Literarishe bleter · 1928-07-20 · 29 (20.7.1928) · p. Seite 559

559 ליסןרןר• זן נל*#*ר 29 זיא .אײנזײםיק״ אין זי װעט קײנמןןל בישט!אשםיםען קײן פרע■ מיע אזא שרײבער, למשל, װי אנרי בארביס... די בװײטע נןןבל-פרעמיע, װןס דער פרןןיעקט (איבט שוין באשלוס) װיל שאסן, לןןזט זיך אױך םארװירקלעכן אױף אן אנדער, מער .םדײערן״ און .אומןןפהענגיקן״, אוםן— דורך דעם פען־קלוב גוםא. אינטערעסאנט איז, אז נןןך םןןרנדיק אין װאגןןן, הןןט שוין דער אמעריקאנער דעלעגאט ה. ג. ליד איבערגעגענן די ידיעה, אז קארנעגי הןןט אסיגנירט אין רשות סון דער לןןנ• דןןנער צענטראלע םזן פען׳קלוב די ערשטע צװןןנציג םויזנט דןןלאר... דער פוילישער םןןרשלאג װענן דער פרעמיע דורך דער םעלקער׳ליגע הןןס באקומען אין דער נןןמענטלעכער ןןפשטי• מונג 11 שטימען םאר און 7 שטימען קעגן. דער צװײטער זײער װיכטיקער באשלום װעגן גרינדן דורך דער צענםראלע םון פען קלוב א אינסערנאציןןנאלע בױרןן םון איבערזעצונגען מיטן צענטר אין גענף הןןט א באזונדער באדײטונג אויך סאר אונזער ײדישן פען-קלוב. מיר װעלן דארסן צוגרײטן די סןןרשלאגן װענן די איבערזעצונגען םון אונזער ײדישע װערק און דעם דןןזיקן ענין איבערזעצונגען טאקי דורכםירן אין לעבן. אויך דער דריטער ןןנגענומענער פרןןיעקט װעגן ארוים• געבן א םןןנאטלעכן אינםןןרמאסיװן בױלעםן אויף ענגליש, םראנצויזיש און דײסש װעגן די איבערזעצונגען, םארלאג• ענינים און בכלל אינטערנאציןןנאלע ליטעראטור־נײס דארף ארױםרוםן די אויסםערקזאמקײט סון אונזער פען-קלוב. אין דער קןןמיסיע, װןןס דארף באארבעסן דעם פלאן םון דער דןןזיקער אויסגאבע, זענען ארײן חוץ די סארטרע• סער םון ענגלישן, םראנצויזישן און דײטשן פען־קלוב אויך א םארסרעטעד םון פ ו י ל י ש ן פען־קלוב (אלס רעפרעזענטאנט םון די .סלאװישע םעלקער״). ם׳איז נןןך נויטיק צו באטןןנען דעם סאקם, װןןם אויפן קןןנגרעם אין >ןסל$ הןןט מען (װי ה• געסעל שטרײכט אונ• םער) צום ערשטן מןןל געשסימט לויט די מלוכות... נישט לויט קלובן ז װי זשע זןןל שטימען דער דעלעגאט םון ײדיש־פען־קלוב. דןןם זענען אלץ זײער װיכסיקע זאכן, װןןם םןןדערן א שטעלונג און א שםאנדפונקט. און נןןך זײ קומען ןןדער װעלן מוזן קוםען א רײ אנדערע. מיר הןןבן אויך אונזערע באזונדע• רע נויסן. אין דער פעןיבאװעגונג הויבן ןןן ןןנװאקסן פראבלעמען, װןןם הןןבן אויך םאר אונזער ליסעראטור און אונזער ןןנזען אין דער אינטעלעקסועלער אינסערנאציןןנאלער װעלט א נרוי• םע באדײטונג. און װעגן דעם דארף מען זיך םארטראכטן. קאןןפעראטיװ ,ביכער״, װאדשע, נאלעװקי "2 שוין צו באהומען חומש אין ײדיש אין ידחואשעם איבערזעצונג אין צװײ גרויםע בענדער פראכט־אױסגאבע — פרײז 45 זלןןסעס. — *דרעם ם*ר ברייד: .פ2 ,¥8\*82-ו8^\ ,"זשו{ס׳<0. .2^>61ק5 פ*ר געלט. 13-196 .0 .)1 .ק_ און װען מיר לײענען לעצטנס אין די ,ליטער. בלעט.