Literarishe bleter · 1928-07-20 · 29 (20.7.1928) · p. Seite 573

573 ליסןויןרייע נ<עם*ר 29 יןדער דר#ט. קריױ, װ#ס װיר זיך *נשדיםן אין ש#ר1*נד, םיי *רינ. שיקן א רעקד#־#שיװן פריװ, אין װעדבן ער געם די 6)ןרװ#דטמנ *נ- שדיסן רןם קר״ז אלן ש#רננ#נד און ש#רםדיכם זיך אונהוער#וװ#ר6ן די ב#שדוסן 6ון אונזער ש#רב#נד, װי אויך ביידיינן *; א*נט#ליקן א־נשר־ב#**#ל *ון 10 נידדן. ק״ן שום #נרןרע #*##דוננען ד#־פן די קר״זן דעי־װייד;לשם *#דן. די #*רװשיםונג 6ין פארבאנד פון דראמ• יןרײזו בײ דער געז. ״ײדישע בינע״ אין װארשע. *ירעם *<ר *ריװ *ון נעיס: ,סח2סץ)5ץ)ץ\/ כוזססצ סז|5/״ס1>׳<2 .10 .תז 36 1ז1ק!!ס׳ווסא ,סיװמש^זס׳^ו א בריװ אין רעדאהציע *י דע־ רעראקביע .דיטןרארןשע בדעםן־־. װארעע• איך בעש א־ך אשצידרוקן שאדננדן ב־יװ, װעדגן אןך האב *ונןשלקש זנו ד;ר .נ־ן־ שאדקסב־שוננ־: .םים א שא־ םןנ *ורלק איז ם־ר או־םנעקוםןן *ו ד״ענען דןם נר. 126 ד. י. .ש *״. איך נןשלן ר#ױם א ק#רןםם#נדןנץ פק םשןר• נ#װיץ .דעד אםת װןגן םקאנראד םלט דער װידנער םרו#ן אלן רוםע- ניע*, אין װןדכער דןר ק#־עסש#נדןנט .דות־ םרדם םיװ *ו דןם כבור *ו ששעדן טלר *ום .ש#נד-םדו*־. איך װןד #ודאי נלשם ה#בן די העזה *ו •#דעםיולרן םלש אװעװ ק#רעםא#נדןנט אויף דל שם#דטן *ין א־ןר *יטוננ, װלםנדיק נ#נץ נום, #ז איר װעט ם־ן *#דןםיק *ודלב •#װט־-טןטים נלשם דײקן• #בןר אלך נדויב, *ז כ׳ה#ב ד#ם רןכט א־ך *ו בןטן אלר ז#דם #*דרוקן דל *#ר סורית, װ#ם זןנןן אויםן נישט םער, װל שעםם- ששעדן א *#־ *אקםן דע־ םערזענדלכער כבוד 6ין א נןזעדש#*ם• דןבן םון־ אלז נלשט און םאר נישם ז־ן השקר אלן דןר ײדלשןר ארבעםןר-*דעםע. 1) איך בלן ק־נם#ד נלשש נעזןן דןר .קלנםםדערלשער עצה- נןבער און װןנװ־זער־ *ון דיר װידנןװ םװוםן. 2) אלך ה#ב נישם .*ונעםר#נן דןװ װידנער טרופע דל איבער־ זע*ונ;״ און אלך ה#ב זי נלשש .רן־אמןנדירט אדם א *#םלק רעםןר• םיאױ־שםיק״. 3) איך ה#ב נלשם .שםאדץ ארױםנןשטעדם םײן נ#םעז אויםן םןאםער״*עםד אדם אלבע־זן*ןר דעבן דןם נ#םןן *ונם מחבר״. םײן נ#םען ה#ם דל ולרןק*יע 6ון דער װידנן־ טדו*ן ארויםנןששןדם א לי נ ם # ד אוי6ן א6לש #ן ם־ן װלםן• 4) םין אדװ#קאש#רלשע טעםיק־ם איז קײנם#ד נלשט באשטא- נ;ן און באשש־ם אויך הינם נישם אלן .