Literarishe bleter · 1928-07-27 · 30 (27.7.1928) · p. Seite 580

30 זא ליטערארישן ולעסזר 580 נעלער ליטעראטור. װען אסילו די ײדישע םןןװעטישע שרײבער זןןלן הןןבן די אופבאגרענעדטע מענלעכקײם זיו דרוקן אלע זײערע נײע װערק און ארויסלאזן םפעגיע-ע זאםלונגען פון זײערע איצטיקע און פריערדיקע װערקן װען אפילו מ׳זןןל הע• כערן אין א גענוגנדיקער מאס דעם הןןנןןראר, װאם עם צןןלן די פארלאגן םאר אריגינעלער ײדישער ליטעראטור, און דער ײדישער שרײבער זןןל קאנען זיך אינגאנגן אפועבן זײן שא־ פונגס־ארבעט, איז נאך דערמיט די פראגע פארן לײענער נישט געלעזט אפילו אױף דער העלםס. םארן ײדיש־לײענער דארף מען דאך, חוץ ארויםגעבן נײע ןןריגינעלע װערק, אויך איבער• זעגן אױף ײדיש די בעסטע װערק סון דער אוקראינישער, רוםישער און אײראפעישע ליטעראטורן, םידארף אויך ארוים• געבן פאר אים די ײדישע קלאםיקער, די בעםםעןאון מער• פאסיקע סאר אונו װערק פון די ײדישער שרײבער, װאם גע• פינען זיך אין אויסלאנד (מחמת װאלוםע־מניעות. םון אײן זײט, און מחמת דער אלטער ארטאגראפיע, םון דער צװײטער, קןןנען מיר זיך נישט באנוגן מיט די פאסיקע סאר אונז בעלעטרים• טישע װערק אויף ײדיש, װןןם דערשײנען אין אויסלאנד). ם׳איז קלןןר, אז $ן אזא םארבװײגטער פארלאג־טעםיקײט אויםן געביט פון קינסטלערישער ליטעראטור אין ײדיש װעלן מיר קײנמןןל נישט קאנען באפרידיקן די גרויסע מאםן ײדיש• לײענער, װאס םיר לאזן ארוים פון די ײדיש־שפראכיקע ביל• דונגם-אנשטאלטן. מיר װילן דא אויך אנװײזן, אז דער ח׳ גילדין איז נישט גערעכט, װען ער מײנט, אז אין דער אידסיקער שװע■ רער לאגע פון דער קינסטלערישער ײדישער ליטעראטור איז בלומרשט שולדיק די ליטעראסור״פײנטלעכע ליניע םון די ןןר• גאנען, װאם םירן אן מיט דער ײדישער קולסור־בויונג, זײער כלומרשסער גרינגשעדונג בנוגע צו ליטעראטור. ם־קען אסשר בײ די אנסירנדיקע ןזרגאנען פארצײכענען א נישס־גענוגנדיקע אויםמערקזאםקײס און אקטיװקײט בנוגע דער ײדישער ליטע• ראסור, נישט קײן ריכטיקע און דװעקםעםיקע םארטײלונג םון מיטלען דװישן די םארשידענע צװײגן םין קולםור־טעםיקײט אין דער ײדישער סביבה, ןןבער בשום אופן נישט קײן איגנןן• רירונג סון דער ליסעראסור, אדער א םײנטלעכע באדױנג דו איר. װײטער איז ח־ גילדין נישט גערעכט, װען ער מײנט, אז אין דער איצטיקער שװערער לאגע םון דער ײדישער לי• טעראטור איז שולדיק ד$ם, װאם •דער גורל סון דער ײדי• שער ליטעראטור איז אפהענגיק סון דעם געשםאק און אםילו םון די קאפריזן, װאם עס פארמאגן די ליטערארישע לײטערם סון אונזערע פארלאגןי. די רײן סוביעקטיװע געשמאקן אדער די קאפריזן םון די ליטערארישע לײסערם קענען אוגז אמאל דערקלערן, םאר• װאם מ׳האט אפגעדרוקס אזא און אזא װערק ןןנשטאט אן אנ• דער, מער פאסיק װערק. ד$ם הןןם אבער קײן שום שײכות נישט דו דער פראגע, םארװאם לאזן מיר ארוים אזוי װײניק ןןריגינעלע ײדישע ליטעראטור. ס׳האבן אויך דו דער גרונט־םראגע םונם ארטיקל קײן שײכות נישט די חםרונות פון אונזער ליטערארישער קריטיק. דאס איז א םראגע אלײן םאר זיך און איז אין קײן םאל נישט די םיבה םון די שװאכע דרוק־מעגלעכקײסן. א ם ע ל ע ר סוט אויך ח׳ גילדין דערםיט, װןןס ער קןןנדענסרירט נ זײן םײער אויםשליםלעך אויף די פארלאגן. געװיס זענען אונזערע