Literarishe bleter · 1928-07-20 · 29 (20.7.1928) · p. Seite 570

29 תא ל״שזי ריי? ניזסוןר 570 קריטיה*-רעצענזיעס* ביבליאגואפיע.-כואניה. ץ ז - װאס מען שרײבט װעגן ביכער* האש דעד .צענסרפארלאג״ *תיסגעגעבן .שלםה רב חײםס״. די בײדע אויסגאבעם זענען סאפןלערע און זײ זענען אויסנערעכנס אויפן ברײטן לעזער-עולם;~די העברעישע װערכער און אויסדרוקן זענען סארטײטשש אין הערות אונטערן טעקםש (.דאס װיגשסינ- גערל״) אדער אין א באוונדערן בעסל צים סוף בוך (״שלפה רב חײמס׳־). פון מענדעלעס דראמאטישע װערק איז אין כארקאװ (אין דער אויםגאבע םון .געיק׳לם׳) דערשינען ״דער פריזיװ׳, געקירצט אין בוגעפאסס סאר אינזערע דראםקרײזן. בום נוף ביכל זענען צוגעגעבן אײניקע רעזשיםערישע באמערקונגען םון דעפ רעזשיסער ח׳ שםאאין, װעלכער איז דזזר פחבר םון דעם גאנצן .מאנטאזש׳. ׳ זײער א דערפרײענדיקע דערשײנוננ איז די אוקראינישע איבערזזצוננ פון פענדעלעם ״װינשםיננערל׳. אין אוקראיניש איז אויך דערשינען מענדעלעס ביאנראפיע (כחבר — א. אנסשוק), אץ די בײדע סאקשן (באנלײך״מיס די צאלרײכע אםקלאנגען פון מענדעלעס יאיצײט אין דער אוקראינישער פרעםע) זאנן עדות אויף א געיויסער דערנענטערוננ צװישן די בײדע שכנותדיקע קולשורן, ײדישער אין אוקראינישער. איא דערנענטערוננ איז גע• װארן מעגלעך, װען די בײרע קולםורן זענען אריבער אין די הענט צו די ארבעסנדיקע מאסן. די אוקראינישע אויסגאבע פץ דעם ״װינשפינגערל׳ (װאס הײםש ״פערסטיען שםשאםטיא״) איז דערשינען אין א סעריע ״ביבליאטעק סון דער װעלט-ליטעראסור׳, א־ן ם־ר געפינען דא ל. םאשעלעיום א נרעסערן איײנסיר-ארטיקל ״שלום-יעקב אבראמאיויטש (דער זײדע פון דער ײדישער ליםע- ראטיר)״; דער א־־טיקל א־ז, אפת, װײניק אריגינעל, אבער דעם נישס-ײדישן לײענער סירט ער ארײן אין דער סב־בה םון פענ• דעלעפ שאפן. צו די באזונדערע אײסגאבעס פץ םענדעלעס װערק, װאס זענען בײ א־נז דערשינען צו פענדעלעס צענסן יארצײט, דארף םען נאך צוגעבן די אנסאלאגיע ״סענדעלעם עפדכע״, ״צונויפנע- שטעלט פין מענדעלע נדכר ספריםם װערק׳, װאס איז ארויס אין קיעװ (פארלץנ ״קולטןר-ליגע׳). די אנטאלאגיע באשטײם סון באזונדערע אויםצוגן סון מענדעלעם װערק״ און די דא יקע אוים- צוגן זענען נר פירט לויט זײער אינהאלם. די אויםנאבע איז אויס- גערעכגט הויפש אכלעך אויף דער שול-יוגנט, און זי ששרעבט צו געבן לויט מענדעלעם װערק א םארששעלונג װענן ״םענדעלעם עפאכע״, ״אלס א םאציאל היםטארישן קארפלעקס׳. דער צזנויפ• שטעלער י. יאכינסאן'האט געכוןיזײן ארבעש אויםמערקזאם, אץ ער האט באזארגם דעם בוך (װאס איז, אגב, שײן און ציכטיק א־ויסנענעבן) פיט א כײסש צעסל םאר די העברעישע אויםדרוקן און פיט א גענויער אינהאלט-פארצײכעניש, װאס העלפש דעם לײענער זיך צו א־יענטירן אין דעם םענדעלע-מאטעריאל. אין אנהויב בוך גײט אן ״ארײנפיר׳ ״םענדעלע און זײן צײט״, װאם באקענט מיט די אלגעםײנע שטריכן פץ מענדעלעס צײס. דעם מחצר קאן םען דא פארװארפן נאר אײן זאך, װאס אין ןןפשאצן מענדעלעם יוגנטלעך * שאפן (אין ײדיש) בלײבט ער אינגאנצן טרײ דער אננענוםענער ״טראדיציע״, װעלכע הןןט נישט דער- שאצט די קינסטלערישע באדײטוננ פין דעם ױנגן םענדעלע. צװישן אונזערע םענדעלע-אויםגאבעס צום צענטן יארצײס האבן מיר אויך ביאנראפישת ארבעסן. די מענדעלע־ביאנראפיעם, װאם מיר האבן ביז אהער געהאט, זענען לאנג סארעלטערט נע- װארן, שוין נישס גערעדט דערפון, װאס מ׳קאן זײ כםעט ני,שט קריני. די פאפולערע פענדעלע-ביאגראסיע, װאס עס האם אציגד צונויםנעשטעלט א. אנטשוק, איז״בפירוש א געװונשן ביכל פאר אונזער שול און בכלל פאר אונזער מאםאװן קולטור־געברו־כער. ארנזער מענרעיד־ע-ד־ייטעראטרר (פארלויפיקער איבעיבליק) 1) םזנ־ע?