אינםןדװענ*יעם־. איך ה#ב ק־נםא־ און שאר ק־נעם נלשם אלנםעװװןנלדם ב־ ק־ן סום .םאכש• אלנכםאנ*;־. 5> איך בלן נ#- *ז־ ם#• אין ם־ן דעבן נןקישען אין בא־י- ריננ םיש דע־ םלנוװאנצע ודע6ענםיװע). איינםאד: בןת דל םלנוװאנ*ע האש גןםאכש א הױז-רודכזיכיננ כײ כלר, ד#ס *װייטע ם#ד: ארױכנע• רו6ן אהלן #**ונןבן דערקדעױננע־ װןנן ם־ן םןםיק־ש אים רןדאק- ש#װ םון .אונןןװ װענ־. <)׳ ם־ן .שמי*יק בדעשד־. װאם איך ה#ב .א־ױםנןנעכן, בדי *י םששםן דעם .בונד/האט דל סיני־אנצע, אלם נעשן־דעך שא־ דעװ מליכד.. #שנעששןדט. 7) איך ־וף א־ױם דל חב־־ם ם. םאי#, װא־שע אין ר־ר ישראד ריב־ן, בןרילן, 6#*ו;ןבן ן6נםדעכן דערקדן־וננען בנונע דן־ ד# #שנעדרוקםער ריכםלק-שםןדיננ םיש ד־ך־ארץ בוקארעשס, 21 ױני 928י• ד׳ר שלמתז ביקל י לעא פינקעלשטײז גװישן די שורות ״ת ה. לײװיקם ״גולכמ״ ^•י־זס^ראשן^^^^^אד^עם^אאא^ב^ל^/^נןןלעװנן^•^׳ װןןס איז אימריק, אץ די ריכםיקן עייזןןדן, אין דער קונםם- םולער סארםײלוננ םון די שואנוננס עיעמענטן. אין דעם קןןנ- טראםם-סןןרשםעלונג סון די כאראקשערן, אין דעם נאלויכטן אדער םארםונקלען סון די עייזןןדן און אין ןןן א שיעור אנדערע נא־ סראכסוננען. עם איז א שװערער און םאטערנדיקער נארוף, װײל איך רעד דןן נישס װעגן דעס זעלנסססאדשסענדלעכן, װענן דעם אײנסאל, װעגן ^ער װחיע, װעגן אלץ, װאס איז נענאד, אנער אז עם איז סאו־אן לענן דער םלאכה האנסארנעס, װאס םארערס, אץ געװיםע נאדינגוננען, פ׳זאל אײן און דאס זעלנע זײסל, אײן און דאם זעלנע קאייםל אינערארנעסן נען-סוםנו־ נװאנניק םאל—װעגן דעם װײסם םען נײ אונז זײער װײניק. די קװאליסעםן אץ קאםעגאריעם װערן נישט נענונ סונאגדערגעשײדם, װײל נײ די אםתע קונםסװערק װארסט זיך נאס־ר- לעך נו ערשט אין די אויגן דער .נענאד״. װי אוי דאס זאל נישס זײן, קאן םען זיך דערינער נישס סארששעלן די קאלאסאלע םאס סץ ארגעס, װאס די קונסשװערק האנן אינעקאסט אוןי האבן געפוזם איקאםסן, אי נישט װאלטן זײ קײן קונםסװערק נישס געװען. גאט גים עס נישש אין שלאף, נלוינס עס םיר. אנער װעגן דעם װאלס פען נעקאנס שרײנן נאננע ביכער, װאם איך האנ נישם בדעה דא נו סון נ• ב-יד־*. צו אל־יע דראמאטישע קרײזן און פארײבען אין פוילן שױן אײניקק ן#ד, װי רער #0רב#נד *ין דר#מ. קר־זן בי דןר נעז. .