םארלאגן םיל שולדיק, דו־װײניק אינידיאטיװ הןןבן זײ ארויסגעװיזן. זײ האבן זיך די גאנדע דײם געיןןגם בםעט אדאנק דעס האט מען די ײדישע דיכטונג פאקטיש דערשטיקט. סארװןןםז םאר װעלכע זינד הןןט מען זי דערשטיקטז װי גרוים איז דען די דאל ביכער פאעזיע, װאם מיר פארמאגןז איז דען בײ אונז אזא גרויסע איבערפראדוקדיע פון גוםע לידער, װאם מ׳הןןט געדארפס סארמאכן די טירן פון אונזערע פארלאגן סאר אונזער דיכטונג און באזונדערם פאר דער פראלעטארישער און נײער פויערשער דיכטונגז די רײכע דײטשישע ליטעראטור הןןט אין םוף נײנדנטן יןןרהונדערט געקאנס אויםקלײבן פון איר גאנדער רײכקײט נאר הונדערט בעסטע דײטשישע לידער, און װאס קאנען מיר געבן דעם ײדישן ארבעטער, אז מיר פארמןןגן נישט קײן ביכער, נןןר געדײלטע סלוםסרלעך ײדישע פאעזיעז די הןןבן מיר סאר דער דיכטונג געשאפן מעגלעכקײטן, זי זאל זיך קאנען ברײם דעװיקלען און פון איר רײכקײט זאלן מיר ק$נען געבן דעם ארבעםער כאטש א פאר דענדליק גוטע עכס־פראלעסארישע לידערז די האבן מיר םאר אונזער בעלע• טריםטיק געשאפן א באדן, זי זזןל זיך אדויםרײםן פון די קלײנשטעטלדיקע דװאנגען, פון דער סאציאלער בלום ןןרעמקײטז אונזער ליסעראטור איז דאך ןןרעם אין שטײגער, ארעם אין טעמאסיק און נאך ארעמער אין פראבלעמען. די זענען ןןבער אין דעם שולריק בלויז די שרײבערז נײן, מער פון אלעםען איז אין דעם שולדיק די שעדלעכע ליניע, װאס עס װערט געפירט בנוגע דער ײדישער ליטעראסור. די ליטערא• טור איז נןןך בײ אונז ביז אידט א שטיפקינד, א בײ״זאך. מ׳הןןט איר נישט געהאלםן אין דער געהעריקער מאס, נישט געכןןװעס, נישט געשאםן םאר איר קײן ברײסע מעגלעכקײטן, נןןר ןןדער מ׳הןןט זי געפויעט סים גאל, אדער פארשװיגן, און דערבײ הןןט מען ארויםגעװיזן חריסות װי אזוי דורכדו• סירן דעם עקאנאמיע-רעזשים גרןןד אויף דער קינססלערישער ליטעראסור. דו דער דןןזיקער ליניע דארף נעמען א םוף. די ײדישע ליטעראטור דארף אויך װערן דער זעלביקער געזעלשאפטלעכער םאקטןןר װי אנדערע ליטעראסורן. און אויב די פארלאגן, װאם גיבן ארויס ײדישע ביכער, געפינען זיך אין א מאסעריעלער קלעם, דארף שארף געשטעלט װערן די פראגע װעגן אונזער םארלאג־ארבעט. ןןבער דןןס, װןןס ס׳װעט באשטימען, עס זאל םארן יןןר דערשײנען. דארםן אונזערע סארלאגן ארויסגעבן נישט קײן דען פראדענט. נןןר אלע הונדערט פראדענט. ענטפער פון דער רעדאקציע ״שטערז״ די םראגע, װןןס ח׳ גילדין הויבט אויף, פארדינט געװיס די גרעםטע אויפסערקזאםקײט סון דער פרןןלעטארישער גע• זעלשאפטלעכקײט. מ׳םוז אומבאדינגט געפינען םיטלען און װענן װי אזוי דו םארגרעסערן די מעגלעכקײטן פאר ארוים־ געבן קינסטלערישע ײדישע ליסעראטור, און דערםיט מאכן א םוף דו די אוםנןןרםאלע דערשײנונגען, אויף װעלכע ם׳װײזט אן ח׳ גילדין. ם׳דארף דןן נאר באםערקן, אז די םראגע װעגן ארוים־ געבערישע םעגלעכקײטן פאר קינסטלערישער ליטעראטור אויף ײדיש שםײס אין דעי־ װירקלעכקײט פיל ברײטער, װי דןןס הןןט געשטעלם ח׳ גילדין. ח׳ גילדין האט געהאט אין אויג, בשעת ער הןןם געשריבן זײן ארטיקל, בלויז די באדערםע• נישן און אינטערעםן םונם שרײבער. נעמען מיר ןןבער די באדערסענישן םונם ײדיש־לײענער, איז קןןנען זײ בשום אוסן נישט באםרידיקט װערן בלויז םיט דער נײער ײדישער ןןריגי•