Literarishe bleter · 1928-08-10 · 32 (10.8.1928) · p. Seite 631

631 ליסעראריסז נל*ס#ר 32 ע ר ש ט ע ר ב א נ ד פון מ י נ ם ס ע ר ״צ ײ ט ש ר י פט״ נח פר־מ־יוצהי / װ*רשע ,צײססריםט םאר ײרישער נדשיכסע, דעמןןגראם־ע אץ עקןןניןםיק, ליםעראסור-סזןרשיננ. שפראכיויסנ שמםס אין עשנןןגראםיג־, נא:ד 1, םינםק 1926, אױםגאנע םינם אינםשיסים םאר װײסרוםלענדישער קולסור I וי5 97—107). סס םה־ר!ס אץ נזס האלם איך םאר דעם עיקר־קעננײכן םון םע*י 1 8 108). דריםנם, הןןנן דעם •* נישס ,אײניקע םוילישײרישן סונדיאלעקסן׳, נןןר נלויז עםלעכע מע׳י שפראכאינדז■ ל ע ן אױף דער םערב־*עריפעדיע םון גק׳■ (׳^ 1 5 96 אין ז־ 152). 4) .א י ן ד ע ר װיס■ (8, 2).—אין נה־ד, אדװערנ. *רעפןןזיניןןנעלע םארנינדונג: 116םז\\ ©11) זזנ =די רוםישע 1!.!#נזקסזע, 2זרעזפןזסןקסת, 1.15תס68(ז6(ק18ז (7 40 14); גענרױכס סין װילאנד (׳&י 1-1 1/י 698/ — נײ אן אײנערהע• םישן מחנר אץ דער ערששער העלםס 16־עט ײה: ׳זס׳יר זס!)״ (אהװ׳נ 909). די השערה. אז ״װ י ם• זןןל אין ״הםבריל׳ זײן םאר• גרײזם םין ״נ ע ס״, םאלט אפ. ם־איז געלאפן נו דער גרישה אינדערװעם, הענדעם־פענדעם. םשראם־האלאװאי, אײנער דעם אנדערן איפעריןןגנדיק. 5) דןןם םעלנדיקע װןןרס אין 11, 2, םוז זײן: װאונד. 6) ב ו ן .סון• (15, 1), האלם איך, איז אין דעם םערז נישם אינעריק. איך מײן, די *רעפןןזיניע איז דןן גענרויכס אדװערביאל, גלײכסײסשיק מיט ד ע ר ם ו ן. ״נ ו־ך ע ר בון• מוז הײםן: ״האש ער אװעקגענויגן דערסיך (ד ע ד ם ו ן גלײך ״סונדאנעם׳ז פג׳ל אין נה׳ד: ׳תס״■■(. (>ת!• ם!*״, ד*ה זײ זענען אװעק[נעגאננען] ך 277). אין מה־ד םלעגס סס׳י פאנינט װערן אויך אלם שםה• אדװערפ בײ װערפן, פאםײםנדיק ״װײם אפגעשײרט סוןי (לעקםער 350). לענן *דאנןןפינאל׳אדװערפ ״ד א ד ם ו ך (.םיר מויכםן אונז אך זוא אײן טראנק מאכין אונ׳ ד א ר ם ו ן םרינקן• 11, ״איך םוז ד א ר פ ו ן ק ו ם י ן4' 118) געפרויכט גליקל האמל: ״האב איך זיבן ארלײא קרײסריך גינומין אונ׳ האני זיא אונםיר אנאנדיר נימישש איני װאול נו שסויםן אונ׳ מיר אײן סראנק פון [ דערפון] גיםאכס אינ־ םון [*רעפאזיניע] דען זעלפין טראנק םרינק א־ך אלי םאג אײן װיניג״ 10 (זע אויך 67, 76. 132). 7) פו ״מ י ן״ מיס פירה אונםערן מ (26, 2) פג״ל II 148. 8) ״ד ז ם ו ל ט״ (26, 3). די אלט־ידישע פארם פיט ע*יסעזע•* איז גענליבן אין דער םאלקששפראך ■נישט בלויז אין דער פןןדס ד ע מ א ל ם. די ז-םןןרמען זענען נאך הײנס זײער פןןוולער (נןןרם. קען םען זןןנןן אין מ״י םון גק׳־פ, װו מיר זעען: אםןןלם, אײנמןןלט (=א־ין מוןל, אײנםןןל). נװײמאלט, דרײםןןלס, פינעם• םןןלם, נענמןןלט, ם׳ערשםע מןןלם, ס׳זװ״■ י) - א ין נ עװ ע ס מ ״ 10>; אין נעװןם, לויםין א-נם ג*ך דעם וווןיין £ 56). *) *! א;ן אויף הןר (£ 295). י) £ 385: נ1.