־דישע בלנע״ אין װ#רעע סירם זין שםללע #רבןט בײם #רנ#• נלזירן דל *ןװ#ר*ןנן א־בןר דןר נ#רןד סר#װינץ דר#ד. קריזן אלז םשך *ין דןד *לם איז דןם •#-ב#נד נןלמנןן זיך *י שםןלן איז ק#נם#קם םים איבןר 150 דר#ם קריזן אין *וילן אין ארױםהעלסן ז־ אץ ט#רשידענן 6ר#נן, װ#ם ה#בן ש־כיח *י זײןר טעשלק־ם. דער *ארב#נד סרעט אל*ט *י *י * בר־טןרע םעסיק־ט אױף רעם נןביס אץ דןרלבןר ה#לםן מיד •#ר נױטיק *י ב#ק#נען די דר#פ. קריז אין םױלן, װןלבע ה#בן זיך נ#ך נישט נעםםןלם םיט אונז אין ק#ני_ ט#קט, טיט רעס *ר#נר*ם 6ין אזנזער גןטיק־ט. דןר #6רב#נד שיקם פין*״ט *י *לים זין שםןנדלקן אינםםרוק• ש#ר דעם ח׳ םשה װײדן *י רי דר#ם. קר־זן, בדי זיך אוי6ן #רם *י ב#ק#נען םים דןד #רבעט 6ון נענעבענעם קװ־ז, בדי אים *ו נעבן דל נעהןרלקע רןזשל*#נװ־זי;נ, #רנ#ניז#*י#נןלע אין אנדןרן הללף, אין דןלכער דער קריז נױםיקט זלך. דןד פ#רב#נד ב#ז#רנט די #ננע• של#סע;ע קרײזן םים *ענזורירםן טיע*ן, װעלכע זי ר#רפן פ#רשםןלן דןר ם#כ• בײם #־ג#נלזירן •#רשטעליגנען, א־נברןנננויק די קרװזן אל *ים, אל איבערלקן הו*אות אין שװןײקיטן. דער *#־ב*נד נלם דל דר#ם• קריזן #נװיז ננען װןנן אויםקדויב •ון םאטעריאל *ום שטילן, #רנ#ניז#*ין אץ #:דןרע 6ר#נן. רי דר#ם. קר־זן, װןלכן װילן ןק־ ״םטידן זןלבםםשםענדיק,נים רי נןז. .־דישן בינן״ זיל דל םענלןכק־ט 6ין לןנ#לער ןקזיםםןנץ דורך;פענען #•נללונגען *זן דןי נןז אין רי נןנןבןנן שטןש- *אװ ז״נן נ*ןנטסטע אױ6נ*בן ב#טר*כש רי 6*רװ#לטיגנ 6לן #1רב#נד ד#ס ארזלסנןבן אן אינןנעם חוװש-זשירנ#ל, געװלדםעם אױסשללבלןך די אינםןדעכן *ין דד#ם קד״ז, ב־ דעד ב#שלליקינג *ין סיטא־בעט *ון די בןסםן פאכםןנישן בוחות אוי*ן נןבלם 6ין שעאםער בכלד אין ײדישן ב6רם. ױןר ■#יב#נד שטרעבם *י •#־טריבן פין דןר #ם#ם#רן• , בינע די שינדישלעםע דירך #רױסנןבן * רןגיםםןר פין די בעםןרע ־ר#ם. װןרק, רןלכן זענןן *ינ;*אסט *ום אויםפירן ם#ר # דר#ם. ־ןר־ז. דןר *ארב#נד םרעם אויך *ו #רױס*ינןבן רײע #•ה#נד ־יננען װןנן די #6רשלדנםטן *ראנן *ין דער ארבעש *ין דר#ם קי״ז די דערט#נםע *ילן װעם אתז #בער נישם געליננען ױי־כ*י*לי #ן דןר #קטלװער םים#רבעם *ין #לן דר#ם קר־זן אץ םאר־נען אין לאנד. ןם אױ דןריבןר # חוב 6ין יעדן דר#ם. קר־ז, װ#ם איז נ#ך ולשט *ננעשל*סן אלן #6רב#נד, *י שטןלן זלך םלט אינז אין ק#נם#קם