Literarishe bleter · 1928-08-03 · 31 (3.8.1928) · p. Seite 617

ליסורװיוז נלעסןר 31 זא 617 און זיגמונט טורקאװ טעאטער. די רוםענישע רעגירוננ שםיצט שסארק אונטער דןןם טעאטער״וזעזן [נישט דעם ײדישן!]. אין רומעניען זענען םאראן זײער םיל טעאטער״גײטונגען. בוקארעשט הוןט ציוײ סעגלעכע טעאטער־גײטונגען, א חוץ זשורנאלן. די רומענישע רעגירונג נובט אוים דןןס טעאסער סאר אירע נאציאנאליסטישע בילן, זי װענדס ןןן דןןם םעאטער צום רומעניזירן די נײע לאנד• געביטן, װןןס זי האס גוגעקריגן. אין אלע שסעט און שטעט• לעך װערן געגרינדעס נאביאנאלע רעגירונגם טעאטערן, װאם שסילן שלעכטע נאביןןנאליסםישע שסיק. מיזארגט נישט םארן קינסםלערישן ניװןן אבי גו סארשטארקן דעם נאגיאנאלן שאװיניזם. — זענען אויף דער רומענישער בינע םאראן עםעס ײדישע אקטי^רןז — ביז ערשט נישט לאנג זענען געװען םיל ײדן אויף דער רוםענישער בינע, די ײדן האבן דערװײסערט דאס ענג• נאגיןןנאלע םון דעם רומענישן טעאסער. ןןבער לעגטנם הןןט מען גענומען דערװײסערן די ײדן סון דער רומענישער בינע. גיליב דעם הןןט די רומענישע בינע םארלוירן פיל באדײטנדע בינע־קינססלער. א.סײל זענען אריבער אויף אנדערע בינעס. אדנערע הןןבן אינגאגגן איבערגעריסן מיסן סעאטער. לעגטנס איז געװעזן אן אינסעדעסאנסער םאל: ק״ן בוקאדעשם איז געקימען אײף גאםטרןןלן די םראנגויזישע ארסיססן מ א כ א װ ע נט ו• ר א, װןןם איז פון רומענישער אבשטאמונג, האס איר די רע• גירונג געגעבן 7 םיליןןן לעי, זי זןןל םארבלײבן אויף דער רומענישער בינע. דןן, װו די רעגירונג הןןט נישט קײן דירעקטן אײנסלוס, אין דער *רעםע און אין ליטעראטור, — נעםען ײדן א גרויסן אנטײל. ײדן םארנעמען אן ןןנגעזען ןןרט אין דער נײער רו■ םענישער ליטעראטור, ײדן זענען דןןרס די ןןנזןןגער םון נײע םןןרםען און אידעען. גו די באדײסנדיקסםע מןןדערנע רומעני• שע שריםסשסעלער געהער הערץ. זײנע דראמען װערן גע• שפילט אין די בעםטע רוםענישע פריװאטע טעאטערן, װ<מען דערלױבט זיך אויסגוםירן אויך זאכן םון א מער קינסטלערישן װערט. שטארק באליבט בײם רומענישן לעזער-פובליקום איז דער דיכסער און פרןןזאיקער בארבו לאזאראנו [אםריס לײזע• ראװיסש], ער קאן, אגב, זײער גוט ײדיש און אינטערעםירם זיך אײך מיט ײדישער ליםעראטור. די רוםענישע פרעםע גע• םינס זיך אין ײדישע הענט. די גרעםטע רומענישע גײסונגען װערן ארויםגעגעבן דורך ײדן, און ײדן זענען אויך די אנגע• זעענםסע רעדאקטןןרן. ײדן זענען דארט די בעםטע זשורנאליםטן. אין די ײדישע הענט געםינט זיך די ליבעראלע רומעגישע פרעסע, װעלכע איז, אגב, באליבט בײם גרעסטן טײל סון אינ• סעליגענטן רומענישן פובליקום. די אנסיסעמיטישע פרעםע װערט םארקויםט אויף א זײער ארגינעלן אוםן. די סטודענסן גײען ארום אין נאגיןןנא• לע קלײדער איבער די גאסן און שרײען: ״אוגזערע גײטונגע; װילן אוםשעדלעך מאכן די ײדך. — װעלכע םןןרשסעלונגען םון אײעד רעפזןדטואד זענען אםבעםסן געסעלן נעװןןרןז — די רוםענישע קריסיק הןןט זיך םיט אנסגיקינג אױם• נעררוקט װעגן פינםקיס ״אוגר׳/ זײ איז געםעלן דןןם טרא• דיגיןןנעל־ײדישע, װןןס איז םאראן און דער פיעסע, םאר זײ איז דןןס געװעזן א נײעס. די דײםשע פרעםע. װןןס דערשײנס דןןרס, הןןס שסארק געלויבם .