Literarishe bleter · 1928-07-20 · 29 (20.7.1928) · p. Seite 574

ליסזרורי״ז נלזסז ד 574 29 זא ל• א נ ר טעאטזר און הונםט ם׳איז אינם בין״גןזםנים *ין ןידיען סאאי םער. די דיראקסןרן װי די םלםדים זיכן **סיםסן־■ אלםידים, אץ די מלםידים״*רםיססן בײאן *רים אין 8רײען זיך מים דער מרייאר וײם. ־אא^ זיגםמס סירקןװ אין אירא קאפינסקי זעבאן געקימען ביריק קײן חארסי נןך זײער נסיעח פיס .װיקס״ איבאר רומעניאן. שא^ דער םןםקװער ײדיסאר םליכה*סעןסער״ װעלכעד מיילם איבס אין יאריז, װעס *ױיםוןין א1יף א סירנע קײן בעלגיע, װי מען דערװארם זיי רעם 9-סן א1יג1סס. די בןקןנםע בעזעלסןוס ,סםןד איים״ הןס די סעב בעשלןסן אן ןסםעך מיסן בןקןנסן ײדיםן ערסיסס א. סעםבערב. סאםבערב װעם ןנסײל נעפען אינם גר1יסן 8ילם םין מיבקעװיםסעם װערק ,יאן סןרעזע/ װןם װערס איבם אינסבעניזירס םןרן עקראן, אין װעס מיילן די רןלע ידן יאנקל עיםבאליסס. דער באקןנסער יידיעער ארסיסם 6ון אםעריקע סעמזעל בןלרענבירג נעייגס זיך איעס אין אײרןיע, ער איז א1י8בעסרןסן אין ײדיסן סעןסער אין אנסװערין אין דער ,״רומעניסער קרעססמע״ םין ב. קאלםאנןװיסס אין אין ארעיבאסעװס ,םןנין״. .אזיזעל״ (ערשםער ײדישער קינססלערי״ שער רעוױ״סעןסער), װןם הןם געסיילם אין װילנע זיגס עסלעכע װןכן, הןס סארענדיקס דןרם זײנע גןססרןלן. די װארסעװער ײדייע קהלה הןס, װי באקןנס, ןינעװןרין די סובסיריע 6*ר דער װילבער סרוםע. װי ןלם ירןסעסס קענן דעם װילקיר גײס נסדר דןרט ןשס ,קדוע-השם״ זינס 11 װןכן, און אין ו 10 םעג ןרום װעלן םיר סײערן רי ססז״םסע!ןרשסעלוגב וון ״קדוש״הסס׳. ו 50-40 סויזנס ײדן זענען געגןנגען זען די פןרססעלוגג, און ז• ןלע זענען געװיס עסןס״נןלער. איז עס ניסס קײן קלןרער נןװײז, י אויף װי װײס די חשידןרישע קהלה חןס ,מןרשסעגדעניי״ יןר די קולסור<1יסן םץ די ײרישע םןסן? ** רודןיף זןסלןװםקי הןס גןססרןלירם םיס זײן סרײע אין יעםנערג. — די ערשסע א1יי״ יירוננ איז שלום עליכםס ,יביה דער סילכיקער״.— םיס זןילןװסקין שיילם א1יך דער ןרסיסס לײב שרי&סזעעער. — יינס גןססרןלירס זןסלןװסקי אין בריסק. אין נױ״יןרק איז יןרנעקוםען די וײערוגנ וון לײגן רעס גרונדשסײן ױן ו גר1יסן יירישן סעןסער. ירעזירענס וון בױ״קןםיסעס איז <. װלן״ דעק. סעןסער״דירעקסןר װעס זײן דער בןקןנסער שױשיילער םיכולעסקן. ה. לײװיקם ^דער נ1לם״ אין דער י1ילי• שער איבערזענוננ און דעזשי וון םןרק ןרנשסײן נײט אינם סים ער6ןלג אין לןדזער שסןסישן סעןסער. יעי• נחמן מײזיל־, יעי• נחמן מײזיל־, דןכ 11יזזן די *ןיקם-פײזזר, ז;• ני*פ ).ןוסזין די װײטערזז *נטװיקייננ *ון די גינליןסיקן גי**. דער קןםיסעם גו נןערן דעם ןנדענק *ינם ײדיען עןיקןװניק *ון די *׳יייעע חזיי1ת גערעק יןםעיעװיטע טרעס גו ורויסעונעבן ן ױכי- ןיכום יגכוד נעיעק יןסעיעװיסע. 