון צו זײן א בןןהעםע״מענטש, ם׳איבערראשט אײך די באשײדנקײט םון דעם שרײבער. ער רערם אײנסאך, אן שום סזןזע. זיצט ער אזוי טיף סאררוקטאינם פלושענעם םןןםעל אין הןןסעל און רעדט אזוי פשום, רויק... רןןזענםעלר זןןגם: — ם־איז םיר עפעס שװער צו רעדן װעגן ליטעראטור. ליםעראטור איז םײן געמיט, און רעדן װעגן ליםעראטור איז פאר םיר דןןםזעלבע, װי אויםדערצײלן װעגן אײגענעם געסיס, און דןןס איז דןןך נישם שסענדיק באקװעם, ליטעראטור איז םײן אינטים לעבן, דןןם װןןם ם׳איז אין םיר. כ־בין געקוםען צו דער ליטעראטור סון װארשסאט. ביז 28 יןןר הןןב איך געארבעס אלס טןןקער, געלעבם אין שלעכטע באדינגונגען, װי נםעט אלע אדבעטער אין יענער צײס. כ׳הןןב ןןננעהויבן שרײבן, נןןך אײדער כ׳הןןב ןןנגעהויבן צו לײענען. כ׳הןןב געשריבן אין זןנהויב עפעס אזעלכע מזןדנע שםימונגס־זאכן. װערסער פלןןנסערגישן, װעלכע איך הןןב אלײן נישם םארשסאנען. די ערשטע ערנםטע זאך, איז געװען א בריװ, װןןס כ׳הזןב אמןןל געשריבן צו א ם״דל. דער בריװ איז געװעזן עסעם אנדערש װי דןןם אלץ, װןןם כ־הןןב איר געהאם געשריבן. כ׳חןןב דעם בריװ נישט אװעקגעשיקט, נןןר אים באהאלםן. כ׳הןןב דערםילט, אז אין דעם בריװ איז עפעם סאראן. איך הןןב נןןך דאן נישס געװוסט, אז ם׳זענען