Literarishe bleter · 1928-07-27 · 30 (27.7.1928) · p. Seite 583

583 ליסןווריװ ולוסור 30 זא ערשטערנאנדפוןמינסהער ,צײטשריפט• נח פריל־^וצסי / װארשע ,צײםשריפט םאר ײדישער געשיכסע, דימןןנראםיע און עק8נ$)םיק, ליטןנראםור-םןןרשונג, שמ־אכװיסנ׳ שאםש און עםנןןנראםיע׳, 1אנד 1, םיגםק 1926. אויםגאנע פונם אינםטיםום סאר װײסרוםלענדישער קולםור• 11- *לסײויע § 17. — 1) די דןןזיקע ןןפטײלונג עםנס זיך םים נ. ש ט י ם ם אן ארבעס: .א געשריבענע ײדישע בינליןןםעק אין א ײדיש הױז אין װענעביע אין םיטן דעם זעכבעםן י׳ה״. ם׳איז א געװיםנהאםםע באשרײבונג (לעת-עתה די ערשטע העלםם) סון א ײדישן זאמלםאנוםקריםט אױם דער בןןדלעיאנא• ביבליןןטעק אין ןןקסםןןרד (קאטאלןןג נויבויער און קאולײ נ׳ 1217). אלם בײלאגע איז איבערגעדרוקט אוים דעם דער• מאנטן זאםלםאנוםקריםס א ל י ה ו ה ל ו י ם ליד ,הפבדיל׳, אויסגעשסאט פיט שםיםם אנםערקוננען, װןןם פאכן די זאך מער בוגענגלעך סארן וױנביק בוגעגרײטן לײענער. 2) דןןם ליד הןם נישט קײן ליטערארישע װערס, שסעלם ןןבער םאר א קולסור־היםטןןרישן אינסערעס. ס׳איז באשאםן געװןןרן סוף־זומער 1514 (דער זאמלםאנוםקריםט איז געשריבן 1553). § 18. — אין הלכות עסיםןןלןןגיע איז שסיף אביסל שװאכלעך. 1) בביש ,נ י ט ר ב ס• (םיט א בירה אונטערן ריש) אין סטרןןםע 2, םערז 1, םירט ער ארוים םון םה״ד ת־־זסזז, הגם ם׳איז אין םה*ד פאראן א בײםןןרם (לעקסער1 271). 2) בום װןןרס ל י ב ם (אין ןןריגינאל םים א בירה אונטער דער לםד) אין םערז .עז װערט זײן דײן ליבס׳ (סםרןןםע 2) גיט ער דעם םשט: ,ס ו ף*, ןןבער ברענגט נישט די עטיםןןלןןגיע םון דעם װןןקאבל. בום אוים■ דרוק .ב י ל י ץ* (אין ןןריגינאל אױך פיט א בירה אוגטער דער למד) אין פערז ,אונ׳דעןרײםלושאיך דיר ב ו ל י ץ* (ססרןןםע 52) םערקט ער ןןן: .ב ו ל ע ב ס*. דערםון איז געדרונגען, אז אין .ליבט• װי אין .ליץ• זעס ער נישס ריכסיק דעם םוםערלאםיװ ,לעבם*. .ל י ב ס* םיט דעד סײטש .םוף, ענד* איז דןןס םה*ד **/•// ,3. םוף, ענד*(לעקםער 145) מיט עפיםעזע•* (םריע ןןנלענונג אויף ל ע ב ט?). םיט דער דןןזיקער טײסש בײ 7 809 (אלם װןןרס, װןןם װערם שוין הײנסבוטןןג נישט גע• ברויכם) און אין אהװ*ב־ 558.— װען בײ א. גןןלדםאדן, דיא ױדענע (אדעם 1872) 52. אין אויסדרוק .דוא שםיל נןןר דײן רןןללע ביז אין ל ע ב ט*, איז די לעבטע פןןרם א הויפט• װןןרס, קען מען אין אים אםשר אויך זען. װי בײ אליהו בחור, דןןם מה*ד 6*161 (פים עםיטעזע-ז אדאנק ןןנלענונג אויםן סוםערלאסיװ ,לעבם*). םײטש 4) םון מה*ד ה*װ איז: .בושײדעכץ, בושײדונג, דןןס בושײדן־זיך; א םתנה, װןןם ם׳גיט בײם בושײדן זיך, בײם געזעגענען זיך*.