6ין דער .*ייוסםרױסע װןן״ (רעדןקזיע זו גרןםםןן) זענען עוין דערעינען 4 ניםערן. ,■װ *ינניכן הויכס ןן *• דערעיינען אין װןרעע ון *יייסםרירסער זעירנןי .סעןסער-עװסוננ *ין *ןרװ״יוננס-ניןס׳. דער זעירנוי װעם גע- װידסעס זײן די *קסיעיע 8ר*נן םון ײדיען סענסער *'( *ויין. די עײםיננ װערם ורויסנענענן דורך *הרן עײסיין, *יחנן *ײעיין *ין ם. נןדעיפןן. .*םי זןםןעטעער ײדיש-*1יייעע ניסנןזיע הןס געם*כס * *ײערינג יכנוד די *רויםיןז-עקזןםענס. *ין *ןרעסײם זיך, *ז עם נעעינס זיך ן יערער עטדײם דערנײ, װןם הןים וזן פין *ןסריןסיעע רעדעז .פיר ד*ר*ן ד*נקען ■ויין, װןם םיר יעבן *ין *ונזער *ןסערלןנד ײן קענען זיך דערניען *ין *ינזער סיםער-ע*ר*ך — *ויייע *. *ז. װ*• םןרעםײט זיך, *ז נןך ןזן פין רערע ד*ר*ן די ײדיעע עייער זיננען וןם ייר ,ניע זעוםעעס זעעםי םקןנו נוע ריד-. יןס *יז *ין זןמןעטע. *ין יין כעים הןנן *װײ ,עײנע נעל-הנימיעע ײדן״ רןספענער *ין עסןע-רןם ן*נעװ*ר6ן דעם םןרעיונ *ננוריןן ■ יןרסיקע נוס *ויף םרזעם נןפען. ע**, די .הזפיר״ינינייןסעק *ין װורעע הןס *יים ■*קיםען די מעגיעכקײס ני *ןרנרעסערן זי ניבליןיעק. המדערםער *יכער *ין ײדיע, הענרעיע, ײילי״ ײן רוסיע זענען לענסנס נעק1י*ס נעװןרן• •לע נײעססע *ויםנובן 6ון די ײריעע סןדיןנן *ין *ייין ײן יין *ויסיונר זענען ײגעקימען. וי נינ- ייןסעק װעס *ו־ך נסדר נוק1י*ן די *יע נײ- דערעינענע ביכער. די נינייןסעק גע6ינס זיך, גױיע, *ין םןפע ײדיען דענסעד *ויף נויעװקי 19 (*ין םויער). .םעי דער ייריעער װיסנע**םיעכער *ינססיסיס *ין װיינע נרײם *י *ונםער וער רעדןקעיע 6ין םןקם װײגרײך ײן זיםן רײזען * זן&יניך געװיד- פעס וער םעערנןװי1ער ע^רןך-קןנםערענץ *י *יר 20 יןריקן ױבי. ^■ר סןריןנ ב. קיענק־ן הןס די יעזםע 2—3 יןר געיײנס *װיען *נוערן * כןזינדערע *ױומערקזןסקױם *ויף *רויםנוגעבן די םןוערנע יידיעע בעיעםריסםיק. *ויםער וי װערק סין עיום• עיינם, ירץ, הןס דער *ןריונ *רויםנענענן, װי נןקונס, די װערק ײן י. *■*סןעי, ה. יײװיק, עוזר װורעןװסקי, םעה נןדיר, י. י. זיננער, םנחם נןרײען, *. יעיעיעס, נרוך ניןזטןן, *יסער קןײזנע. *יעם *יז דער סןריןנ!יגעסרןסן 1י קןפייעסױן די װערק ײן די *ריער *ננערוסענע ערדבער, *ין גיײנעײנױק הןס דער קיעעקין- םןריןנ *יגם נעעיןסן ןו&ןכן מים די נןװיססע ערײנעז• דוד נערגעלקןן, *. רונןי, *. ם. םוקם, ײן נןר *יגגיכן װעין זײערע װערק ןנהויבן עי דערעזינען. *ןריןנ *. ניסיין הןס *רויםנעגענן ןיע װערק *ין זעיי װערן *ין ײ־יע *ין 18 נענוער. ל־ייםעראטור אץ הולטור דעם 12-סן יײי הןם וער ײדיעער