Literarishe bleter · 1928-07-20 · 29 (20.7.1928) · p. Seite 562

29 זא ליסזרוריןו ולוסװ 562 ערשטער באנד פרן מינסקער ,צייטשריפט־ נח פריל־יוצהי / ררארשע ,צײםשריפט שאר ײדישער געשיכטע, דעמןןגראפיע אין עקאנאםיק, ליטעראטור־פארשונג, שפראכװיסנ- שאפט אץ עטנאגראשיע״, באיר 1, םינסק 1926. אויםגאבע סינם אינםטיםוס פאר װײגתםלענדישער קולםור• דורך 0, קען ער דאך נישט גלײכעײםיק זײן דארטן סאר• טרעטן דורך ש... 3) אמת פיקאנם איז: אונזער מחבר װײםם קענסיק ערלעך נישט, אז נה״ד שטימלןןזיקער 8 (אײםגעלײגס 88, שריסט־ײדישער ס׳ װאקסט נישם םון אה״ד׳מה״ד 8, נןןר סון אה״ד־םה׳ר םפיראנם 2 (דאס אות װןןלט מוזן הןןבן אן עקל רעכטם, מחמת ם׳איז נישם אידענטיש מיטן אםריקאט * צ), װןןם נעמט זיך (נאך דעם הויכדײטשן קל ננענאיבעררוק) סון גערםאנישן ז װןןרט־אין און װןןרט־אוים נןןך װאקאלן (װילמאנס 1 §§ 43 ס׳, 105) און איז אין דער מה'ד *ײט נאך נישט געװען גלײך דעם אלטן (אין נה״ד שסיםלאזיק בלײבנדיקן) '5. אזױ: אלטנןןרדיש ***£׳ אה״ד 80220, מה׳ד!>£022, נה״ד 886*€, ס״י ג א ס, װילנע ג א ש, אלטזעקסיש ז*מ ב׳װ, אה״ד־מה״ד 2סח, נה״ד 388ײ׳ מ״י נ א ם, װילנע נ א ש £ ר, גאטיש 8ני118 .צענ• דליק״, אה״ד מה״ד ס12€ז1>, נה״ד 618818ז1>, ליטע• ראריש־ײדיש ד ר ײ ס י ק, האראדאק ד ר א י ש > ק. 4) די םיבד״ םארװאס שריפטײדישער ם קלינגט אין געװיסע ל׳י מ״ם קען מען אזויערנאך באין אוסן נישט זוכן אזש אין אה״ד. § 9. — סמילא האלט שוין נישט אוים װײנגערם דערקלערונג פון ל״י צ זױן מ ע נ ץ .מענסש״, ג ןן ל נ ס ,סשאלנט״ וכו׳. * § 10.— 1) אםך ײדישע מ״מ געברױכן דאם ה״װ ש ו י ב ( — מה״ד *:ןױ):**) נישט מיט זײער געװײנסלעכן קלאנגגעזעגלעכן עקװיװאלענט פון מה״ד 1, נןןר מיט דעם װאקאל, װעלכן זײ האבן אלם קלאנגגעזעבלעכן עקװיװאלענט סון מה״ד 6: פג״ל ס 412. — װײננער ברענגט ש ו י ב םאר קראסנןןלוקי, םנאװםק, גאדיאטש, ראמען, ש ו י ב פאר קא־ לינקאװיטש, פאניעװיעזש, קארסון, לויבק, ש ו ב סאר קאלינ־ קאװיטש, שקלאװ, כןןראל, קאמענעץ־פןןד׳• ם ו ב פאר ןןרשע, קאכאנןןװקע, ש ו ו ב פאר םוװאלק, סעלשי. ״ 2) זוכנדיק א דערקלערונג פאר דער דאזיקער אנאמאליע, האט װילער פארבלאנדזשעס צום פױל׳ *לע82 (םג״ל 0 402), און אויך װײנגער פאלט אויף די דאזיקע המבאה. װי האט ןזבער פון א פויל׳ ׳ג געקענט אין ײד־ װערן אן עקװיװאלענט םון מה״ד ביזז װילער פרוװט כןןסש צו געבן א דערקלערונג; װײנגער סוט דאם אויך נישט. 3) איך גיב דער דערמאנטער אגאמאליע אן אנדער דערקלערונג. אין אלע ײד׳ מ״מ, װאס קומען דא אין באטראכס, טרעפן זיך די קלאנגגעזעבלעכע סארטרעטער םון םה״ד 1 מיט ־ ■) ,דער *1ים 1 *1י6נ*ק־םמ*ר *■קי*נב [<] ז*ז הןנן ג,נה*ש די *םװ״יטםשן *ים םןרנס-ני ליננדיק* *רםיקיל*ני*!הייםס *ם, ניי״י ש-*רםיק!