—1-6126 מיט דער דןןזיקער םײטש אויך נײ 7 809 (אלם װןןרט, װןןס װערם שוין נישס געברויכט) .ויסטלז־זזע״יתסיוסזיז 110ס5|ט)נ<1ססו(1<1)141 ,1*1•.] .4) (י .19089 .10>ק1ס.1 -תזזיס .11תט6זסזזו)/(י <50110ו18>11זס<01 ,ו 0 11 ז ) > ז £ .ע\ (י .1897 )1ו*)ס (הם*ו) § 15. — 1) דערנןןך נײס מ. װ ײ נ ר ״ כ ס א לעקסי■ קןןלןןנישער עטיוד װעגן ב*װ ם ר ײ ב ן און זײן םארבינ• דונג פים 72 ןןביעקסן. דער װערב הןןם אין דער דןןזיקער םונקביע די טײטש .כםדר טון עםעס, לאנג זיך ןןםגעבן דערםיט*. 2) אויך אויף דײטש זןןגט םען (^\£1 1/\ 693): ))•(1:>8)11ז)ו)1)1-811 6)1> ,61[>11•!־! ,£ו?1%96>11ם1־1 6111 זס^זס 6106111 )1מו ))סק5 ז6(>ס 2ז6ו1ס5;ח6נ1וסז) .ס)6 6^>801180)1)81 ,61ז6ז1)}־1 ,ז6ו1:>1)^;60{}|6ז) 88*1)6 )011 .ס6ג)61ז) .ס)6 באגובם םון ל ע ם י נ ג, ש י ל ע ר, ג ע ט ע און אנדערע דײםשע שריםטשםעלער. םארעלסערט זענען די װענדוננען, װעלכע ל ו ם ע ר געברויכט נןןך: •16> ז1ז6^ •■1>;מ6נ1ו6ז) 1101)80861*£ •18> .1(ס8811) 6)זס/צ1 16)ס1ס• נ61י1ז) 16•;מ6נ611ז) ם6 ז116 די לעבטע םראזע איז גענומען פון בראשית 39 10. בײ בליבן קלינגט זי: ,אונ׳ זיא ט ר ײ ב ס ז ו ל כ י װ א ר ט ן קיגן יוםף סעגליך*. בײ װיבנהויזן אנדערש: .אונ׳ עש װאר אז זיא בי יוםף ר י ד ט טאג פאר טאג*. 3) אין א םך װענדוננען איז ט ר ײ ב ן םיס אן ןןביעקט גלײך דעם ב*װ םון דעםזעלביקן שורש, װןןם דער ןןביעקט. שרײבן אינםריגעס, גנבות, האנדל אאז׳װ איז דןןם אײגענע, װןןס אינםריגירן, גאנװענען, ה א נ ד ל ע ן וכ׳. 4) איביג םײטל ש ס ע ר ן, געריכסער םאראבעלן אונד שנאקעס, 11 (םײסן 1852) 1: -£ 8 (ו1 11סס1> ) נ1 1 6 ז ) ,ז6ממ10 ,נ1סנו£ )ס6ז£ .ס 6 נ1 אין גלןןסאר, סוף־װערקעל, 134, דערקלערונג: ,ז6116*י2זס£ ,ז26ז18)ס5 ,£08860 ■ 6 £ £ 8 א .ז6ע6ו1)6זז18ץ 5) זלפן סןןבל, זװגים (װארשע 1874) 43: .םאלע דוא הןןסט ליב דיא קישקע, װיללסם דיא אכילה טרײבען*. § 16• — 1) אין די ןןפטײלונג, בײ װעלכער מיר האלםן, געהערם אויך די אינסערעםאנטע (ןןבער בום םאר• דרןןם, אויך גישט םונדארסלעך טראנםקריבירטע) זאמלונג ,ם ו ן ק ב ב י ם ל ש ו ן*, װןןס ל. ד ו ש ם א ן הןןם אויסגעקליבן אין םינםק. 2) אין דעם לעקסיקןןן זענען סאראן עלעםענםן םון אונטער״לשון (116ס8זס<1סו06116): אײגענע, װי די קריםטןןניםען ם ע י (דער םעלד• שער), ב ע נ ס ל ע ר (א גןרןןדןןװןןי; אײגנסלעך איבערזעבונג םון רום־ )11מ)*(68(1>) וכ/ 8■ םון הענםשקע-לשון גענוםענע: ה ע כ ט ל (א םעסער), קלאפ־םאלינע (באהאלסן געגאנװעסע םלײש) וכ׳. ס• םון דער קלעזםער-שפראך גענוםענע: ב י ם (בװאנ• ביק), ךעםע (בען).