די װעלף״ אין די ״7 געהןןנגענע״. בײ אידא האמינסלוא אידא קאםינםקא אין זיגםונם טורקןןװ זענען גוריקגעקי• נזען פין זײער טורנע איבער רוםעניען. כ באזיך זײ אין זײער װאוינונג אויף ןןבןןזשנע. — דןן אין דער שטוב הןןט געװאוינט די םאמע םין ײדישן טעאטער, אסוור רחל קאםינםקא. ס־הענגען םארשירענע בילדער םון א. ר. קאםינםקא, קרענגן. לענםעס, א. א. װ. — םון דאנען, םון ןןט דער שטיב, איז ארויםגעװאקםן א ־.זםיק ײדיש סעאסער. אידא קאםינסקא װײזט םיר םארשירענע בילדער םון איר םוםער אין די פארשירנםטע רןןלן. — םיר הןןבן זײער װײניק זאכן פון דער מאםען — זןןגם אידא — םיר הןןבן אלץ ןןפגעשיקס דעם ײדישן וױםנשאםט• לעכן אינםםיטוט אין וױלנע. סירקןןװ אין אידא קאםינסקא זע• נען אן אםת קינסטלער־פןןרלן זײער איבעס גײס געםײנזאם, איז װי גינויםגעבינדן, זײ דערםןןנען זיך גוזאמען ןןן סארשי• דענע עפיזןןדן םין זײער איגטיקן טורנע• און זײ דערגײלן: — םיר זענען 8 חדשים אריםגעםןןרן איבער די פאר• שידנםסע שםעט םון רעמעניען. די רומענישע ײדן םון די בענטער־שסןןס זענען שפראכלעך אסיפלירס׳ אין אסילו א זעל• כע ײדן וױ בײ אונז אויף נאלעװקעםי סםאטשע, רעדן אין צערססן סײל נןןר רופעניש, אין א גוסן רומעניש. די איגטע• ליגענץ איז שטארק אםיםלירם, ןןבער ז*י האבן א געװיםע אנינג װעגן ײדישער ליטעראטור, ײדישער קילטור, פ־טרעפס דעריבער טײלםןןל אין אינסעלעגענטע הײזער, גװישן אנדערע ביכער אוין א באנד פרץ, אש, א. א. די ביכער שטײען אײגנטלעך נןןר לפנים, ןןבער דןןם אלײן איז א סימפאטישער שטיך. דער• םאד ןןבער אין דער רוםענישער פרןןװינץ שםארקם זיך דער אינטערעס םאר ײדישער שפראך, ליטעראסור. איר סרעםט אומעסום די ײדישע פרעםע פון װארשע. אויף םיל ערסער הןןב איך געטרןןפן די ״ליסערארישע בלעםער״ װעגן ײדישן סעאסער אין רומעניען דערגײלס טורקןןװ: קײן גום ײדיש־טעאטער איז דןןרט נישמןן. דער הױפט רעפער• כואר באשםײט םון אלטע שונד׳פיעםעם. דער דןןרטיקער ײד, דערװײטערם סונם ײדישן קולסור׳לעבן, הןןס הנאה םון דעם ײדישן־סענגל און לידל. אין רומעניען םרעםט םען גאססרןןלי- רנדיקע אקםיןןרן םון אםעריקע, פױלן. דער דןןרטיקער טעאטער• זיושױער הןןס ליב םענםאגיעם, מ גײט אײגנסלעך גישט זען די סיעסע, נןןר דעם ,.באריםטך ארטיסט, ם׳איז גענוג גו רע• קלאםירן, אז אויף דער םןןרשםעלוננ איז געװעזן די רומעני• דע קעניגן. און דןןם טעאטער איז װןןכן לאנג געפאקט. — װןןם םאר אן אײנדרוק הןןס דןןרט געםאכט אײער סרופעז — אונזער טרופע איז דןןרט געװעזן לגםרי א נײעס. נישס נןןר פאר דעם ײרישן גושױער, נןןר אויך םאר דעם ר םענישן. די רומענישע פרעסע — הוןס דעם טעאטער בא• זייכנט אלס אן עקספערימענטאל־סעאסער. ם׳איז אינםערעסאנס. ד דןןרםיקע טעאטער־רעגענזענסן באקופען באגןןלס םון דעם נ נאסער־דירעקסןןר םאר דער גײט, װןןס זײ זיגן אין טעא• גער. דןןס איז שױן אזא טראדיגיע. רער רעגענזענס קריגט באגןןלט װי סיל שעה די םןןרשםעלונג געדױערט. ןןבער דער ר'.נענזענט איז גישס געגװונגען גו שרײבן גוםס, ער רײסט ׳ ־ןןפ די םןןרשםעלונג, אױב זי געםעלט אים נישט. דןןס רוםענישע טעאסעד שטײט נישס אויף קײן איבריק• י־יכעל םדרגה. עם איז נאסוראליםסיש און עם אנטװיקלט זיך ־נסטלעריש גןןר פאםעלען, הגם דןןרס הןןט םען שטארק ליב