Literarishe bleter · 1928-07-20 · 29 (20.7.1928) · p. Seite 560

29?א ליםעוזורישע 560 א שמועם מיט׳ו פארזיצער פון פויל־ישז פעו־הל־־וב פערדינאנד געטעיד־ (םפעעיעלער אינסערװױ פאר די .ליט. גלעגער־) װןןם חברה קינםטלער הןןבן אין פרײלעכע םינוטן געטרינקען ןןן חשבון... דןן אין דער -זשעםיאנקע״ זענען זיך םיס 10 יןר בוריק בינויפגעקימען די דעםןןלם נןןך נישס באקאנטע—טובים, װיסלין, סלןןניםסקי, לעכןןן, איװאשקעװיסש א. א. דא ה$בן זײ אײננעןןרדנט זײערע ערשטע ״סיקאדןןר־ןןװנטן״, געחוזקס םון אלעםען. דא הןןבן זײ פראקלאםירט זײערע ערשטע םיטו• ריםטישע מאניםעסםן. אויף די אװנסן זענען אין גרעםטן םײל געקופען ײדישע מײדלעך, װזןם זענען אנטלאםן םון זײער .װאכעדיקן״ ײדישן לשון, בכדי בי הערן דון ר$ס ,יומסובדיקע״ דיכסערישע װארם. הןןב איך זיך אין א זוםער-םארםיםאג בונויםגעטרןןםן דןן מיס ג ע ס ע ל ן. ארום אונזער טישל זענען געזעםן: געסעל—א מיטלװוקםיקער, םיט ערנסטן און גיטםוסיקן אויםזען. םלןןנימםקי—א םול פנים, אינטער די בינןןקלען םארגאםסע אויגן און עס דאכט ױך װי ער װאלם בײז געװען, עפעם ןןנגעכפורעט. לעכןןן—א קינדיש םרײדיקער און בעשםײכלסער. בײם םישל איז אויך געזעסן םילםודםקים םקורב פולקןןװניק דלוגןןשעװםקי, אין זײן פיליסערישן םונדיר. דןןם קלײנע גערטנדל םון דער ,זשעםיאנקא״ איז םול און רוישיק. זײטיקע בליקן זענען געװענדט בו אונזער טישל. עם םאלן דן װערטער װעגן ײדישער ליסעראסור. עם װערן דערםןןנט פרץ, אש, ןןפאטןןשו, לײװיק א. א. בו אונזער סישל קוםען אלץ בו נײע און ס׳איז אביםל ענג געװןןרן. געסעל און איך אנ־ סשולדיקן זיך און טרןןגן דך אריבער אין א שןןטנדיק װיגקל, און הױבן ןןן אונזער ןןפיביעלן געשפרעך. די רײזעיאײנדרוקן זענען נןןך םריש בײ געטעלן. אץ ער דערבײלט דעריבער װעגן דעם יען-בחאםענםןר. — די אינטערנאביןןנאלע שריםטשטעלער-ןןרגאניזאביע — זןןגט ער — אנטװיקלט זיך גןןר שנעל. בײ אלעםען װײזם דך דער װילן םון סארברודערן דך און באקץנען זיך, םון בונויםרעדן זיך. די שריםםשםעלער־משפחה הןןט װןןם בו זןגן זיך. זי הןןס אויך געםײנזאמע אינטע• רעםן, װעלכל זי מיז בוזאםען בא• האנדלען. אויםן איבטיקן קןןנגרעס הןןבן זיך שוין לגפרי נישט געפילט די םןןראור• טײלן פון אםןןל לגבי װעלכע ם׳איז פען קלובן. אלע הןןבן דך איבט געםילס גלײך. םען הןןם שױן נישם ןןנגעזען קײן שום כאםעלנדיקע האנט. אלע הןןבן זיך גצ־ 1עררינ*ני (ײיז•) דל״־־דז *םרוינזנד געם*? געטעל געהער בו די באדײסנדםטע מאדערנע םוילישע פרןןזאיקער, ער איז א שרײבער םון ברײטן םארנעם. זײנע רןןמאנען זע• נען עקזןןסישע שיל■ דערונגען פונם לעבן אין די װײםע םזרח־לענדער, םול פארב און רײץ. םיר לײענען און גלויבן אין די אלע םאנטאסטישע דער• בײלונגען װעגן .עגיפטן״, אזיע, אפריקע א. א. געםעל אינםפירירט אונז םיט זײנע שילדערונ• גען. פיר דערזען םאר זיך בולט דןןם מןןדערנע עגיפסן מיט אלע פןןליטישע קאםאקליזםען, םיר זען דאס נײע לעבן אין עגיפטן, אויפן פאן פון דער אלטער ארכיסעקטור און לעגענ■ דעם. נעטעל באלעבט די אלע םןןסיװן, װןןם ער הןןם דןןרט געזען, גים זײ בו א לעבעדיקן ןןסעם און שסארקן ריטם. םיר אנטביקן זיך ןןםט םיס די ןןריגינעלע טעםען און עקזןן■ טישקײט פון זײנע ראםאנען, װןןס הןןבן שטענדיק א בולםן, אידעןןלןןגישן אונסערשלאג. בו געםעלס אינטערעםאנסםטע װערק געהערן .עגיפטן״, .סון סזןג גו טןןג״. דןןם בװײטע בוך װערט פאררעכנט אלם אײנס פון די שסארקסטע װערק אין דער נײער פוילישער פרןןזע. אין דעם בוך הןןט זיך געסעל ארויסגעװיזן אלם רןןמאניסט פון נרױסן אײראפעישן םארנעם. דער אינהאלם םון רןןםאן איז םארבונדן םיסן םחברם איבערלעבונגען אין דעם ט ו ר• ק ע ם ס א נ ע ר געםאנגן־לאגער, ער איז געשריבן אין דער פןןרם פון א טןןגבוך. עם בלענדט די זוניקײס םון זײנע שילדערונגען. מיר פילן דעם ריח סון די טראפישע געװיקםן און דער עיקר — םיר גלויבן דעם אויטןןר. געטעל םארנעסט אויך אן ןןנגעזעען ןןרס אץ פױלישן ליטערארישן־און קולטור-לעבן. ער איז לעבםנס געװען אין ןןסלא, װו ער הזןט. אלס דער םארזיבער םון פוילישן פען־קלוב, ןןנגעםירט מיס דער פוילישער דעלעגאביע אויםן קןןנגרעס. ,זשעמיאנסקא״ — דןןס װןןם ,לא רןןטאנד״ איז םאר דער פאריזער קינסטלער-װעלס, איז די ,זשעמיאנםקא״ םאר דער פוילישער קינםסלער־װעלם אין װארשע. א קלײנער. גע־ מיםלעכער קאםע, די װענס םול םיט םארשידנארטיקע, םסיל• םולע מאלערײען. אונסער יעדער קןןמפאזיביע אױף די װענט לײענס זיך אן אונטערשריפם םון א באקאנטן פוילישן םןןלער. — װער װײםטז... די בילדער זענען אסשר געםןןלן, םאר נישט באבןןלטע מיסןןגן, םאר אויםגעסרינקטע װ״נען,