|; ד*י םין סג *1י8ג*קים*נ*ר ו1ם5 די *םװײםםםן *הינס*רזיננײק*ו 1 מ י * ן *ייד* *יז נ*י*גן דיר *יס*ר ■, װ*ס םל*נם *ר1יסנ*ר*דם װ*רן םיט *ם*ר■ ק*ר, װי בײ *ינז*ר *יניםײן-נייסיקז, *ינם*רניה1ינ*נ*ם יתנ־עםיץ׳... (װיים*נם 1 29(). (הם*ו) חוץ דעם, לויס װײנגערס היפאטעזע װאלט אױסקומען, אז דער פרןןבעם איז בוגענאנגען אזוי.־ דער ס איז אױפגע• קוםען בוערשס אין די סארבינדונגען •81, •תז8 אאז״װ,־ און ערשט ד ע ר נ ן$ ך אין סארװאקאלישער שטעלונג. איז בארעכטיקס די שאלה: װ ע ן און םון װעגן װ ןן ס ע ר ע סןןנעטישע סיבות הןןס גענוםען װירקן די אנאלאגיעז 2) ל״י ס־ מה״ד ו1ס• זאל זײן נישס מער און נישס װײניקער װי א ירושה םון אה״ד, װו ס־זענען געװען אויםלײגונגען װי 11<ןט8 11ו1ק6ס*, ו13111מ83=נ1ו31תזםס8, 1813עו 18)181**, סות6ו1ס1161811 .[דעם] פליישלעכן׳, װי אויך 8312, מ6}ק86, 811, £מ81111, 612ו111ת8, א1׳\סו1, ו1ס6811ממ6ומ וכ׳. שעפנדיק די דןןזיקע אינסארמאביעם בײ װיליאנס 1 §§ 57, 103, באמערקט װײנגער נישס דעם ע י ק ר, און הײנו, אז דער 8 אין די געבראכטע װערטער האט געשפילט ארײן גראפישע רןןלע און װײזס בלויז, אז דער ס (>1) נאכן 8 םלעגט דעמןןלס ארםיקולירט װערן שװאך (פארבאדינג און שטופע בו דער בונױםשמעלבונג פון ס8 אין אײן אײנהײסלעכן םפיראנס ש): א ר ו י׳ס ר ע ד ן פלעגט מען הן ז1ק86 הן 12*8 אאז״װ מיט דעמזעלבן ש־ארטיקן קלאנג, מיט װעלכן ם׳האט ארויםגערעדם די מיט ס* אױסגעלײגסע םארמען. אויך בײ בעהאגהעל 8 273, װעלכן ער ביטירט. האט װײנגער םארזען די סעזע, אז די מה׳ד אויסלײגונג מיט״8 אדער 88 שטאס אלטן ס* (ח1886ו1ס61זו1ס ,גריכישן״, 1x1618( .ײדיש״) באװײזט: דער אה״ד־מה״ד ספיראנט 8 אין אין דער אויסשפראך תחילת געשטאנען נאנט בום ו1ס8! אזױ• ארום האט דעי־ אה״ד־מה״ד ש-ארטיקער (:*)* זיך אנט• װיקלט אין בװײ ריכטונגען: אין א פולשטענדיקן ש (נה׳ד, מ״י, נ״ל מן״י), אין רײנעם ס (אין ל״י). ס־איז דערומעך נישט פאראן קײן מינדםטער אנהאלט אויף בו באטראכסן דעם ל״י פארװאקאלישן ס ( מהיד ו1ס8, אה״ד 80) פאר א םארגליװערסע פןןנעטישע אלטערטימ• לעכקײם אויםן אה״ד נאך פארקערט, ם־איז ר ע ז ו ל ט א ט םון אן אײגנארטיקער אנטװיקלונג. 3) די פראגע, םארװאס דער העבר׳ און םלאװ־ פאר־ װאקאלישער ש װערט אין די דערםאנםע ל״י מ״מ אױך ארויםגערעדט ס׳ בארירט װײנגער לגמרי נישס.. § 8- — 1) אויך אין ל״י ש שטאט שריפס־דײסשישן און שריפט־ײדישן 'אױך מ״י און נ״ל מז״י) ס .מה״ד 8״ זעס װײנגער אן אה״ד אלטערטימלעכקײם, און דהײנו: די אה״ד ש״ארטיקע אויםשפראך סון יז• 2) ער באמערקט נישט, װי ער איז זיך אלײן סותר: ערשט מיט א בלעסל פריער האט?ר דאך אלײן אײנגעקנעלט מים אונז, אז ס י ש קלינגס אין ל״י פיס דערפאר, װןןם אין אה״ד קומט פןןר די אויםלײגונג <1)! אויב אה״ד * איז אין געװיסע ל״י ס׳מ רעפרעזענסירס