Literarishe bleter · 1928-08-10 · 32 (10.8.1928) · p. Seite 632

32 זא ל־סורארייז נלזנםער 632 טײט אן אױף אן אלטן גי׳ ■ונקט װי דער שטאםװןקאל אין די ײדישע םןןרמען וװןןם קוםען םםתםא, װי דער צ װײזס, פון דײטשישן, נישט דירעקס פון סלאװישן2'), — לײגס זיך טאקע בריקנערם מײנונג אויפן שכל. גערגאן 104 בוכט :*!סא*, דים׳ 16ס1£ט8), און שרײבס: ,דאם װןןרט איז ןןפנטלעך א קױב פון 6נ1ס2׳! (לעקסער 111, 1146), 116םו1א2 (װײגאנד 11׳ 1159)..., נישט זײענדיק קלאנג• געזעגלעכער קארעספןןנדענט צו קײנער םון די גיסירטע פארמעןו עס פירם גיכער ארויף אויםן געראנק װעגן א מה״ד סגז**...' (ער װארםט או׳ך אפ שײנעאנום עסיםןןלןןגיע, און טאקע װענן אנקלאנג־צ). § 20. — דערםאנענדיק דעם מלםד ״ג ו ם פ ר י כ ס םון שיברשין׳ (א קאפיסט פון יןןר 1555 אין װענעעיע), מערקט אן שטיף גום נןןמען ג ו מ פ ר ע כ ט: ,מסתמא פון ג י מ• פעלי. — איך האלט פארקערט: ג י מ פ ל װאקםט םון ג ו ם פ ר ע כ ס.—מ. זײםערט, אהבה בתענוגים (װילנע 1878) 87: ,זןןל זיך זײן שמעריל, טאדרעס, ג ומפרען, אבי איך װײם דאס אויף ריכטיק״. § 21• — נאך שטיפס ארבעט קוםט ד׳ר מאקס װײנ• רײכס ,א ײדיש ליד װעגן שבתי בבי פון יןןר 1666': איבער• דרוק פון יעקב טויםקס ביכעלע .ש ײ ן נ ײ ל י ד ס ו ן סשיח׳ (אמסטערדאם 1666) לויטן אײנביקן לעת עתה באקאנטן עקזעמפליאר, װןןם געםינם זיך אין דער בןןדלעיאנא,— מים א זאכלעך אויפגעשריבענער הקדמה, װאס איז אײנגעסײלט אויף קאפיטלען: .דער טעקסט׳, .דער םחבר״, ,יעקב םויסק. דער שרײבער און דער מענטשן זײן טעכניק׳, ,אויסלײג׳, .אויסשיראך״, ,פלעקםיע׳. § 22. — א פאר באמערקונגען בום קאייסל .אויםשפראך׳. 1) אויף װיפיל יעקב ט ו י ם ק איז געװען א בײמישער ײד, האט װײנרײך געדארםט ןןנװײזן, אז די םןןרםען ש ם א ר ץ, מ א כ ט י ג בײ אים, זענען קודם־כל אײגנטים■ לעכקײסן פון ב ײ מ י ש ן ײ ד י ש אין כלל ארײן (םג׳ל 1 11, 148, £ 1 § 14). אמת, איז, אז אין דער געבראכ• טער דערשײנונג טרעפט זיך דאם מ׳י םון גק׳פ (און נישס בלויז דאס ,הײנטיקע װארשעװער ײדיש׳) מיטן מע׳י, ןןבער דאס איז שוין אן ענין סאי־ זיך. ןןנסרעפנדיק דיאלעקסישע מןןמענטן בײ א םחבר, דארף מען פאראלעלן זוכן בום אלעב ערשטן אין דעם געגעבענעם דיאלעקט, מכל־שכן װען ס׳זענען פאראן סארארבעטן, װאם ליװערן דעם שטןןף. ם׳איז נוצלעך אנצוװײזן, אז די דערמאנטע דערשײנונג איז באקאנט אין די דײטשישע ס׳מ פון מערב-בײמען (גראדל13 41 פ׳ם) און םון שײנהענגסטער שיראקאינדזל (יאניטשעק14 52, 54 ם׳). (חמשך קיטם)!|) ו י נ י ו נ ו 65 ייז ריריכיר ניםס נזריכס, האיםנײק די ריסעניס-ײדיסע >1ווסג) **ר * יײװןרס דיריקם *1יסן םלאװיםן(רמי*-יוייים• )!יקרייניי 1:8נו5). מסנ)סמ 66 .3ח16מו)ס8)68ז1ו נז6)ז*4מס14 •01 ,1 4 * ־ו 0 .11 (ג! .1895 מו מ6)ז46מס^ ז46 גנװמ16113ס^ זס0 ,6010261( .1 14 .1911 9ז61811זת .561מו1)60זק5 ז6)ג9ח116מס1(ס8 זס4 שוין דערשינען דאם סערטע ױלי-בוך די ײדישע װעל־־יט חודש-שריפס פאר ליםעראסור, קריטיק, קונסס און קולםור. טע םאלס, אפאר מאלט, מיסאמאלם, קײנ• מאלט, טײלמאלט, אלעמאלט, נאכאמאלט אאז״װ. 9) ש ט ע ץ .