חסס־(ז*(ק ׳י א נןװעם, אוס דלא װ ע ס ס ע• 0 איך םיז ארױם *י; דןםדאזינןן עםק, איך םיז עם *םור װעץ, ג׳םוז ןש ליקזלדידן, 3 םיז אפשנץדן דע׳־םין (הפאך) 10) ל י װ ע ר ן (38, 2) דאיף מען נישט סארםײסשן מים ״ליםערך, װען אויך אינם זןןגט םען אויף ײדיש (נב*ש אין װארשע און אין אנדערע ם׳י מ׳ם): ל י װ ע ר ן (תזג׳\זו1). 11) ״א ז ו• (39, 0 איז לוא דװקא א גרײז, װײל די דןןזיקע סןןרם הןןט אין אלסײדישן אויך די סײטש ״אז. װי, אזױ־װי׳. אויך אין םה*ד זענען 6•!•, 6*1• און *1• םינןןני• סען, בײ םארגלײך גלײכטײםשיק םים די נה״ד ס!*, •1< ולעקםער 4). ) 12) .װ א ל גפוס׳ (39. 2) איז א קאמפןןזיםום. לעקסער 392; זססוח^ןס״י ב*װ ״גוסגעשסיםם, װאם איז א־ן א גוסער שס־םונג*. אזויארום איז םאלש שםיפס ןןנפערקונג, אז ״גפוס׳ איז דןן קלויםערשס [דןןס ה׳װ] ״געמ־ס׳. 13) ״ביםעבלם׳ (42, 2).-װו הןןם שםיף געםונען אין דײםשן די *ןןרם ת1161ש*ז3ז6נ1 (״באפלען, עיטערן, ריקן, קלאפן, גלעסן׳)? מיר איז באקאנט נןןר ס1*ן/ס3/ס/ ״װײד אנרירן םיט דער האנם, גלעטן, געבן בערםלעכע פעטשלעך־ ״7 1247, /3' 1-1 /\ 591. אהװ׳ב 252, שװ־ב 117). 14) ב ו ג ל ם (44, 4).—םה׳ד ןו€/(*)0סע שװאך *״װ, אבסןןלוט. רעסלעקסיװ און טראנזיםיװ, װערט גענרויכט אויך װעגן געשלעכסלעכן אקס בײ סײגל (לעקסער 347).— שװ׳ב 198, 208: ת־ןןסזו, ת861ס׳\, װולגאר .נונויםקופען זיך אן חופה וקידושין׳.—אהװ׳ב 883: ת1*8ס׳\ ״בועל־זײן, ם׳ווסם׳ ׳דןןס םה׳ד צ׳װ איז גענרויכט געװןןרן נןןר װעגן םײגל, שפעסער איז עס אלם גרןןבער אויסדרוק איבערנעםראגן גע■ ־וןןרן אויף פענטשן אויך). § 19. — נןןך אנינסל וזיקונים און מילואים נו שטיפם אנמערקונגען. 1) ״ק נ ו ל׳ (םסרןןםע 1. פערז 2): שוין דאם מה*ד 116סת>1 תו װערט געברויכס בילדלעך םיסן פשט ״גראבער, אוםגעלוםפערסער םענםש, גרןןניאן, פויער* ולעקסער 128).— שװ׳ב 409: 116סח£ תז ״אומגעלוםפערם דיקער מענםש מים חארסן םלײש׳. 2) ״נ י ב ז י ג׳ (3, 1).—נתן נםע האנאװער, שםה ירורה (װילנער כ*י 1714) 54: ״כעור — נ י ב ז י ק — סורפים׳. 3) אין דער ןןנפערקונג נו א ך ״אויך׳ (5. 1) שרײבם שםיף: .אין אײניקע געגנסן אין מ־טל• און צםוףדײטשלאנד חאבן ײדן די דײסשישע ט•־ אין!ס־קלאנגען אױסגערעדט װי א לאנגן •. ם־הערט דןןס נןןך איצט אויך אין אײניקע פויליש־ ־דישע סובדיאלעקסן׳. דןן זענען נײטיק עסלעכע קןןרעקטיװן: ערשטנם, נישט אלע ״••קלאנגען, נןןר בלויז דער נה׳ד ״•/ װןןס איז יורש םון פה׳ד תס; און נישס אלע נה׳ד ׳•־קלאנגען, נןןר בלויז דער םה־ד!•• צװײסנם, נישט ״אין אײניקע געגנםן אין מיסל• און נםון־דײטשלאנד׳, נןןר אויםן גאנצן שסח םון םע־י (בלויז מיט קלײנע אױסנאמען), הײםם עם אויך אין אײבערדײטשלאנד, דערונסער אין עסטרײך, בײםען, פערן און אוגגארן;םג׳ל