װיסנ- עןוסיעכעד *ינססיסיס נןקיםען סין יןדזער מו- גיססרןם 750 גיידן *יס ערססע רןסע *ין דער נןעסיפסער *ןרן *ינססיסיס סונםידיע *ין נרויס סין 3000 ניידן. דער יװ״* הןט נןקיסען םון יירער סן■ ניםסרןס * נריװ נים 331 *ין סנ-סן ױיי, *ינ- םערנעערינן װרכן *ןרסרעסער *ין נורם־ססער ם. *יסקן, *ין װעלנן עם װערס פיטנעםײים דעם *ינססיםום, *ז *וי6ן נודזעעס-יןר 1928 — 1929 *יז *רעייסינירס *ןרן יװ׳* 300 גי9דן. װןרעעװער ײדיעע קהיה םיע וי *ןרנעםײנס, םרןקענהײםס—נעםס זין ן פוסר *ין יןדזער *ון יידער עםןם-רןסן! *ין *נסװערין (נעיניע) מןם ןננעהויכן עו דערע״נען * װןכנניןס 6*ר ייסערןםור ײן נעזעיע**סיעכע *רןגן .וי ײדיעע נײסוגנ״. די ערעסע נװײ דערסינענע ניםערן סונן * גןנץ גיסן *ײנררוק.—די נזיםערי6ס עענקס סיי *רם סןר ייםערןסור-ײן קײסיר.*י*נן. וערזי װערם זי עײן נערריקס. םיר װינםען דער נײער 1?יס- ערי*ס ער*ןינ. ס׳ייז *־נם נעװןרן 15 יןר זינס ס־ייז נעעסןרנן וער נןקינסער חענרעיס-ןױיעער עריוסעםעיער *. נ. גנעםין. *ין ניז הײנם 1י סןנ *יז נןך קײן םננה ניעסן *1יף זײן קנר. ם׳הןט זיך יע*םנס געע*6ן * קן&יסעם םין ערײנער- םןרערער *ין ועם *ןרעסןרנענעס, װןס הןס *ויף ויך גענופען *י עטעין ענדיעך * ס*בה *. נ. ננע• םינען. דער קןסיטעס װענדס זיך נו די *יע ערײ- נער *ין יײענער, װןס װיין, ס׳זןי געעםעיס װערן ן פדבת, זײ זןין *רײנעיקן זײערע סניפים *ין םעקרעעןריןס *ון װןרעעװער ייסער*סן.**רײן (סיןסןעקיע 3!). .■ײ דןנערעסןנ דעס נז-סן מ. ח *יז *ין יןקוי *ון *ןיקס-ײניװערסיסעס ,קײםור-יינע׳ (קרןכסןינע 36) *ןרנעקיסען * נןרןסיננ, *ין װעיכער ם׳הןנן זיך נןסײייקס קײסיר-סוער, סןרעסײער םין 25 קײםור-יינססיםיניעס, װי *ויך *ײניקע *רנסיס *ין די יינקע ײן רעסןקרןסיעע גריעיריננען. נןכן ײיםהערן דעס נורינס װעגן דער םןרסײייננ *ין די קהיה-סינסױיעס *ױ ןננעני&ען נעװןרן * סרןסעסס-רעזןימיע קענן דער װןרעע- װער קהיה-6*רװ*יסוננ *ין *יר .נערעכסער• סןר- םײייננ. עס *יז *1יך נעעןסן נעװןרן * קןםיסעס חין 5 *ערזןן, װעינער זןי ןנסירן סיס דער װײ- סערויקעי *ק*יע *ין ײ *ננעםען סיםיען *י 6*ר- נרעםערן די סונםידיעם *ור וי ײדיסע װעיםיעכע *■נםסיסיניעם. *ין *רנענסינע ערײנם םען *ינז: .*ין דער *רןװינץ ענסרע-ריןם (*ין וער םןםער נעד.ינ- םעניע *ין די ײדיעע קןיןניעם) *ױ הי-יןר נעװען * נוס נערעיעניע. הןנן די ײדיעע קןין- ניעס נןעיןםן *ויסניבויען *ײנענע םןיקס-הײזער. ם׳נעפס ןן *יע םיסיען די זןך 1י סןרװירקיענן װןס-נינער. עס *ױ געװיס ן נרויסער *ויוסי, ײן םיר עיקן זײ * ײער-נוח. *ין די *ןיקס-חןױער װעם *ויך זװן *סםעעיעיער יןקוי *ןר זײערע •ױיסע ניני־ןסעקן. פ׳דןרף זיך ןנער *ןסיען, *ז