* ם1כר ספרים (מ. י. *כר*פ*װיװ■*). ר*ם װינ״פ-נגערי. .קזיטור-י-גע• קיתװ 1927 1. 214. 2) מענדקיע פוכר ס)ר־ם (ש. י. *כר*מ*װיםע). *יםה רג חײםס• עענםר**רי*נ. כ*רק*װ. 1928. ז. 252. 3) םעניעיע םוכר סםרים (ע. י. *נר*ס*װיסע) דער יריזיד, * ■יעסע נינעי*סס **ר דר*ס*טיעע קרייזן ר*ע רעזעיסער ח׳ עס**'ן. *ינםער דער רעד>ק*יע ■ון ה. ק*ז*קעװיסע. (.נעזקייכ-כיני'*סעק־, נים. 4-3 . ם*רי*ג .נעזקויס׳. כ*רע*װ. 1927. ז• 62. 4) ע־וכ׳ינקכ >נר>מ>זיסע. .•עיסנ-ען עזעןססין־ (.ד*ם װ־נע־ תיננערי׳ *ין *יקר*יניע). *ינעדזעעיננ 8־ן ד. נןכיר *ין י. װ*י*י*סיר*װ *דײנע-ר-ערםיקי 6ין י. םןסעיעװ. (״נינייןסעק סין רער װעיס-ייטערןסור•). ע*רי*נ ״סי*יװ>- קיעװ. 1928. ז. 210. 5) םענדעיעס עוןכע. *נס*י*ניע. עינויסנעעסע׳ס סין םענדעיע ם1נר םעריםס װערק י יוכינסןן. .קי יסיי יינע־. קיעװ. 1927. ז. 199. 6) *. *כסעוק. םענרעיע מיכר סארים (ע. י. *נר*ם,װיםע), זײז יעבן *ון זײנע װערק. ■*■ייערע *ײסנונע *ינסער דער רעדןקזיע סין נ. *1יסיענ- רער. .קויסור-יינע״. קיעװ. 1927. ז 47. 7) ד*ם זעינע *ין *יקי*ינ-ע. םיוכה-]*רי*נ •ין *יקי*ינע. כערקןװ 1923. ז. 47. *) םענדעיע ם1כי סארים (ע. י. >נר*מ*װיסע). עים סז-טן י*דר*ג *ין זײן סייס (!'*נרןס־עע נ*סי*ן). *דעסער עםןס-רןם. קןסיסיע עו סןר*ײ■ ניקן דעם *נדענק 8ין .מענדעיען־. *יעס. 1978. ז. 31. 9) ק*ם*יעקס .םענדעיע *ין ז״ן עעןנע״ (עיס 10׳םן יןרזיס) םײכ-עער װיםנע*6סיעכער מעס*דק*ם 1״ס סןיקןםנייד 6<ן *יסס־ר. עענסרן יע ײדיעע כיידכױר*. ״קויקיר-ייגע״. קיעװ 1927. ז. 16. 10) עו דער סעםע: םענרעיע מוכר סאריס (ע י. *נרןמןװיםע). *יס 10-םן ין־זײס. (סכעסע ם*ר *רעעס-עוין). *דעסער קרײזישע מעס*ד-1־ורן. קרײז-יןיקכייד. *דעם. 1927. ז. 14. 11) סענדעיע ם1נר םסרים. 1917-1836. *ײנםןייקע זײסוננ. *רוים- גענע■( דורך דער ױכייײ-קןםיםיע ■ײם װיניעער קרײז*1יכפירקןם. װינ־זע. יןניןר 1928. 12) סענדעיע-נױיעסין. 1ים כענםן יןרזיס 6ין מענדעיע כ1כר כ6רים *רײסגענענן וידך דער ײדניידאינסעעקסור נ״ס װןיינער קררזאןיקנ־יד 10—20 י*ני*י 1928 י*ר. זשיסןםיר• 1928. ז. 4. 13) םענדעיעי ם1כר ס6רים (ש. י• *נר*ם*7יםש). װ*נס-1ייר. ״קוינור- ייגע״. קיעװ. 1927. 14) םענדעיע ם1בר ס*רים (ש. ־. *נרןסןװיסש׳. ■ןםס־קןרםי מים מענדעיעס נייו. 8*רי*ג ״געזקוים־. כערקןװ. די אלע א־יסגערעכנםע אײסגאבעס זענען דערשינען בײ אונז אין צוזאפענהאנג םיט םענדעלעס צענטן יארצײם שוין דאס צעטל גופא — און דא איז םארצײכנט בלויז* דאם, װאס איז דערשינען אין א בוך-פארם — גיס א פארשסעלוננ״ װענןי דעם פארנעם פון די םענדעלע־פײערונגען בײ אינז אין לאנד. װו און װען האס מען נאך אויף אזא ברײטן געזעלשאפסלעכן אוםן בא־ צײכנט דעם אידענק סון א ײדישן שרײבערז די אננערופענע אין אונזער צעםל אויסגאבעם קאן םען אײנםײלן אין עטלעכע גױסעם. םריער גײען דא מענדעלעם״ װערק גוםא. אין דעם פרס װעט מען, אמת, ערשם דארםן אפשון א נרויםע ארבעט. דערװײל זענען בײאינז דערשינען בלויו געצײלטע װערק. אין קיעװ, אין םארלאג ,קולסור־ליגע׳, איז דערשינען אין זײער א ציכםיקער אויסגאבע ״דאס װינשפיננערל״, און אין כארקאװ