שטענדיק, תמיד׳ (27, 2) איז אלס ש ט ע י ט ס א פאפולערער אדװערב אין מ׳י. — בײ גליקל האמל: שסעםס 57, שסעטיש 161, ש ס ע ט ש 120. 10) צ ײ ט מיט דער סײטש ,וסת, נדה״ (27, 2) קוםט נאך םאר אין מ׳י פון גק׳פ.—סיפורי הפלאות (װארשע תד״ה) 17 י1: .א ײ ן װ ײ ב ר ל י כ י צ ײ ט׳. 11) ד ר ש ס ע נ ק ש ט (34, 1). — לעקםער 247, 55: ״*ז1ח*1• שװאך צ׳װ ,מאכן שטינקען׳; ״^!״*)גזט .אנפילן מיט געשםאנק׳... 12) ק ײ נ ר (39. 3) איז נישט קײן דרוקגרײז שטאט ,זײנר׳. אין זאנ ,ער טוס קײנער בײ טאג קײן גוט׳ זענען געםײנט אויך די פריערדיקע װײבער דעם בעל־דברס. 13) אין א אנמערקונג צו ,ה ו נ ס י ן׳ (40, 3) זאגט שטיף: ,אין פוילישן ײדיש: א צ ו י ג׳.—די פארם איז אבער אלגעםײן״ײדיש. םלאװע, סאכאטשעװ און אפאלע (מ׳י מ׳מ) האבן דןןס װארט (§סס3/ £, מיט שסימלאזן *), װארשע און כעלעם (אויך ם׳י), אקײגן, נישט. מעזריטש, שעדליעץ, קרעמעניץ: £״ס5) 1 (אין םעזריטש געברויכט אויך אלם זידלװארט). - בעלץ (בעסאראביע): ^30). װילנע: §[סו1 £, דימ׳ /ןי/סכ) (װען א קלײן קינד איז אומרויק, זאגט מען דערויף: .זע נאר די צאיגל!׳). — לןןמזע, באכרויסק: #/סג)׳ £. — אמדור: £[ס*1< £ (״ אביסל אפן. 8 אן שסים). 1 186, 11צ 371: צויק. £3 284, £6 724, ש׳ב 1607: צויג. בײם קװאל 84 פ׳: ,קארג װי א צ ו י ג׳, .קרעציק װי א צ ו י ג׳. נתן נטע האנאװער, שפה ברורה 42:—,בלבתא... צ ו י נ... ק[א]ניס'. אנאלאגיש אין ס׳ מורה דרך (װילנע 1837) 19. בוכנדיק פאר דער ציפס, װײזט שרעער' 1858, 215, אן, אז די פארם איז אלעמאניש, באיריש און שלעזיש, אז דאס מערב-פרײםישע האט ^ס2ן אז אלטנארדיש, שװעדיש און נארװעגיש איז אה״ד 2063, םלןןװאקיש און מאדיא• ריש 8ז1ט3, ״אל״**.—װין: (היגעל״ 193). אין דער װירטעמבערגער יאגדארדנונג: סנ1ס״23 שװ׳ב 544.—!־£ 1)א 897: מונרארטלעך ס11ס״28 (אויך 5^\10 858), סי1סס2 (אין האנאװער סג1ס73). בריקנער11 525 מ״נט, דאם עסטרײכישע װאקםס םון סלאװישן *£|״8. דער ט< אין געװיםע דײטשישע מונדארטלעכע םןןרמען 5) י. ם. לי#שיץ, ריסיס״יידיעער װעיסער ביך. ז*יס§םיר4 1886. .(ז*/יס($ [[1(<[6[ח67[סץסח*0)1נ5טז [ץמ1סק ,ח 1 : ן > ז 0 .1 (6 .1913 13735<50ז©¥ חס&סנ!^!( ז*4 )8111 ■חרת#ז0 6ו(ס5ו1)1*זק ,תו ט ג (1 ח ז 1 8 .5 (ז .ק}2ק1•-! .ס ח*}ז*י .סג1ס3זקר! זה6 6ו(סטכ1ז6)ז6^י וחהח}© □* 39ז11ה8 ,ז 6 5 ז (1 ס $ .! .>| (* .8 1857 ח*1ז\\ .5ה})ת§91ז86 תה^סנוזפחט 465 מ6)ז*4חע^ חה6ס15גזה1) -651?-ת6וע\ .1ז61|*1ס זםתס!^ ז*0 ,1 6 9 }} 8 $ .ז? .ז0 (״ .1873 .219ק1-61 161ח#ס .זס 66ס8זק3 ח6ו}ס5)ו61(> ז©6 ו1סט(1זס1ז5ץץ4מ*א (10 •9 מ 1 ) 1 ט )<תז£ .1 .ז0 .ץ 11396ט\/ ...6 ) ו1 ס 3 ,* ז 6 3 ח ב 5 .1912 מ6|'*י .ס 219ק1,61 .1סק ץח2ס01ס1סוח/)© ז1ומע<ס31 ,ז ס ת 1 ס [> ז 8 (11 .1926 /ץ6ז1*ז)) .1600^5