״ (םון 13 יולי 1928), אז די פוילישע שריםטשטעלער און דיכ• טער בראש םיט ם. געטעל און יאן לעכןןן הןןבן אײנגעןןרדנט לכבוד י. ןןפאטןןשון א חברשן טײ, — םרײט אונז זײער די דןןזיקע אינסיםיטעט, אבער א סך א גרעסערע, קולטורעלע און געזעלשאםטלעכע. באדײטונג װןןלט געהאט די התקרבות, װען מיר װןןלסן געפינען םון איר םימנים אין דער פוילישער פרעסע און ליסעראטור און זי װןןלם נישט םארבליבן בלױז צװישן םיר װענט. אט איז װידער אמןןל כאראקטעריסטיש, אז בעת װעגן ןןנגערוםענעם .טײ״ איז םאראן א נןןטיץ אין דעם ײדישן ליטערארישן ןןרגאן, איז װעגן דעמזעלבן ,טײ״ נ י ש ט דער• מןןנס מיט קײן אײן אות אין דעם פוילישן ליםערארישן ןןר• גאן (.װיארןןמ. ליסער*. םון 15 ױלי 1928)... אמת, די איבעריקע צװײ פוילישע סארטרעטער אין ןןס• לןן — װאצלאװ שערןןשעװםקי און עמיל ברײטער דערמאנען ןןפאסןןשון אין זײערע קןןרעספןןנדענציעס און אםילו מים ןןנערקענונג, ןןבער אלץ אזוי נישט פינקטלעך און דער עיקר נישט װעגן דער עצם זאך און — װידער אמןןל .זשארגאן״! ה־ װאצלאװ שערןןשעװסקי רוסט ןןפאסאשון ,ןןםןן• טשינסקי׳... ער שרײבט: .אין אונזער םליפינג פןןרן — ה־ א פ ןן• ט ש י נ ם ק י דער ײדישער דעלעגאס פון פען״קלוב, דער טאלענטירטער מחבר םון דעם זשארגןןנןןװן רןןמאן .אין פוילישע װעלדער״ (.קוריער פןןראנני*, 24 ױני 1928). אין א צװײטן ארסיקל דערמןןנט ער קורץ: ,םאר פױלן הןןבן גע• שטיםט אלע םלאװישע םעלקער, דער ײדישער דעלעגאט, םינלאנד און... אםעריקע״ (.קוריער פןןראנני״, 27 יוני 1928). ה־ עםיל ברײטער דערצײלם: ,אפאטןןשו —דער ײדישער דעלעגאט סון ניו-יזןרק, א םענסש זײער א אינ• טעליגענסער און א םרײנד םון פױלן״ (.גלןןם פראװדי״, 27 יוני 1928). אין ערנעץ װערס נישס דערםןןנט מיט קײן אײן װןןרט נישט װילנע און נישט ײ ד י שיפען־קלוב. און דער צענטער םון דעם דןןזיקן ײ ד י ש־פען־קלוב געםינט זיך ד ןן טאקי אין פוילן!.. און נןןך עפעם — װןןס איז נןןך װיבטיקער. די פען־באװעגונג הערט אויף צו װערן בלויז א ״קלוב*. זי טרעט שוין אריבער די גרענעצן סון א .אידיליע״ און .םענטיםענטאלער געםיסלעכקײם*. ס׳םוזן' קוםען םעשים. ס־הױבן זיך שױן אן שטעלן ערנםסע אויםגאבן םון א גרױםן פדאקטיש־אינטעלעקטועלן ױערט און מיד װילן נישט ז$נן — אסילו םון א פןןליטישער באדײטונג. שוין אויםן קןןנגרעם אין ןןםלןן (זעקםסער לױט דער רײ: לןןנדאן, נױ־יןןרק, פאריז, בערלין, בריסל) הזןט ארויםגערוסן זײער הײסע דעבאסן דער פוילישער םןןרשלןןג, אז דער .אינטערנאצי$נאלער קןןנגרעם םון די פען-קלובן אין ןןםלןן זןןל בעטן די סעלקער-ליגע. אלם אױבערשסע אינםםיטוציע, װןןס זןןרגס װעגן םארשטענדיקונג צװישן םעלקער, זי זןןל בא• שסימען א יערלעכע פרעםיע סאר א ליטעדאריש װערק״ א.א.װ. אין דער דיםקוםיע איז געװען קענטיק, אז אײניקע דעלעגאטן הןןבן גישם געהאט קײן חשק נןןך םער צו םאר• גרעסערן די װירקונג םון דער םעלקער-ליגע. מען הןןט אויך געבראכט אלם ארגוםענט, אז די ליגע װעט אלע םןןל זײן